نقد و بررسی فیلم «آمروم» (Amrum) ساخته فاتح آکین
فیلم «آمروم» که در بخش «پریمیرهای کن» جشنواره کن ۲۰۲۵ به نمایش درآمد، داستانی تأثیرگذار و کمسر و صدا از دوران پایان جنگ جهانی دوم و روزهای نابودی حزب نازی در آلمان را روایت میکند …
نگاهی که کمتر در سینمای جنگی دیده شده است. این اثر، برخلاف رقیب آلمانی دیگر جشنواره یعنی «صدای سقوط» که توجه بسیاری را به خود جلب کرده، اثری متین و عاطفی است که به جای بازنمایی مستقیم وقایع جنگ، بر زندگی روزمره مردم در جزیرهای دورافتاده در دریای شمال تمرکز دارد و تصویری تازه و انسانی از آن دوران ارائه میکند.
داستان حول محور پسربچه ۱۲ سالهای به نام ننینگ (با بازی درخشان جاسپر بیلربک، که نخستین تجربه بازیگریاش است) میچرخد که به همراه مادر باردارش هیلر (با نقشآفرینی استادانه لورا تونکه)، خواهر و برادرانش و عمهشان، در خانهای کوچک در جزیره آمروم زندگی میکند؛ جایی که ظاهراً تنها خانهای است که هنوز پرچم نازی را به اهتزاز درآورده است. جنگ به پایان رسیده و هیتلر مرده است، اما مردم این جزیره همچنان از بسیاری از واقعیتهای تلخ جنگ و جنایات رژیم نازی بیخبرند و بیشتر درگیر تلاش برای گذران زندگی با کمبود نان، غذا و مایحتاج روزانه هستند.
فیلم، با نگاه لطیف و فروتنانهاش، زندگی ساده و در عین حال پرتنش ساکنان جزیره را از دریچه چشمان ننینگ نشان میدهد. بینندگان شاهد آموزشهای سختگیرانهای همچون پوست کندن خرگوش و شکار فکها توسط این پسربچهاند؛ فعالیتهایی که او به عنوان عضوی از جامعه جنگزده برای کمک به خانوادهاش انجام میدهد. نکته قابل توجه آن است که ننینگ علیرغم پوشیدن یونیفرم جوانان هیتلر، به هیچ وجه موضع سیاسی یا نفرتپراکنی خاصی ندارد و تنها کودکی است که مجبور است در دوران سختی بزرگ شود. همچنین، تضاد میان باورهای مادرش که هنوز در بند ایدئولوژی حزب نازی است و واقعیتهای تلخ دوران پس از جنگ، به زیبایی در فیلم ترسیم شده است.
بازی بینظیر جاسپر بیلربک، با توجه به اینکه نخستین حضورش روی پرده است، بسیار طبیعی و تأثیرگذار است. لورا تونکه نیز در نقش مادری که با شکست عظیم حزب نازی دست و پنجه نرم میکند، لحظاتی تلخ و تراژیک را به نمایش میگذارد؛ از جمله سکانسی که به اجبار عکس هیتلر را میسوزاند و پرچم نازی را پایین میآورد. اینها تصاویری قدرتمند از فقدان، سرخوردگی و پایان یک دوراناند.
فیلمبرداری کارل والتر لیندنلاب، با قاببندیهایی که زیبایی مناظر بکر جزیره آمروم را به رخ میکشند، تضاد بین تلخی روزگار و زیبایی پیرامون را به خوبی نشان میدهد. این فضاسازی، در کنار موسیقی ملایم و طراحی دقیق صحنه، به فیلم هویتی بصری و احساسی منحصر به فرد داده است.
اگرچه «آمروم» به اندازه فیلمهایی مانند «منطقه دلخواه» (The Zone of Interest) که به زندگی روزمره آلمانیها در کنار اردوگاه آشویتس میپردازد، سرشار از تصاویر جنگی نیست، اما با تمرکز بر مردم عادی و دور بودن از مرکز جنگ، یادآوری مهمی است از آنکه چگونه زندگیها در سایه اتفاقات بزرگ تاریخی شکل میگیرند و تغییر میکنند. همچنین، فیلم به نوعی هشدار نگرانکنندهای در برابر بازگشت افکار افراطی است.
در خاتمه، «آمروم» اثری کمهیاهو اما عمیق است که با روایت ظریف و چشماندازی انسانی از کودکی در دل جنگ و شکست، تماشاگر را به تفکر و تأمل وامیدارد. این فیلم انتخابی مناسب و قابل اعتنا برای معرفی آلمان در رقابت جوایز اسکار بهترین فیلم بینالمللی به نظر میرسد و قطعاً ارزش دیده شدن در سطح بینالمللی را دارد.
امتیاز نهایی: ۷۰ از ۱۰۰
«آمروم» به تهیهکنندگی فاتح آکین و هرمان وایگل، محصولی از کمپانی وارنر برادرز آلمان است و با بازیگری بازیگران تازهوارد و باتجربهای همچون جاسپر بیلربک، لورا تونکه، دایان کروزگر و دیگران، فیلمی تکاندهنده و به یادماندنی درباره انسانیت در تاریکترین دوران تاریخ ارائه میدهد.
