گشودهشدن یک تابوت سنگی ۲هزارساله؛ مومیایی درون آن شگفتانگیز است
کشفی خارقالعاده در ناپل که جزئیات کمنظیری از آیینهای تدفین در جهان باستان را آشکار میکند
باستانشناسان ایتالیایی پس از بررسی اولیه یک تابوت سنگی با قدمتی حدود ۲٬۰۰۰ سال در شهر ناپل (Naples)، تصمیمی گرفتند که به یکی از شگفتانگیزترین کشفیات اخیر انجامید. آنها ابتدا با استفاده از یک میکرودوربین فضای داخلی این تابوت مهرومومشده را بررسی کردند. آنچه دیدند آنقدر امیدوارکننده بود که برای نخستینبار پس از هزاران سال، وارد این آرامگاه بسته شدند. اما با گشودن گذرگاه داخلی تابوت، وضعیت چیزی که درون آن قرار داشت، آنها را کاملاً شوکه کرد.
کشف مومیایی در «آرامگاه سربروس»
تیم باستانشناسی به سرپرستی سیمونا فرمولا (Simona Formola)، در حال بررسی آرامگاه سربروس (Tomb of Cerberus) در شهر جولیانو (Giugliano) در شمالغرب ناپل، به پیکری دست یافت که به گفته بیانیه ترجمهشده از سوی اداره کل باستانشناسی، هنرهای زیبا و منظر منطقه کلانشهری ناپل (Superintendent of Archaeology, Fine Arts and Landscape for the Naples Metropolitan Area)، در «وضعیتی عالی از نظر میزان حفظشدگی» قرار داشت.
این فرد بهصورت طاقباز درون تابوت قرار گرفته بود، با کفنی پوشانده شده و در اطراف او مجموعهای از اشیای تدفینی دیده میشد؛ از جمله:
- چندین ظرف نگهداری پماد و روغن
- ابزارهای پاکسازی بدن که معمولاً در آیینهای تدفین به کار میرفتند
نشانههای جایگاه ویژه متوفی
باستانشناسان معتقدند میزان توجه و دقتی که در آمادهسازی جسد به کار رفته، بههمراه اشیای یافتشده در اطراف آن، نشان میدهد این فرد احتمالاً عضو اصلی خانواده بوده که این آرامگاه خانوادگی در اصل برای او ساخته شده است.
ماریان نوتسو (Marian Nuzzo)، یکی از مدیران ارشد وزارت فرهنگ ایتالیا (Italian Ministry of Culture)، در بیانیهای گفت: «آرامگاه سربروس همچنان اطلاعات ارزشمندی درباره قلمرو فلگریایی (Phlegraean Territory) در نزدیکی لیترنوم (Liternum) در اختیار ما میگذارد؛ دانستههای ما از گذشته را گسترش میدهد و فرصتهایی برای پژوهشهای چندرشتهای (Multidisciplinary Research) فراهم میکند.»
گنجینهای تازه از دادههای علمی
به گفته نوتسو، تیم پژوهشی اکنون به منبعی غنی از اطلاعات دست یافته است: «آنالیزهای آزمایشگاهی انجامشده روی نمونههایی که از محل دفن و بسترهای تدفینی برداشته شدهاند، دادههای قابلتوجهی درباره نحوه آمادهسازی جسد و آیینهای تدفینی ارائه کردهاند؛ دادههایی که چشمانداز دانش ما را بهطور چشمگیری غنیتر میکنند.»
کفنی که به مادهای معدنی تبدیل شده است
بر اساس بررسیهای اولیه، پژوهشگران بر این باورند که کفن به دلیل شرایط اقلیمی خاص داخل اتاقک تدفین، دچار کانیسازی (Mineralization) شده است؛ فرآیندی که باعث حفظ فوقالعاده پارچه در طول قرنها شده است.
بررسیهای پارچهشناسی همچنان ادامه دارد و باستانشناسان امیدوارند بتوانند:
- ساختار پارچه
- نوع نخ
- کیفیت الیاف
را مشخص کنند. این اطلاعات میتواند سرنخهای مهمی درباره وضعیت اجتماعی و فرهنگی فرد دفنشده در اختیار پژوهشگران بگذارد.
دیانای، گرده گیاهان و مواد آلی
در کنار مطالعات پارچه، آنالیز دیانای (DNA Analysis) بقایای انسانی نیز در حال انجام است. همزمان، تیم پژوهشی در حال بررسی مواد آلی موجود در تابوت، از جمله گرده گیاهان (Pollen)، است.
نتایج اولیه نشان میدهد که بدن احتمالاً با کرمهایی حاوی چنوپودیوم (Chenopodium) — که با نام پایغاز (Goosefoot) نیز شناخته میشود — و افسنطین (Absinthe) تیمار شده بوده است؛ موادی که ظاهراً برای بهبود فرآیند حفظ جسد استفاده میشدند.
نگاهی گستردهتر به ناپل ۲هزار سال پیش
وزارت فرهنگ ایتالیا امیدوار است با ادامه نمونهبرداری و تحلیل تمام عناصر موجود در تابوت سنگی، اطلاعات بیشتری درباره گورستان پیرامونی به دست آید؛ اطلاعاتی که بتواند تصویری جامعتر از ساختار اجتماعی و فرهنگی ناپل در ۲٬۰۰۰ سال پیش ترسیم کند.
این کشف، نهتنها وضعیت حیرتانگیز یک مومیایی باستانی را نشان میدهد، بلکه پنجرهای کمنظیر به آیینهای تدفین، باورها و زندگی مردمان ایتالیای باستان میگشاید؛ پنجرهای که هنوز اسرار بسیاری برای فاشکردن در دل خود دارد.
