فیلم چینی «عزیز تو» با فروش ۲۹۱ میلیون دلاری، غافلگیری بزرگ گیشه چین شد
فیلم «عزیز تو» (Dear You) به کارگردانی لان هونگچون (Lan Hongchun)، با روایتی تاریخی از نامههای مهاجران چینی و به زبان گویش تئوچیو، به یکی از پدیدههای غیرمنتظره گیشه چین تبدیل شده است. این فیلم که اختتامیه بیستوپنجمین جشنواره فیلم آسیایی نیویورک بود، تاکنون ۲۹۱ میلیون دلار در چین و نخستین بازارهای بینالمللی فروش داشته است.
«عزیز تو» با بودجهای حدود ۱۴ میلیون یوان، معادل ۲.۱ میلیون دلار، ساخته شده و تقریباً تمام دیالوگهای آن به گویش تئوچیو، یکی از گویشهای رایج در منطقه چائوشانِ گوانگدونگ، بیان میشود. با این حال، فیلمی که بر سنتی کمترشناختهشده و محلی تکیه دارد، حالا پس از «Pegasus 3» دومین فیلم پرفروش سال چین است؛ اثری که ۲۸۵ میلیون دلار در گیشه داخلی چین و حدود ۶ میلیون دلار در نخستین اکرانهای خارجی به دست آورده است.
لان هونگچون که نویسندگی، کارگردانی و تدوین فیلم را هم بر عهده داشته، در گفتوگو با ورایتی از موفقیت فراتر از انتظار «عزیز تو» گفت: «بیشترین پیشبینی ما چیزی میان ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون یوان بود. فروش فیلم ۱۰ برابر چیزی است که انتظارش را داشتیم. حالا به ۲ میلیارد یوان، یعنی حدود ۲۹۵.۵ میلیون دلار، چشم دوختهایم و فروش همچنان در حال افزایش است.»
او دلیل بخشی از این اتفاق را تغییر سلیقه تماشاگران میداند و توضیح داد: «بازار فیلم و گیشه در چند سال اخیر غیرقابلپیشبینیتر شدهاند. فکر میکنم شاید به زیباییشناسی مخاطبان مربوط باشد؛ فیلمهایی که دوست دارند در حال تغییر است و واقعاً سخت است پیشبینی کنیم از چه چیزی لذت میبرند.»
لی سیتونگ (Li Sitong)، بازیگر جوانی که با «عزیز تو» نخستین تجربه سینماییاش را پشت سر میگذارد، نیز از استقبال گسترده مخاطبان ابراز شگفتی کرد. او گفت: «واقعاً غافلگیر شدم. قطعاً باید از مخاطبان تشکر کنم. حدود سه ماه است که تورهای تبلیغاتی را شروع کردهایم و فکر میکنم موفقیت ما نتیجه حمایت آنهاست.»
داستان فیلم درباره شیاووی، جوانی از منطقه چائوشان است که پنهانی به تایلند میرود تا پدربزرگش را پیدا کند؛ مردی که دههها پیش ارتباطش را با خانواده قطع کرده است. جستوجوی او، داستانی را از جامعه مهاجران چینی در بانکوک دهه ۱۹۵۰ آشکار میکند؛ داستانی که محور آن «چیائوپی» است، شیوهای از ارسال نامه و پول برای خانوادهها در چین.
در این شیوه، کارگر مهاجر چینی که اغلب سواد خواندن و نوشتن نداشت، برای فرستادن یک نامه به خانه به دستکم چهار نفر نیاز داشت: خودش، نویسندهای که حرفهایش را روی کاغذ میآورد، فردی که در مقصد نامه را میخواند و در نهایت عضوی از خانواده که منتظر شنیدن آن بود. هر مرحله از این مسیر، میتوانست باعث سوءبرداشت، حذف شدن بخشی از حقیقت یا سکوتی ناخواسته شود.
لان هونگچون تأکید کرد که چیائوپی صرفاً یک جزئیات تاریخی برای فیلم نبوده، بلکه از همان ابتدا موتور اصلی روایت «عزیز تو» را شکل داده است. او گفت: «در واقع برعکس است؛ عنصر چیائوپی الهامبخش کل داستان بود. برای فرستادن و دریافت یک نامه، چهار نفر باید درگیر باشند. این تقریباً سه لایه فرصت برای ایجاد تنش دراماتیک به وجود میآورد.»
به گفته کارگردان، خود نامهها نیز زیبایی خاصی دارند؛ متنهایی آکنده از زبان کلاسیک چینی که برای جا گرفتن در فضای محدود کاغذ، بهشدت فشرده و گاه مبهم نوشته میشدند. او این نامهها را دارای نوعی زیبایی ظریف و کهن توصیف کرد.
«عزیز تو» سومین فیلم بلند لان هونگچون به زبان تئوچیو و پایانبخش مجموعهای است که از آن با عنوان «سهگانه تئوچیو» یاد میشود. نخستین فیلم او، «Proud of Me» در سال ۲۰۱۸، اولین فیلم تئوچیوزبان بود که در چین اکران سینمایی گرفت. او سپس در سال ۲۰۲۲ «Back to Love» را ساخت و مسیرش در روایت قصههایی از مردم چائوشان را ادامه داد.
لان پیش از ساخت فیلم تازهاش، سالها در تایلند و مالزی سفر کرده و روایتهای شفاهی مهاجران چینی را جمعآوری کرده بود. شخصیتهایی مانند موشنگ، نانژی و یه شورئو، بازنمایی مستقیم یک فرد واقعی نیستند، بلکه از ترکیب تجربهها و زندگی آدمهایی شکل گرفتهاند که او با آنها ملاقات کرده است.
او درباره ویژگی مشترک این شخصیتها گفت: «آنها جوانمردند، ارزشهای خانوادگی محکمی دارند، باانصاف و مهرباناند. فکر میکنم اینها ویژگیهای مشترک نسلهای پیشین ما هستند.» لان ساختار فیلم را بر این ایده بنا کرده که مسیر شخصیتها ممکن است از هم جدا باشد، اما روح انسانی آنها در نهایت به نقطه مشترکی میرسد.
لی سیتونگ در فیلم نقش شیه نانژی را بازی میکند؛ زنی که نامههای دستنویسش به مرکز عاطفی آرام داستان تبدیل میشود. آنچه این بازیگر را به شخصیت نانژی نزدیک کرد، تصمیم مهم او در بخش پایانی داستان است؛ نانژی تصمیم میگیرد بهجای موشنگ برای خانوادهاش نامه بنویسد و ارتباط او را با عزیزانش در طول زمان و فاصله حفظ کند.
سیتونگ درباره نانژی گفت: «زندگی او هم آسان نبود، اما هرگز تسلیم نشد. همیشه راهی برای ادامه دادن پیدا میکرد و نگاه مثبتی به زندگی داشت. من میخواستم از او یاد بگیرم.»
او برای آمادهشدن برای این نقش، تصاویر مستند و فایلهای آرشیوی جنوبشرق آسیا در میانه قرن بیستم را تماشا کرد تا با شیوه حرفزدن و رفتار آدمهای آن دوره آشنا شود. رابطه نانژی با شخصیت پدرانه داستان نیز برای او یادآور ارتباط واقعی خودش با پدرش بود. سیتونگ گفت: «شیوه تعامل ما بسیار شبیه رابطه پدر و دختر در فیلم بود. فکر میکنم همین موضوع خیلی به من کمک کرد.»
بازی به گویش تئوچیو هم بخش مهمی از آمادهسازی او بود. لی سیتونگ در منطقه چائوشان بزرگ شده و این گویش برایش ناآشنا نبود، اما استفاده از آن مقابل دوربین تجربه دیگری محسوب میشد. او توضیح داد که پس از پایان دبستان، زبان ماندارین به زبان اصلی آموزش رسمی در مدارس چین تبدیل میشود و همین روند، توانایی نسل جوان در صحبتکردن به گویشهای بومی را تا حدی کاهش داده است.
او گفت: «به محض اینکه دبستان تمام میشود، در سیستم آموزشی فشار زیادی برای استفاده از ماندارین بهعنوان زبان اصلی وجود دارد. این مسئله باعث شده توانایی نسل جوان برای صحبتکردن به تئوچیو تا حدی افت کند.» لان هونگچون نیز در جریان فیلمبرداری، دیالوگهایی را که ابتدا به ماندارین نوشته شده بودند، همراه بازیگران صحنهبهصحنه به لحن طبیعی و گفتاری تئوچیو تبدیل میکرد.
سیتونگ با وجود دشواری این تجربه گفت: «از چالش استقبال میکنم. دو فیلم قبلی کارگردان را دیده بودم و میدانستم فیلمهایی که به گویش تئوچیو ساخته میشوند هم میتوانند در بازار موفق باشند.»
موفقیت «عزیز تو» پاسخی روشن به این تصور قدیمی است که فیلمهای گویشی، بهدلیل محلیبودن زبانشان، ظرفیت تجاری محدودی دارند. لان هونگچون گفت پیشتر بارها شنیده بود که چنین فیلمهایی نمیتوانند جهانی یا سودآور باشند، اما فروش فیلم جدیدش نگاهها را در گوانگدونگ تغییر داده است؛ جایی که پروژههای گویشی پیشتر بهسختی سرمایه جذب میکردند.
او گفت: «گویش هرگز برای شما نقطهضعف نیست؛ به شرطی که ایدههای خوب، داستانهای خوب، ارزشهای اجتماعی و عاطفی خوب و شخصیتهای خوبی داشته باشید.»
«عزیز تو» پس از اکران در هنگکنگ، ماکائو، سنگاپور، مالزی و برونئی، از چهارم سپتامبر در آمریکای شمالی نیز به نمایش درمیآید. برنامه اکران بینالمللی فیلم، بازارهایی چون بریتانیا، فرانسه، ایرلند، ژاپن، کره جنوبی، تایلند، ویتنام، استرالیا و نیوزیلند را هم در بر میگیرد.
لی سیتونگ که همراه با وانگ یانتونگ، دیگر بازیگر تازهکار فیلم، اکنون از چهرههای مورد توجه سینمای چین است، درباره موفقیت نخستین تجربهاش با شوخی گفت: «من دوست دارم لوس شوم، پس میتوانید به لوسکردنم ادامه دهید.» او سپس جدیتر افزود: «این را فرصتی عالی برای یادگرفتن میبینم؛ فرصتی برای اینکه بهترین بازیگری باشم که میتوانم باشم.»
