نقد فیلم «سربازان فوقالعاده ۳» (Super Troopers 3)؛ نوستالژیای که دیگر خندهدار نیست
فیلم «سربازان فوقالعاده ۳» (Super Troopers 3) از آن دنبالههایی است که پیش از تماشایش میتوان حدس زد قرار است چه چیزی تحویل بدهد: همان گروه پلیسهای ایالتی بیخیال و بداخلاق، همان سبیلهای پرپشت، همان شوخیهای اروتیک و همان شیطنتهای جادهای. اگر از طرفداران قدیمی این مجموعه باشید، احتمالا همین توصیف برای ترغیبتان کافی است. اما اگر با دو فیلم قبلی ارتباطی نگرفتهاید، قسمت سوم قرار نیست ناگهان شما را به جمع هواداران وفادار «سربازان فوقالعاده» اضافه کند.
بیستوپنج سال از اکران فیلم اول گذشته و این فاصله زمانی، بیش از هر چیز در رفتار و ظاهر شخصیتها دیده میشود. تورنی، فاروا، مک، ربیت و فاستر دیگر جوانهای بیمسئولیتی نیستند که میتوانستند بیدلیل کنار جاده بایستند و رانندگان را دست بیندازند؛ حالا همه به مرز ۶۰سالگی نزدیک شدهاند، اما همچنان اصرار دارند مثل گذشته رفتار کنند. مشکل اینجاست که فیلم هم با آنها پیر نشده است. شوخیها همان شوخیها هستند، بازیگوشیها همان بازیگوشیها و رابطه میان اعضای گروه نیز هنوز بر همان شیمی قدیمی استوار است؛ اما انرژی جوانانهای که زمانی به این رفتارها جذابیت میداد، دیگر با همان قدرت وجود ندارد.
داستان اصلی روی ازدواج فاروا با ساریتا، خواهر تورنی، شکل میگیرد. ماجرا زمانی شروع میشود که ساریتا در مسیر خانه برادرش تصادف میکند و خودرویی که در آستانه انفجار است، او را در خود گرفتار میکند. فاروا، برخلاف انتظار، او را نجات میدهد و همین حرکت قهرمانانه باعث میشود ساریتا در همان نگاه اول عاشق او شود. خیلی زود نامزدی شکل میگیرد و تورنی، که فاروا را زشتترین و آزاردهندهترین دوست خود میداند، تصمیم میگیرد هر طور شده مانع این ازدواج شود.
ایده ازدواج میان فاروا و ساریتا، فیلم را به سمت کمدی برخورد فرهنگی میبرد. خانواده ساریتا ارزشهای سنتی هندی دارند و حالا باید با مردی کنار بیایند که بخش زیادی از شخصیتش را از بیادبی، پرخوری و رفتارهای زننده ساخته است. البته «سربازان فوقالعاده ۳» در پرداخت این تقابل فرهنگی چندان ظریف عمل نمیکند. فیلم بیشتر به دنبال فرصتی برای ساختن شوخیهای عجیب درباره غذا، مراسم ازدواج، باورهای مذهبی و تفاوتهای خانوادگی است تا اینکه واقعا درباره این تفاوتها حرف تازهای بزند. بعضی از این شوخیها، مثل فروشگاه لباس هندی با نام «توربان اوتفیترز»، بهخاطر سادگی و زمانبندی درست جواب میدهند؛ اما بسیاری دیگر یا تاریخ مصرف گذشتهاند یا بیش از اندازه به کلیشههای قومی تکیه میکنند.
فیلم برای حفظ تعادل میان فاروا و تورنی، یک خط داستانی فرعی هم درباره کشف شبکه قاچاق مواد مخدر کانادایی به راه میاندازد؛ شبکهای که پای شربت افرا، قانونیشدن ماریجوانا و جایگزینی خودروهای پلیس بنزینی با خودروهای برقی را وسط میکشد. این بخش قرار است به سه عضو دیگر گروه فرصت درخشیدن بدهد، اما بیشتر شبیه رشتهای از موقعیتهای پراکنده است که برای پرکردن زمان ساخته شدهاند. نه معمای قاچاق بهاندازه کافی جذاب میشود و نه ارتباطش با داستان عروسی قانعکننده است. نتیجه، فیلمی است که دو مسیر روایی را دنبال میکند، اما هیچکدام را به اندازه کافی جدی نمیگیرد.
بااینحال، نمیتوان انکار کرد که اعضای گروه «مارمولک شکسته» هنوز کنار یکدیگر راحتاند. این راحتی در اجرا، بخش مهمی از جذابیت Super Troopers 3 است. آنها حتی زمانی که شوخیها شکست میخورند، بهنظر میرسد از حضور در کنار هم لذت میبرند و همین حس به تماشاگر قدیمی منتقل میشود. کوین هفرنان در نقش فاروا بیشترین بار کمدی فیزیکی فیلم را به دوش میکشد؛ از حمله حساسیتزای ناشی از خوردن خرچنگ گرفته تا موقعیتهای اغراقآمیزی که به مراسم ازدواج گره میخورند. فاروا همان شخصیت آزاردهنده قبلی است، اما این بار فیلم تلاش میکند وجه دوستداشتنیتری از او نشان دهد؛ تلاش نهچندان موفقی که بیشتر به لطف بازی هفرنان جواب میدهد.
برایان کاکس نیز در نقش کاپیتان اوهاگان، که حالا رسما بازنشسته شده اما همچنان در مقر پلیس پرسه میزند، حضوری کوتاه اما بانمک دارد. حضور او یادآور دورهای است که این مجموعه میتوانست از تضاد میان اقتدار پلیسی و حماقت نیروهایش شوخیهای موثرتری بسازد. اندرو دیسموکس در نقش پلیس تازهکار و علاقهمند به تیکتاک نیز یکی از نقاط روشن فیلم است و شاید بهترین نشانه باشد که این مجموعه میتوانست با انتقال مشعل به نسل جدید، راه تازهای پیدا کند.
مسئله مهمتر اما به تصویر پلیس در زمانه امروز مربوط میشود. در فیلمهای اول، پلیسهای بیکفایت بیشتر شبیه بچههای بازیگوشی بودند که تصادفا لباس رسمی پوشیدهاند. حالا، بعد از سالها بحث عمومی درباره خشونت پلیس، تبعیض نژادی و سوءاستفاده از قدرت، این بیکفایتی دیگر لزوما خندهدار به نظر نمیرسد. پلیسی که رانندگان را اذیت میکند یا با تصمیمهای نسنجیده موقعیتی خطرناک میسازد، فقط یک آدم احمق نیست؛ میتواند برای مردم واقعا تهدیدکننده باشد. فیلم تقریبا هیچ علاقهای به این تغییر اجتماعی نشان نمیدهد و همچنان پلیسها را منبعی بیخطر برای شوخی فرض میکند.
از سوی دیگر، «سربازان فوقالعاده ۳» در مواجهه با گذر زمان نیز محافظهکار است. برخی مجموعهها وقتی شخصیتهایشان پیر میشوند، تغییر را میپذیرند، آنها را با بحرانهای تازه روبهرو میکنند یا نسل جدیدی را وارد داستان میسازند. اما این فیلم ترجیح میدهد همهچیز را در همان وضعیت قبلی نگه دارد؛ گویی ۲۵ سال گذشته، اما فقط برای تماشاگر. حتی بازنشستگی اوهاگان نیز بیشتر یک شوخی است تا تغییری واقعی در جهان داستان.
در نهایت، Super Troopers 3 اثری شلخته، پر از شوخیهای پراکنده و وابسته به نوستالژی است که برای هواداران قدیمی میتواند چند لحظه خندهدار و یک دورهمی دوستداشتنی فراهم کند. بعضی شوخیها واقعا درست فرود میآیند و شیمی میان بازیگران همچنان زنده است، اما فیلم دلیل محکمی برای ادامه این مجموعه ارائه نمیدهد. اگر از ابتدا با شوخیهای اروتیک، طنز قومیتی و حماقتهای عامدانه این گروه کنار آمده باشید، احتمالا از تماشای قسمت سوم هم بدتان نمیآید. اما برای مخاطب بیطرف، خاطره فیلم نخست بهمراتب جذابتر از چیزی است که این دنباله تازه روی پرده عرضه میکند. «سربازان فوقالعاده ۳» بیشتر از آنکه یک بازگشت پیروزمندانه باشد، شبیه چند دوست قدیمی است که هنوز همان لطیفههای ۲۵ سال قبل را تعریف میکنند و امیدوارند این بار کسی بلندتر بخندد.
