جملهای مشهور در وسترن سال ۱۹۶۲ جان فورد، «مردی که لیبرتی والانس را کشت» («The Man Who Shot Liberty Valance»)، وجود دارد که درباره شخصیت رنسم «رَنس» استودارد (Ransom “Ranse” Stoddard) با بازی جیمی استوارت (Jimmy Stewart) گفته میشود، اما به همان اندازه میتوان آن را درباره اَن بانی (Anne Bonny) به کار برد: «وقتی افسانه به واقعیت تبدیل میشود، افسانه را چاپ کن.»
اَن بانی در دهه ۱۷۲۰ به جرم «دزدی دریایی، جنایت و سرقت … در دریای آزاد» محکوم شد و یکی از دزدان دریایی واقعی کارائیب بود. همانند بلکبیرد (Blackbeard)، او در عصر طلایی دزدی دریایی (Golden Age of Piracy) فعالیت میکرد؛ دورهای که تقریباً از ۱۶۵۰ تا ۱۷۲۶ طول کشید و در آن، قدرتهای استعماری اروپا دائماً با دزدان دریایی، بوکانیرها (Buccaneers) و پرایوتیرها (Privateers) درگیر بودند.
حتی در همان زمان هم روایتهای «جنایت واقعی» (True Crime) محبوب بودند و مردم تشنه داستانهایی درباره جنایتکاران و غارتگرانی بودند که راههای دریایی را به وحشت میانداختند. کتابهای بسیاری برای پاسخ به این تقاضا نوشته شد و جوهر فراوانی صرف بازگویی زندگی اَن بانی و دیگر زنان دزد دریایی آن دوره شد.
مشکل اینجاست که در مورد اَن بانی، شایعهها اغلب بر واقعیت غلبه کردهاند. اطلاعات دستاول درباره زندگی او بسیار اندک است و همین کمبود، میدان را برای گمانهزنی باز گذاشته است. در نتیجه، افسانه، واقعیت را پوشانده است.
پرونده عجیب «کاپیتان جانسون»
پا چوبی، گنج دفنشده، راهرفتن روی تخته و تقریباً تمام کلیشههای دزدان دریایی که امروز میشناسیم، تا حد زیادی مدیون کتابی هستند که در سال ۱۷۲۴ منتشر شد: «تاریخ عمومی دزدیها و قتلهای بدنامترین دزدان دریایی» («A General History of the Robberies and Murders of the Most Notorious Pyrates») که بیشتر منابع آن را با عنوان کوتاهتر «A General History of the Pyrates» میشناسند.
نویسنده این کتاب، فردی است که خود را «کاپیتان چارلز جانسون» (Capt. Charles Johnson) معرفی کرده است. هویت واقعی او تا امروز مشخص نشده و تقریباً قطعی است که این نام، نام مستعار بوده است. با این حال، تأثیر او بر تصویر عمومی دزدی دریایی عظیم بود؛ تا جایی که خالقان «پیتر پن» (Peter Pan) و «جزیره گنج» (Treasure Island) از این کتاب بهعنوان منبع الهام یاد کردهاند.
با وجود اهمیتش، این اثر منبعی کاملاً قابلاعتماد نیست. اجماع پژوهشگران امروز این است که کتاب، تحقیقات واقعی را با شنیدهها و اطلاعات نادرست درهم آمیخته است. دیوید کوردینگری (David Cordingly)، تاریخنگار دزدان دریایی، در مقدمه چاپ ۲۰۱۰ کتاب مینویسد: «باید علامت سوال بزرگی بالای روایت جانسون از زندگیهای خارقالعاده اولیه مری رید (Mary Read) و اَن بانی گذاشت، تا زمانی که شواهد تأییدکنندهای پیدا شود.»
دنیای قدیم، دنیای جدید
با این حال، جانسون مطالب زیادی درباره اَن بانی و همکشتیاش مری رید نوشته است. طبق روایت او، اَن بانی نزدیک شهر کورک، ایرلند (Cork, Ireland) به دنیا آمده و کودکی دشواری داشته است. گفته میشود او فرزند نامشروع یک وکیل متأهل و خدمتکارش بوده و برای جلوگیری از شایعات، پدرش او را در کودکی لباس پسرانه میپوشانده و بهعنوان دستیار در حال آموزش خود معرفی میکرده است.
بر اساس همین روایت، خانواده بعدها به کارولینا (Carolina) در آمریکای شمالی مهاجرت کردند؛ سرزمینی که بعداً به دو مستعمره کارولینای شمالی و جنوبی تقسیم شد. اما همه اینها در حد روایت است.
تاریخنگاران حتی نام تولد واقعی این زن یاغی را نمیدانند. در یک اعلامیه سال ۱۷۲۰ که توسط وودز راجرز (Woodes Rodgers)، فرماندار باهاما (Bahamas) صادر شد، از او با نام «اَن فولفورد، ملقب به بانی» (Ann Fulford, alias Bonny) یاد شده است. گفته میشود او مدتی با دزدی دریایی به نام جیمز بانی (James Bonny) ازدواج کرده و سپس او را ترک کرده تا با دزد دریایی انگلیسی جان رکهم (John Rackam) همراه شود.
آنچه قطعی است این است که اَن بانی برای رکهم کار میکرد؛ اسناد معاصر این موضوع را تأیید میکنند. و او تنها زن خدمه این کشتی نبود.
زوج مشهور: اَن بانی و مری رید
اَن بانی و مری رید بدون شک مشهورترین زنان دزد دریایی تاریخ هستند. مری رید نیز شخصیتی رازآلود دارد. اگر به روایت جانسون اعتماد کنیم، او در انگلستان (England) به دنیا آمده و پدرش در کودکی ناپدید شده است.
جانسون نخستین دیدار این دو زن را داستانی کمیک توصیف میکند. هر دو ظاهراً با لباس مردانه روی کشتی رکهم بودند. اَن بانی، بیخبر از واقعیت، به مری رید دل میبندد و وقتی او را کنار میکشد، هویت واقعی خود را فاش میکند. اما مری رید ناچار میشود حقیقت را بگوید که او نیز زن است!
مورخان نسبت به این داستان بسیار بدبین هستند. هیچ مدرک مستقلی وجود ندارد که نشان دهد ان بانی از نظر عاشقانه به مری رید علاقه داشته است. با این حال، شهادتهای عینی تأیید میکنند که هر دو زن در دریا لباس مردانه میپوشیدند.
همچنین نباید اعلامیه فرماندار راجرز را فراموش کرد. این سند که در ۵ سپتامبر ۱۷۲۰ صادر شد، ان بانی، مری رید، جان رکهم و پنج نفر از خدمهشان را «دزدان دریایی و دشمنان تاجوتخت بریتانیای کبیر» نامید.
چند هفته پیش از آن، در ۲۲ اوت ۱۷۲۰، این گروه کشتیای به نام ویلیام (William) را ربوده و راهی یورش جنایی در کارائیب شده بودند.
محاکمه دزدان دریایی
در ماههای بعد، خدمه رکهم فعالانه دست به کار شدند: کشتیهای بیشتری را تصرف کردند، از ماهیگیران دزدی کردند و محمولههای ارزشمند را ربودند.
سرانجام، شب ۲۲ اکتبر ۱۷۲۰ فرا رسید. در نزدیکی سواحل جامائیکا (Jamaica)، آنها روی عرشه ویلیام مشغول خوشگذرانی با چند ملوان از پورت رویال (Port Royal) بودند که ماجرا به درگیری کشید. ناگهان کشتیشان توسط شکارچی دزدان دریایی، کاپیتان جاناتان بارنت (Johnathan Barnet)، شناسایی شد. نیروهای بارنت کشتی را از کار انداختند و همه خدمه را دستگیر کردند.
محاکمهها در شهری برگزار شد که امروز اسپنیش تاون، جامائیکا (Spanish Town, Jamaica) نام دارد. جان رکهم گناهکار شناخته شد و او و بیشتر خدمه مردش در همان پاییز به دار آویخته شدند.
ناپدیدشدن از صفحات تاریخ
محاکمه ان بانی و مری رید برای ۲۸ نوامبر ۱۷۲۰ تعیین شد و پایانی غیرمنتظره داشت. دادگاه ثابت کرد که هر دو زن مرتکب جنایت، سرقت و دزدی دریایی شدهاند. یکی از شاکیان، زنی به نام دوروتی توماس (Dorothy Thomas)، شهادت داد که آنها با قمه و تپانچه مسلح بودند، به مردان ناسزا میگفتند و حتی خدمه را به قتل او تشویق میکردند.
همهچیز علیه آنها بود، تا اینکه پس از صدور حکم، هر دو زن اعلام کردند باردار هستند. معاینه رسمی این موضوع را تأیید کرد و بر اساس زمانبندی وقایع، تاریخنگاران معتقدند هر دو در سهماهه دوم بارداری بودهاند.
این ترفند حقوقی که به «التماس شکم» معروف بود، آنها را از چوبه دار نجات داد.
مری رید در ۲۸ آوریل ۱۷۲۱ درگذشت و همان روز در سنت کاترین، جامائیکا (St. Catherine, Jamaica) دفن شد؛ احتمالاً همان زنی که در کنار ان بانی جنگیده بود.
اما سرنوشت ان بانی در هالهای از ابهام باقی مانده است. هیچ اطلاعات قطعیای درباره ادامه زندگی او وجود ندارد. جانسون مینویسد: «او تا زمان زایمان در زندان نگه داشته شد و پس از آن بارها مهلت گرفت؛ اما اینکه بعد از آن چه بر سرش آمد، نمیدانیم. فقط این را میدانیم که اعدام نشد.»
نکته جالب
هویت واقعی «کاپیتان جانسون» همچنان ناشناخته است. با این حال، حدسوگمانها ادامه دارد. برخی معتقدند نویسنده واقعی این کتاب دانیل دفو (Daniel Defoe)، خالق رمان «رابینسون کروزو» (Robinson Crusoe)، بوده است. دیگران گمان میکنند نویسنده اصلی ممکن است روزنامهنگار بریتانیایی ناتانیل میست (Nathaniel Mist) بوده باشد.
