پایان یک دوران در دنیای هوش مصنوعی؛ «GPT‑۴o» و چند مدل قدیمی چتجیپیتی بازنشسته میشوند
شرکت اوپنایآی (OpenAI) بهتازگی اعلام کرده که قصد دارد چندین مدل قدیمی هوش مصنوعی خود را از دسترس خارج کند؛ تصمیمی که واکنشهای احساسی زیادی، بهویژه در میان کاربران وفادار چتجیپیتی (ChatGPT)، بههمراه داشته است. طبق این اعلام رسمی، آخرین روز دسترسی به مدلهای «GPT‑۵»، «GPT‑۴o»، «GPT‑۴٫۱»، «GPT‑۴٫۱ mini» و «o4‑mini»، جمعه ۱۳ فوریه خواهد بود.
چرا بازنشستگی «GPT‑۴o» اینقدر خبرساز شد؟
حذف مدلهای قدیمی معمولاً اتفاقی عادی در مسیر توسعه فناوری است، اما «GPT‑۴o» برای بسیاری از کاربران چیزی فراتر از یک مدل هوش مصنوعی بود. این مدل به دلیل لحن دوستانه، پاسخهای گرم و تعامل انسانیتر، به مدل محبوب جامعه کاربران تبدیل شده بود.
در شبکههایی مانند ردیت (Reddit)، کاربران زیادی نسبت به این تصمیم ابراز ناراحتی کردهاند و برخی حتی از رابطه عاطفی شکلگرفته با چتبات مورد علاقهشان صحبت میکنند؛ موضوعی که وبسایت مشبل نیز به آن پرداخته است.
سابقه جنجالی حذف و بازگشت «GPT‑۴o»
این نخستین باری نیست که سرنوشت «GPT‑۴o» به خطر میافتد. سال گذشته و همزمان با عرضه «GPT‑۵»، اوپنایآی این مدل محبوب را از فهرست گزینهها حذف کرد. بسیاری از کاربران از کوتاه، سرد و غیرصمیمی بودن مدل جدید ناراضی بودند و واکنشهای تندی نشان دادند. فشار کاربران در نهایت باعث شد اوپنایآی چند روز بعد «GPT‑۴o» را دوباره بازگرداند.
نگرانی کارشناسان؛ صمیمیت بیش از حد یا «چاپلوسی هوش مصنوعی»
برخی متخصصان حوزه هوش مصنوعی مدتهاست نسبت به پدیدهای به نام چاپلوسی هوش مصنوعی (AI Sycophancy) هشدار میدهند؛ وضعیتی که در آن مدلها بیش از حد سازگار، تأییدکننده و تعریفکننده میشوند و ممکن است حتی ایدههای خطرناک کاربران را نیز بدون چالش بپذیرند. بهنظر میرسد همین نگرانیها یکی از دلایل اصلی تصمیم اوپنایآی برای کنار گذاشتن مدلهایی مانند «GPT‑۴o» بوده است.
واکنش رسمی اوپنایآی
اوپنایآی در یک پست وبلاگی مفصل درباره این تصمیم توضیح داده است:
«ما میدانیم از دست دادن دسترسی به GPT‑۴o برای برخی کاربران آزاردهنده خواهد بود و این تصمیم بهسادگی گرفته نشده است. بازنشسته کردن مدلها هرگز آسان نیست، اما به ما اجازه میدهد تمرکز خود را روی بهبود مدلهایی بگذاریم که بیشترین استفاده را امروز دارند.»
این شرکت اعلام کرده که تنها ۰.۱ درصد از کاربران بهطور منظم از «GPT‑۴o» استفاده میکنند. با توجه به آمار ۸۰۰ میلیون کاربر فعال هفتگی در گزارش سازمانی سال ۲۰۲۵ اوپنایآی، این عدد معادل حدود ۸۰۰ هزار نفر است.
آینده چتجیپیتی پس از حذف مدلهای قدیمی
پس از حذف رسمی این مدلها، کاربران به جدیدترین نسخهها یعنی «GPT‑۵٫۱» و «GPT‑۵٫۲» دسترسی خواهند داشت؛ مدلهایی که اوپنایآی آنها را کارآمدتر، ایمنتر و هماهنگتر با نیازهای فعلی کاربران میداند.
بازنشستگی «GPT‑۴o» شاید از نظر آماری تنها بخش کوچکی از کاربران را تحت تأثیر قرار دهد، اما از نظر احساسی، پایان یک فصل مهم در تاریخ چتجیپیتی بهشمار میرود. این اتفاق بار دیگر نشان میدهد که هوش مصنوعی، فراتر از یک ابزار، در حال تبدیل شدن به بخشی از تجربه انسانی کاربران است؛ تجربهای که خداحافظی با آن، برای بسیاری ساده نیست.
