بحران در جمهوری خلق ترکیه؛ اوزگور اوزل میان «حزب منتخب» و «حزب منتصب» خط تقسیم کشید
«یا کنگره فوری یا جنگ تمامعیار»؛ اوزگور اوزل با رد هر سازش، قلیچداراوعلو را به چالش کشید
حزب جمهوری خلق (CHP) ترکیه وارد بحرانیترین دوره تاریخ خود شده است. پس از آنکه دادگاه تجدیدنظر آنکارا با صدور حکم «بطلان مطلق» سیوهشتمین کنگره عادی و بیستویکمین کنگره فوقالعاده این حزب را از اساس باطل اعلام کرد، دوگانهای بیسابقه در بزرگترین حزب اپوزیسیون ترکیه شکل گرفته است: از یک سو اوزگور اوزل (Özgür Özel) که خود را رهبر «منتخب» حزب میداند و از سوی دیگر کمال قلیچداراوعلو (Kemal Kılıçdaroğlu) که به موجب حکم دادگاه دوباره در جایگاه رهبری حزب قرار گرفته است.
حکم دادگاه تجدیدنظر آنکارا، کنگرههایی را که طی آنها اوزگور اوزل (Özgür Özel) به رهبری حزب رسیده بود، از لحظه برگزاری «معدوم» اعلام کرد. این حکم بهطور عملی زمینه بازگشت کمال قلیچداراوعلو (Kemal Kılıçdaroğlu) به ریاست حزب را فراهم ساخت. به دنبال این رأی، نیروهای پلیس با حکم تخلیه وارد ساختمان مرکزی حزب شدند و ابلاغیه رسمی را به اوزگور اوزل (Özgür Özel) در طبقه دوازدهم ساختمان تحویل دادند.
تصاویر اولیه نشان میداد اوزگور اوزل (Özgür Özel) ابلاغیه را بدون خواندن پاره کرده است. اما عکسی جدید که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، او و علی ماهر باشاریر (Ali Mahir Başarır)، نماینده مرسین، را در حال بررسی دقیق همان سند نشان میدهد. این تناقض، ادعای «نمایشیبودن» صحنه پارهکردن ابلاغیه را تقویت کرد.
اوزگور اوزل (Özgür Özel) پس از ترک ساختمان مرکزی و انتقال فعالیتهایش به مجلس ملی ترکیه، در مصاحبهای مفصل اعلام کرد:
«این حد از توطئه را انتظار نداشتم. وقتی حکم بطلان را میخوانید، همکاری وحشتناکی را میبینید. دیگر دو حزب جمهوری خلق وجود دارد: حزب منتصب و حزب منتخب (SCHP). ما حزب را رها نمیکنیم. اگر برویم، اینها زیر ۵ درصد، حتی زیر ۳ درصد رأی میآورند.»
او تأکید کرد که در صورت برگزاری انتخابات زودهنگام، نامزد خود را معرفی خواهند کرد و با ۶۰ درصد آرا پیروز میشوند.
اوزگور اوزل (Özgür Özel) در جلسه غیرعلنی ۲۳ مه ۲۰۲۶ با ۹۵ رأی از ۹۶ نماینده حاضر، مجدداً به ریاست گروه پارلمانی حزب جمهوری خلق انتخاب شد. ۱۵ نماینده غایب نیز حمایت خود را اعلام کردند و مجموع حامیان او به ۱۱۰ نفر رسید. اوزل این رقم را نشانه «نبود انشعاب فراتر از اختلافات شناختهشده» در حزب دانست.
اوزگور اوزل (Özgür Özel) شرط خود را شفاف بیان کرد: کنگره فوری در بازه ۴۰ روز. او گفت:
«ما درباره هر موضوعی جز برگزاری کنگره آماده سازش هستیم. طرف مقابل میخواهد کنگره را به تعویق بیندازد و عملاً برگزار نکند. اگر در کوتاهترین زمان برگزار نکنند، امضای نمایندگان را جمع میکنیم. اگر باز هم نشد، به دادگاه مربوطه مراجعه میکنیم. اگر در دادگاه هم مداخله شد، به ملت شکایت میبریم.»
اوزل فاش کرد که پس از مقاومت اولیه، سرانجام تماس تلفنی قلیچداراوعلو (Kemal Kılıçdaroğlu) را پاسخ داده و به او گفته است:
«خیابان را میبینید؟ صدای ملت را میشنوید؟ خاله ۸۰ ساله و نوجوان ۱۵ سالهای را که در حیاط این خانه پدری کنار هم اشک میریزند میبینید؟ ۶۵ کانون وکلا در اعتراض است. همه اتحادیهها، سندیکاها و احزاب کنار هم ایستادهاند. از شما یک چیز میخواهیم: صندوق و کنگره در کوتاهترین زمان.»
یکی از بحثبرانگیزترین افشاگریهای اوزل، پاسخ او به شایعه پیشنهاد کنار گذاشتن اکرم ایماماوعلو (Ekrem İmamoğlu) بود:
«در این مدت مستقیماً از کمال بی نشنیدم، اما کسانی که امروز کنارش ایستادهاند و دیروز جلوی حزب دیده شدند، بارها این پیشنهاد را به من دادند. از ۱۰ سالگی تا امروز هیچ هممسیری را نفروختهام. این پیشنهاد بسیار کثیفی است. ترجیح میدهم ۲۰ سال زندان بروم تا چنین کاری بکنم.»
اوزل افزود: «۵۵ لایحه سلب مصونیت علیه من وجود دارد. اگر مصونیتم برداشته شود، ممکن است ۲۰۰ سال حکم بخورم. اما دوستم را نمیفروشم.»
اوزگور اوزل (Özgür Özel) امروز جلسه شورای حزب را نیز برگزار کرد. شورای حزب بالاترین ارگان تصمیمگیری پس از کنگره است و هر دو جناح مدعی برتری عددی در آن هستند. در صورت کسب اکثریت، تیم اوزل قصد دارد با تصویب مصوبه شورا، برگزاری کنگره فوقالعاده را اجبار کند.
اوزگور اوزل (Özgür Özel) در تجمع هزاران نفره مقابل ساختمان مرکزی حزب، ادبیاتی حماسی به کار برد:
«آنچه امروز میکشیم نشانه شکست نیست، درد زایمان قدرت فرداست. تحمل خواهیم کرد، سختی خواهیم کشید، اما سرانجام ما پیروز میشویم.»
«حزب جمهوری خلق را بازوهای بطلانی حزب عدالت و توسعه اداره نخواهد کرد. چنین باجخواهیای وجود ندارد.»
«اگر بایکوت لازم باشد بایکوت، اگر اعتصاب لازم باشد اعتصاب؛ تا آخر مبارزه میکنیم.»
او همچنین با اشاره به اردوعان گفت: «این ملت را دستکم نگیرید. پیادهای که امروز حقیر میشمارید، فردا شاه میشود و شاهی که بر تاجوتختش مغرور است، مات میشود.»
کمال قلیچداراوعلو (Kemal Kılıçdaroğlu) در ۲۳ مه برای نخستینبار پس از حکم بطلان مقابل دوربینها ظاهر شد، اما از پاسخ به سوال کنگره طفره رفت و تنها گفت: «باید ارزشهای اخلاقی حزب را اصلاح کنیم.»
واکنشها؛ حمایت و انتقاد
- حزب عدالت و توسعه (AKP): واکنش انتقادی به مواضع اوزل نشان داد.
- حزب دموکراتیک خلقها (DEM): از اوزگور اوزل (Özgür Özel) حمایت کرد.
- نهادهای مدنی: ۶۵ کانون وکلا، اتحادیههای کارگری و سازمانهای صنفی در بیانیههای جداگانه مخالفت خود را با حکم دادگاه اعلام کردند.
اوزگور اوزل (Özgür Özel) اعلام کرد پس از تعطیلات عید، روند آمادهسازی کنگره را آغاز خواهد کرد و از ازمیر (میدان جمهوریت) با برگزاری میتینگ، کارزار سراسری خود را شروع میکند و سپس به مانیسا خواهد رفت. او تأکید کرد:
«ما مبارزه تأسیس دوباره را آغاز کردهایم. حزب جمهوری خلق وقتی دوباره گشوده میشود که رئیس هیئترئیسه کنگره، نتایج را اعلام کند. تا آن لحظه، ما در دوره گذار هستیم.»
ترکیه در هفتههای آینده شاهد رویارویی سرنوشتساز درون بزرگترین حزب اپوزیسیون خود خواهد بود؛ رویاروییای که فراتر از حزب، آینده دموکراسی این کشور را رقم خواهد زد.
