
خرما میانوعدهای شیرین و کاربردی است که کربوهیدرات آن به تامین انرژی کمک میکند و فیبرش میتواند از نظم حرکات روده حمایت کند. اما آیا برای بهرهمندی از این ویژگیها باید آن را در ساعت مشخصی خورد؟
برای افزایش انرژی، خوردن خرما بین وعدهها یا پیش و پس از ورزش میتواند مناسب باشد؛ برای سلامت گوارش، زمان مشخص و اثباتشدهای وجود ندارد. مقدار مصرف، نوع خرما و ترکیب آن با سایر مواد غذایی نیز بهاندازه زمان خوردن اهمیت دارند.
بهترین زمان خوردن خرما برای افزایش انرژی
هر عدد خرما، بسته به اندازه و نوع، حدود ۵ تا ۱۸ گرم کربوهیدرات دارد که بیشتر آن از قندهای طبیعی تشکیل شده است. این قندها معمولاً سریعتر از نشاسته تجزیه میشوند و سوخت نسبتاً سریعی در اختیار بدن قرار میدهند؛ فیبر، برخلاف این کربوهیدراتها، مستقیماً به قند قابلجذب تبدیل نمیشود.
به همین دلیل، خرما میتواند برای زمانی که به انرژی کوتاهمدت نیاز دارید، انتخاب مناسبی باشد.
بین وعدهها و هنگام افت انرژی بعدازظهر
لورن هریسپینکوس (Lauren Harris-Pincus)، متخصص تغذیه و نویسنده کتاب آشپزی آسان برای پیشدیابت، مصرف خرما بین وعدهها را پیشنهاد میکند. برای نمونه، خوردن آن حدود ساعت ۳ بعدازظهر ممکن است به رفع افت انرژی عصرگاهی کمک کند.
این ساعت یک قانون تغذیهای نیست؛ اگر برنامه کاری یا وعدههای شما متفاوت است، زمان میانوعده را با نیاز خود هماهنگ کنید. همچنین خستگی مداوم را نباید صرفاً با خوراکی شیرین مدیریت کرد؛ خواب ناکافی، کمآبی یا برخی مشکلات پزشکی نیز ممکن است در آن نقش داشته باشند.
پیش از ورزش برای تامین سوخت عضلات
استیسی وودسون (Stacey Woodson)، متخصص تغذیه، خرما را گزینهای مناسب برای میانوعده پیش از ورزش میداند. کربوهیدرات آن به تامین سوخت عضلات فعال کمک میکند و پتاسیم موجود در آن در عملکرد طبیعی عضلات نقش دارد.
زمان و مقدار مصرف را با تحمل گوارشی خود تنظیم کنید. اگر خوردن خرما نزدیک تمرین باعث نفخ یا احساس سنگینی میشود، مقدار کمتری مصرف کنید یا فاصله بیشتری تا شروع فعالیت بدهید.
پس از ورزش برای کمک به بازیابی انرژی
روکسانا احسانی (Roxana Ehsani)، متخصص تغذیه ورزشی، مصرف خرما پس از تمرین را نیز مناسب میداند، بهویژه اگر با یک منبع پروتئین همراه باشد.
کربوهیدرات خرما به بازسازی ذخایر گلیکوژن (Glycogen)، یعنی شکل ذخیرهشده کربوهیدرات در عضلات، کمک میکند؛ پروتئین نیز از ترمیم و بازیابی عضلات حمایت میکند.
مقداری پتاسیم طی تعریق از دست میرود و خرما میتواند در تامین آن سهم داشته باشد. بااینحال، خرما بهتنهایی جایگزین آب یا برنامه مناسب جبران الکترولیتها پس از فعالیت طولانی و تعریق شدید نیست.
بهترین زمان خوردن خرما برای سلامت گوارش
سه عدد خرمای بدون هسته از نوع مدجول (Medjool) حدود ۴٫۸ گرم فیبر دارد؛ یعنی تقریباً ۱۳ تا ۱۹ درصد نیاز روزانه به فیبر، بسته به نیاز فرد. این مقدار را نمیتوان به همه انواع خرما تعمیم داد، زیرا اندازه و ترکیب تغذیهای آنها متفاوت است.
فیبر به تنظیم حرکات روده کمک میکند. خرما همچنین ترکیباتی با فعالیت ضدالتهابی دارد، اما وجود این ترکیبات بهمعنای درمان بیماریهای گوارشی نیست. پژوهشی در سال ۲۰۲۵ نیز نشان داده است که فیبر خرما ممکن است رشد باکتریهای مفید روده را تقویت کند؛ یافتهای که باید با توجه به محدودیتهای پژوهش تفسیر شود.
آیا خوردن خرما بین وعدهها بهتر است؟
هنوز پژوهشها ساعت مشخصی را برای بیشترین فایده گوارشی خرما تعیین نکردهاند. وودسون مصرف آن بین وعدهها را راهی عملی برای توزیع دریافت فیبر در طول روز میداند، بدون اینکه مقدار زیادی فیبر یکباره وارد دستگاه گوارش شود.
احسانی و هریسپینکوس نیز تاکید دارند که خرما را میتوان در هر زمانی از روز، متناسب با سبک زندگی، مصرف کرد. بنابراین، برای گوارش، مصرف منظم و مقدار قابلتحمل مهمتر از ساعت دقیق است.
همراه خرما مایعات بنوشید
نوشیدن آب یا مایعات مناسب در کنار دریافت کافی فیبر، به عملکرد بهتر آن در دستگاه گوارش کمک میکند. اگر معمولاً فیبر کمی میخورید، مقدار خرما و دیگر منابع فیبر را تدریجی افزایش دهید تا احتمال نفخ و ناراحتی کمتر شود.
قند خرما؛ طبیعی بودن بهمعنای مصرف نامحدود نیست
خرما نسبتاً پرقند است. مزیت میوه کامل نسبت به بسیاری از خوراکیهای دارای قند افزوده این است که قند را همراه فیبر و مواد مغذی فراهم میکند. بااینحال، طبیعی بودن قند بهمعنای بیاثر بودن آن بر قند خون یا دریافت انرژی نیست.
قندهای طبیعی و افزوده پس از جذب از مسیرهای سوختوساز مشابهی استفاده میکنند، هرچند ساختار غذا و وجود فیبر بر سرعت جذب اثر میگذارد. مصرف بیشازحد خرما میتواند دریافت کالری را بالا ببرد و کنترل قند خون را دشوار کند.
برای افراد مبتلا به دیابت (Diabetes)، مقدار خرما باید در محاسبه کربوهیدرات وعده یا میانوعده در نظر گرفته شود.
خرما را با چه چیزی بخوریم؟
احسانی پیشنهاد میکند برای تعدیل سرعت جذب قند، خرما را با منابع پروتئین همراه کنید. گزینههای ساده عبارتاند از:
- خرمای خردشده با ماست یونانی ساده؛
- خرما همراه پنیر کاتیج؛
- خرمای پرشده با مقدار کمی کره بادامزمینی یا کره بادام بدون شکر افزوده.
این ترکیبها ممکن است میانوعده را سیرکنندهتر کنند، اما قند و کالری خرما را حذف نمیکنند.
خرما میتواند بخشی از رژیم متعادل برای تامین انرژی و حمایت از گوارش باشد. بین وعدهها، پیش از ورزش یا پس از تمرین زمانهای کاربردی مصرف آن هستند؛ اما برای فواید گوارشی، ساعت جادویی وجود ندارد.





