جشنواره فیلم سارایوو ۲۰۲۶ با تمرکز بر سینمای جنوب شرق اروپا آغاز میشود
جشنواره فیلم سارایوو در حالی برای بازگشت دوباره جامعه بینالمللی سینما به پایتخت بوسنی آماده میشود که دوره ۲۰۲۶ آن بار دیگر قرار است سینمای جنوب شرق اروپا را در مرکز توجه قرار دهد و فیلمسازان شناختهشده را کنار استعدادهای منطقهای جمع کند.
این دوره از جشنواره روز جمعه ۱۴ اوت با نمایش فیلم «Fatherland» ساخته پاول پاولیکوفسکی آغاز میشود؛ فیلمی که اوایل امسال نخستین نمایش جهانی خود را در بخش مسابقه جشنواره کن (Cannes Film Festival) تجربه کرد. این کارگردان لهستانی شخصا در نمایش افتتاحیه حاضر خواهد شد و بار دیگر به سارایوو بازمیگردد؛ جایی که پیشتر فیلم «Cold War» و همچنین مستند «Serbian Epics» او در سالهای ابتدایی جشنواره به نمایش درآمده بودند.
یوان ماریانوویچ، مدیر جشنواره، درباره انتخاب فیلم افتتاحیه گفت: «این فیلم برای سارایوو اهمیت ویژهای داره، چون با اینکه یک داستان تاریخی روایت میکنه، همزمان خیلی چیزها درباره وضعیت امروز ما در اروپا، هم از نظر ژئوپلیتیک و هم از نظر شخصی، به ما میگه. در هسته اصلیاش هم یک داستان خانوادگی خیلی شخصیه و فکر میکنم واقعا با مردم سارایوو ارتباط برقرار میکنه.»
اختتامیه جشنواره نیز ۲۱ اوت با نسخه مرمتشده فیلم «No Man’s Land» ساخته دانیس تانوویچ، فیلمساز بوسنیایی، برگزار خواهد شد. در مجموع ۵۱ فیلم در چهار بخش رقابتی جشنواره شامل فیلم بلند داستانی، مستند بلند و کوتاه، فیلم کوتاه داستانی و فیلم کوتاه دانشجویی روی پرده میروند. این فهرست شامل ۲۱ نمایش جهانی، ۶ نمایش بینالمللی، یک نمایش اروپایی و ۲۳ نمایش منطقهای است.
ترکیب امسال بخش مسابقه، حضور پررنگ فیلمسازان زن را هم نشان میدهد؛ از جمله نمایش جهانی فیلم «Everything That’s Wrong With You» ساخته اورشا منارت از اسلوونی و نمایش اروپایی فیلم «Skateboarding Is Not For Girls» به کارگردانی دینا دوما از مقدونیه.
ماریانوویچ در اینباره گفت: «حس میکنم امسال بین فیلمسازان زن و مرد در بخش مسابقه توازن خیلی خوبی برقرار شده و این واقعا امیدوارکنندهست.» او همچنین اشاره کرد که جشنواره با همکاری گروه بیمه یونیقا (Uniqa Insurance Group) برای دومین سال پیاپی برنامهای حمایتی برای فیلمسازان زن برگزار میکند.
به گفته مدیر جشنواره، فیلمهای بخش مسابقه بازتابی از تنوع سینمای منطقه هستند: «خیلی زنده و پویاست. موضوعها متنوعن، اما بیشترشان درباره آدمهایی هستند که در جامعه در حال تغییر، جایی برای خودشان پیدا نمیکنند. حس میکنم این خودش یک تهدیده.» او ادامه داد: «فیلمهای امسال بیشتر سعی میکنن جامعههامون و مسیری رو که ممکنه به سمتش برن، از زاویه نگاه فردی تحلیل کنن. بعضیها به گذشته و زخمهای خانوادگی میپردازن و بعضی دیگر هم نگاه آیندهنگر و حتی ساختارشکنانه دارن.»
در بخش مهمانان بینالمللی، امیلی واتسن ریاست هیئت داوران مسابقه را بر عهده دارد و وودی هارلسون، دیهگو لونا و اصغر فرهادی نیز در جشنواره حاضر خواهند شد و مسترکلاس برگزار میکنند. ماریانوویچ تاکید کرد: «ما در این زمینه جاهطلب هستیم، اما ستارهمحوری استراتژی ما نیست. هدف ما اینه که با فیلمسازان بزرگ، رابطههای معنادار و ماندگار بسازیم.»
جشنواره امسال همچنین برنامهای تازه برای بزرگداشت میراث بلا تار، فیلمساز فقید مجارستانی، راهاندازی میکند. این برنامه بلندمدت با عنوان بزرگداشت بلا تار در سارایوو، بر آثار شاگردان سابق او در «Film Factory» سارایوو تمرکز دارد؛ طرح آموزشی نوآورانهای که بلا تار در سال ۲۰۱۳ پایهگذاری کرده بود. در این بخش آثاری مانند «Lamb» ساخته والدیمار یوهانسون، «Motherhood» از پیلار پالومرو و «Love Dog» ساخته بیانکا لوکاس نمایش داده میشوند.
از دیگر بخشهای تازه جشنواره میتوان به جایزه پری سینپلکس (Prix Cineplexx) اشاره کرد؛ جایزه تماشاگران برای بهترین فیلم بخش نمایشهای روباز نخستین که به آثار تازه کشورهای یوگسلاوی سابق اختصاص دارد. تهیهکننده فیلم برگزیده ۲۰ هزار یورو دریافت خواهد کرد که ۱۵ هزار یوروی آن برای خدمات کمپین بازاریابی در سینماهای سینپلکس (Cineplexx) و ۵ هزار یوروی دیگر به صورت نقدی پرداخت میشود.
ماریانوویچ همچنین به موفقیت تجاری تولیدات محلی در منطقه اشاره کرد؛ از جمله پروژه مشترک کرواسی و صربستان «The Wedding» که بیش از ۲ میلیون بلیت فروخت و فیلم بوسنیایی «Testament» که حدود ۵۰۰ هزار مخاطب در بوسنی داشت. به گفته او، این نتایج نشان میدهد جشنواره در کنار تمرکز بر سینمای مولف، میتواند به رشد تجاری و توزیع سینمای منطقه هم کمک کند.
جشنواره فیلم سارایوو که ریشه در روزهای محاصره شهر در سال ۱۹۹۵ و جنگ بوسنی دارد، همچنان هویت خود را از همان تاریخ میگیرد. ماریانوویچ در اینباره گفت: «سارایوو جشنوارهایه که دلیل خیلی روشنی برای وجود داشتن داره. این جشنواره در شرایطی غیرانسانی و در دوران محاصره شکل گرفت و همین مسئله خیلی مهمه. قرار نیست فقط فیلمهای جنگی نشون بدیم یا مدام درباره جنگ حرف بزنیم، اما چیزی که آن زمان فهمیده شد این بود که وقتی اوضاع اینقدر خشنه، هنر تبدیل به یک نیاز اساسی میشه. هنر، انسانیت رو برمیگردونه. فرهنگ به اندازه غذا، آب و برق ضروریه، چون آدمها از طریق ارتباط و هنر، کرامت پیدا میکنن.»
جشنواره فیلم سارایوو ۲۰۲۶ از ۱۴ تا ۲۱ اوت برگزار میشود.
