جلوگیری از اکران «Kurak» در قرقیزستان؛ فیلم تحسینشده جشنوارهها از جشنواره بیشکک کنار رفت
فیلم درام قرقیزی «Kurak» به کارگردانی ارکه ژوماکماتووا و امیل آتاگلدیف در کشور خود موفق به دریافت مجوز سانسور نشده و به همین دلیل ناچار شده از جشنواره بینالمللی فیلم بیشکک کنارهگیری کند.
قرار بود نمایش «Kurak» در بیشکک، بازگشتی نمادین و جشنگونه به خانه برای این فیلم باشد؛ اثری که پیش از این در ۱۴ جشنواره بینالمللی به نمایش درآمده و چندین جایزه هم به دست آورده بود. اما تیم سازنده اعلام کرده مرکز دولتی فیلم قرقیزتاسمسی و اداره سینماتوگرافی، از صدور گواهی ثبت دولتی برای فیلم خودداری کردهاند؛ مجوزی که بدون آن، نمایش عمومی فیلم در قرقیزستان از نظر قانونی ممکن نیست.
این تصمیم کمتر از ۲۴ ساعت مانده به نمایش افتتاحیه و نخستین اکران ملی فیلم در چهارمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم بیشکک اعلام شد. نهاد سانسور دولتی اعلام کرده این تصمیم بر اساس «پروتکل شماره ۱ کمیسیون بخشی اداره سینماتوگرافی، پس از ارزیابی کارشناسی فیلم» گرفته شده، اما هیچ توضیح بیشتری در اختیار فیلمسازان قرار نداده است.
«Kurak» که بر اساس رویدادهای واقعی ساخته شده، چند داستان مختلف را به هم پیوند میزند و به موضوع خشونت مبتنی بر جنسیت و ساختارهای مردسالارانه در قرقیزستان معاصر میپردازد. این فیلم محصول استودیو اویمو، شرکت تولیدی مستقر در بیشکک و تأسیسشده توسط ارکه ژوماکماتووا، است و بهصورت یک همکاری بینالمللی با شرکتهایی از سوئیس، صربستان، فرانسه، لوکزامبورگ، هلند و ایتالیا تولید شده است.
این فیلم در مسیر جشنوارهای خود، دو جایزه از جشنواره بینالمللی فیلم بوسان گرفته؛ شامل جایزه Vision of Jiseok و جایزه Bangladesh July Memorial Prize. همچنین جایزه بزرگ جشنواره بینالمللی فیلم داکا و جایزه بزرگ بههمراه دو جایزه دیگر از جشنواره بینالمللی سینمای آسیایی وزول در فرانسه را هم به دست آورده است.
فیلمسازان تأکید کردهاند که رد شدن مجوز نمایش این فیلم برای اعضای گروه معنای سنگینتری هم دارد، چون امیل آتاگلدیف، یکی از دو کارگردان فیلم، پیش از آنکه موفقیت جهانی «Kurak» را ببیند، درگذشته است.
ارکه ژوماکماتووا، یکی از کارگردانان فیلم، در واکنش به این اتفاق گفت: «فیلم ما درباره کسانیه که سعی میکنن حقیقت رو سرکوب کنن. تلخترین irony ماجرا اینه که ندادن مجوز پخش، دقیقاً همون چیزیه که فیلم دربارهش حرف میزنه. «Kurak» رو تماشاگران زیادی در سراسر دنیا دیدن و این فیلم در قرقیزستان هم دیده میشه؛ به هر شکلی که لازم باشه.»
پاول فلدمن، تهیهکننده هلندی فیلم از شرکت هیومن فیلمز (Human Films)، هم گفت: «مطمئنم این یک اشتباه بزرگه. گفتن حقیقت آسونه، اما ساکت کردنش خیلی سخته. ما هر کاری از دستمون بربیاد انجام میدیم تا هر کسی در قرقیزستان که میخواد «Kurak» رو ببینه، بتونه این فیلم رو تماشا کنه. این وظیفه ما در قبال تماشاگرانیه که این فیلم برای اونها ساخته شده؛ وظیفه ما در برابر کسانیه که یکی داره سعی میکنه صدای اونها شنیده نشه.»
یوهان شاپلان از شرکت فرانسوی ژیرل پروداکشن (Girelle Production) که یکی از همتهیهکنندگان فیلم است نیز گفت: ««Kurak» فقط یک داستان قرقیزی نیست؛ این فیلم با هر جامعهای حرف میزنه که در اون صدای زنها خاموش میشه. دقیقاً به همین خاطره که باید همهجا دیده بشه، مخصوصاً در کشور خودش.»
دیگر تهیهکنندگان فیلم شامل کایرات بیریمکولوف از شرکت کیبیپی (KBP) در سوئیس، کاترینا تاربوی-ایگناتنکو از اسپیریتو لیبرو (Spirito Libero) در فرانسه و صربستان، و الکساندرا هوزدورف از دیل پروداکشنز (Deal Productions) در لوکزامبورگ هستند. میلوش جوکلچ از رد آرت ورکشاپ (Red Art Workshop) در صربستان و پائولو ماریا اسپینا از رِوُلوِر (Revolver) در ایتالیا نیز از همتهیهکنندگان این پروژهاند.
در پی این اتفاق، رسانهها برای دریافت توضیح رسمی با مرکز دولتی فیلم قرقیزتاسمسی و اداره سینماتوگرافی تماس گرفتهاند، اما تاکنون پاسخی از سوی این نهادها منتشر نشده است.
