برایان می؛ گیتاریست افسانه‌ای «Queen» که در اخترفیزیک هم به ستاره‌ها رسید

برایان می (Brian May) از آن چهره‌هایی است که نمی‌توان هویت حرفه‌ای‌شان را در یک عنوان خلاصه کرد. جهان موسیقی او را به‌عنوان گیتاریست گروه افسانه‌ای کویین (Queen) می‌شناسد؛ هنرمندی با سولوهای ملودیک، هارمونی‌های پیچیده و صدایی که تنها با شنیدن چند نت قابل تشخیص است. در سوی دیگر زندگی‌اش، دانشمندی قرار دارد که پس از چند دهه دوری از دانشگاه، تحصیلات خود در رشته اخترفیزیک را به پایان رساند و حتی با ناسا (NASA) همکاری کرد.

از ساخت گیتاری دست‌ساز در کنار پدرش تا نواختن سولوی ماندگار «Bohemian Rhapsody»، از نوشتن سرود استادیومی «We Will Rock You» تا دریافت عنوان شوالیه، زندگی برایان می داستان پیوند دو علاقه ظاهرا متفاوت است: موسیقی و علم. او نشان داد که موفقیت در یک عرصه لزوما به‌معنای کنارگذاشتن رویاهای دیگر نیست.

کودکی برایان می؛ آغاز هم‌زمان علاقه به موسیقی و علم

برایان هارولد می (Brian Harold May) در ۱۹ ژوئیه ۱۹۴۷، برابر با ۲۸ تیر ۱۳۲۶، در همپتون (Hampton) انگلستان متولد شد. او در ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ به ۷۹ سالگی رسید و متولد برج سرطان است.

برایان تنها فرزند هارولد و روث می (Harold and Ruth May) بود. والدینش از همان دوران کودکی زمینه رشد خلاقیت و کنجکاوی او را فراهم کردند؛ دو ویژگی که بعدها یکی در موسیقی و دیگری در پژوهش‌های علمی او جلوه پیدا کرد.

می تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه دولتی هن‌ورث رود (Hanworth Road State Primary School) گذراند و سپس با دریافت بورسیه وارد مدرسه گرامر همپتون (Hampton Grammar School) شد. علاقه او به موسیقی از همان سال‌ها جدی بود، اما در کنار آن استعداد چشمگیری نیز در علوم و ریاضیات داشت.

یکی از مهم‌ترین یادگارهای دوران جوانی او، گیتار مشهور «Red Special» است؛ سازی که برایان می آن را با همکاری پدرش ساخت. این گیتار دست‌ساز به‌مرور به بخش جدایی‌ناپذیر هویت موسیقایی او تبدیل شد و در آلبوم‌ها و اجراهای زنده کویین نقشی محوری داشت. صدای گرم و چندلایه این ساز، در ترکیب با شیوه نوازندگی می، امضایی صوتی پدید آورد که تقلید کامل از آن آسان نبود.

تحصیل در فیزیک و رویایی که چند دهه متوقف ماند

برایان می تحصیلات دانشگاهی خود را در امپریال کالج لندن (Imperial College London) ادامه داد و مدرک کارشناسی فیزیک را با درجه ممتاز دریافت کرد. او سپس مسیر پژوهشی خود را در حوزه اخترفیزیک آغاز کرد، اما رشد سریع فعالیت‌های کویین و الزامات زندگی حرفه‌ای یک ستاره موسیقی، ادامه این مسیر را دشوار ساخت.

در آن مقطع، می ناچار شد پژوهش دانشگاهی خود را متوقف کند. این تصمیم به‌معنای ازدست‌رفتن علاقه‌اش به علم نبود؛ موسیقی برای مدتی در اولویت قرار گرفت، اما اخترفیزیک همچنان بخشی جدی از هویت او باقی ماند.

چند دهه بعد، زمانی که بسیاری تصور می‌کردند دوران دانشگاهی او برای همیشه پایان یافته است، می به امپریال کالج لندن بازگشت. او سرانجام در سال ۲۰۰۷ مدرک دکترای اخترفیزیک خود را دریافت کرد. بازگشت به پایان‌نامه پس از رسیدن به شهرتی جهانی، اتفاقی فراتر از کسب یک مدرک بود؛ این انتخاب نشان داد که بعضی هدف‌ها ممکن است به تعویق بیفتند، اما لزوما از میان نمی‌روند.

شکل‌گیری صدای ماندگار گروه «Queen»

شهرت جهانی برایان می بیش از هر چیز با گروه کویین گره خورده است. او به‌عنوان یکی از بنیان‌گذاران و گیتاریست اصلی گروه، سهم مهمی در شکل‌گیری صدایی داشت که راک، اپرا، پاپ، هارد راک و هارمونی‌های چندلایه را کنار یکدیگر قرار می‌داد.

موفقیت آلبوم‌هایی مانند «A Night at the Opera» جایگاه کویین را در موسیقی جهان تثبیت کرد. این آلبوم با قطعه «Bohemian Rhapsody» به نقطه‌ای تعیین‌کننده در کارنامه گروه تبدیل شد؛ اثری ساختارشکن که قواعد متداول ترانه‌های راک را کنار گذاشت و بخش‌های بالاد، اپرا و هارد راک را در قالب یک ترکیب نمایشی به هم پیوند زد.

سولوی گیتار برایان می در «Bohemian Rhapsody» یکی از شناخته‌شده‌ترین بخش‌های این اثر است. نوازندگی او در این قطعه صرفا نمایش سرعت یا مهارت فنی نیست؛ سولو مانند صدای یک شخصیت دیگر وارد روایت می‌شود و میان بخش‌های مختلف آهنگ ارتباط ایجاد می‌کند. همین نگاه ملودیک یکی از دلایل تمایز می از بسیاری از گیتاریست‌های هم‌نسلش بود.

صدای گیتار او اغلب حالتی شبیه به یک گروه کامل از سازها دارد. می با استفاده از هارمونی‌های چندلایه، ضبط چندباره خطوط گیتار و کنترل دقیق رنگ صوتی، فضایی ارکسترال خلق می‌کرد. این روش به یکی از پایه‌های اصلی هویت کویین تبدیل شد و در کنار صدای فردی مرکوری (Freddie Mercury)، بخش مهمی از شکوه موسیقایی گروه را ساخت.

«We Will Rock You»؛ آهنگی که به زبان مشترک ورزشگاه‌ها تبدیل شد

برایان می علاوه بر نوازندگی، ترانه‌ساز مهمی برای کویین بود. او قطعه «We Will Rock You» را نوشت؛ آهنگی که با ریتم ساده اما کوبنده خود از مرزهای موسیقی راک عبور کرد و به یکی از سرودهای فراگیر ورزشگاه‌های جهان تبدیل شد.

ساختار اصلی قطعه بر ضربه پا و دست‌زدن استوار است؛ الگویی که هر جمعیتی می‌تواند بدون نیاز به ساز آن را اجرا کند. همین سادگی هوشمندانه، مخاطب را از شنونده‌ای منفعل به بخشی از اجرا تبدیل می‌کند. «We Will Rock You» نمونه روشنی از توانایی برایان می در درک رابطه میان موسیقی و حضور جمعی مخاطبان است.

او قطعات دیگری نیز برای کویین نوشت و در شکل‌گیری مجموعه‌ای از مشهورترین آثار گروه سهم داشت. بااین‌حال، اهمیت حضورش فقط در تعداد ترانه‌ها یا سولوهای ماندگار خلاصه نمی‌شود. می یکی از معماران صدای کویین بود؛ صدایی که می‌توانست در یک لحظه باشکوه و تئاتری و در لحظه‌ای دیگر صمیمی، سنگین یا کاملا تجربی باشد.

همکاری با ناسا و فعالیت برای دفاع سیاره‌ای

بازگشت برایان می به اخترفیزیک، تنها یک موفقیت دانشگاهی باقی نماند. او در پروژه‌های علمی مختلف مشارکت کرد و با ناسا در ماموریت‌هایی مانند نیوهورایزنز (New Horizons) همکاری داشت؛ ماموریتی که برای مطالعه اجرام دوردست منظومه شمسی طراحی شده بود.

حضور او در چنین پروژه‌هایی نشان داد که عنوان «دانشمند» در زندگی‌نامه‌اش جنبه تشریفاتی ندارد. می سال‌ها پس از اوج شهرت موسیقایی، همچنان ارتباط خود را با جامعه علمی حفظ کرد و از اعتبار عمومی‌اش برای نزدیک‌کردن مخاطبان به موضوعات فضایی بهره گرفت.

او همچنین از بنیان‌گذاران روز سیارک (Asteroid Day) است؛ ابتکاری جهانی که با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره سیارک‌ها و اهمیت دفاع سیاره‌ای شکل گرفت. این فعالیت، علم را از فضای تخصصی دانشگاه خارج می‌کند و آن را به پرسشی عمومی درباره آینده زمین و آمادگی بشر در برابر تهدیدهای فضایی پیوند می‌زند.

ازدواج‌ها و فرزندان برایان می

برایان می در سال ۱۹۷۶ با کریستین مولن (Christine Mullen) ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه فرزند به نام‌های جیمز (James)، لوئیزا (Louisa) و امیلی روث (Emily Ruth) بود. زندگی مشترک این زوج در نهایت به جدایی انجامید و آن‌ها در سال ۱۹۸۸ از یکدیگر جدا شدند.

می بعدها با آنیتا دابسن (Anita Dobson)، بازیگر انگلیسی، وارد رابطه شد و این دو در سال ۲۰۰۰ ازدواج کردند. براساس روایت مطرح‌شده درباره شکل‌گیری قطعه «I Want It All»، یکی از عبارت‌های دابسن الهام‌بخش عنوان این ترانه کویین شد؛ آهنگی که در سال ۱۹۸۹ منتشر شد و به یکی دیگر از آثار شناخته‌شده گروه تبدیل شد.

رابطه می و دابسن سال‌ها ادامه یافته و از مشارکت‌های پایدار زندگی او به شمار می‌آید. با وجود توجه همیشگی رسانه‌ها به زندگی اعضای کویین، برایان می کوشیده است میان فعالیت عمومی و فضای خانوادگی خود تعادل برقرار کند.

افتخارات؛ از تالار مشاهیر راک تا دریافت عنوان شوالیه

کارنامه برایان می و دیگر اعضای کویین با جوایز و افتخارات متعددی همراه بوده است. نام این گروه در تالار مشاهیر راک اند رول (Rock and Roll Hall of Fame) ثبت شد؛ افتخاری که جایگاه تاریخی آن‌ها را در شکل‌گیری و گسترش موسیقی راک تایید می‌کند.

در سال ۲۰۲۳ نیز عنوان شوالیه به برایان می اعطا شد. این افتخار به پاس خدمات او به موسیقی و فعالیت‌های خیریه صورت گرفت و دامنه تاثیرگذاری‌اش را فراتر از اجرا و ترانه‌سازی نشان داد.

فعالیت‌های اجتماعی او، به‌ویژه حمایت از حیوانات، بخش مهمی از زندگی سال‌های اخیرش را تشکیل داده‌اند. برای می، شهرت تنها ابزاری برای حفظ میراث موسیقایی نیست؛ او از جایگاه عمومی خود برای جلب توجه به نحوه رفتار انسان با دیگر موجودات زنده نیز استفاده کرده است.

این اولویت در یکی از نقل‌قول‌های شاخص او به‌روشنی دیده می‌شود:

«وقتی دیگر در این دنیا نباشم، بدون تردید مردم مرا با کویین به یاد خواهند آورد؛ اما خودم ترجیح می‌دهم به‌خاطر تلاشم برای تغییر شیوه رفتارمان با دیگر موجودات زنده در یادها بمانم.»

برایان می در حافظه عمومی پیش از هر چیز همان گیتاریستی خواهد بود که با «Red Special» بخشی از موسیقی قرن بیستم را شکل داد. بااین‌حال، زندگی او تصویری گسترده‌تر از یک ستاره راک ارائه می‌دهد: هنرمندی که مسیر علمی نیمه‌تمامش را دوباره دنبال کرد، در پژوهش‌های فضایی مشارکت داشت و اعتبارش را در خدمت دغدغه‌های انسانی و محیط‌زیستی قرار داد. شاید بزرگ‌ترین ویژگی کارنامه او همین باشد؛ اینکه میان صدای پرشکوه استادیوم‌ها و سکوت بی‌انتهای فضا، هیچ‌گاه مجبور نشد فقط یکی را انتخاب کند.