بن افلک: هوش مصنوعی ابزار فیلم‌سازان است، نه جایگزین آن‌ها
بازیگر و کارگردانی که استارتاپ هوش مصنوعی خود را به نتفلیکس فروخته، وعده ساخت فیلم کامل با چند خط دستور را رد می‌کند؛ هرچند نگرانی شاغلان سینما را کاملاً قابل‌درک می‌داند.
بن افلک از مخالفان سرسخت هوش مصنوعی نیست؛ سال‌ها این فناوری را بررسی کرده، شرکت اینترپازیتیو را راه انداخته و به‌تازگی آن را به نتفلیکس فروخته است. بااین‌حال، او میان استفاده از هوش مصنوعی در فیلم‌سازی و سپردن تمام کار به ماشین تفاوت می‌گذارد. افلک در گفت‌وگوی تازه‌اش با جی‌کیو، این تصور را که روزی بتوان صرفاً با نوشتن یک دستور، فیلمی کامل تحویل گرفت، اساساً نادرست می‌داند.
او می‌گوید: «قرار نیست فقط بنشینید، فیلمتان را تایپ کنید و تمام؛ چنین چیزی هیچ‌وقت اتفاق نمی‌افتد. فیلم‌سازی از آخرین حوزه‌هایی خواهد بود که هوش مصنوعی بتواند آدم‌های دخیل در فرایندش را کنار بزند.»
این موضع از سوی کسی مطرح می‌شود که خود در توسعه تجاری این فناوری نقش دارد. افلک نه اصل استفاده از هوش مصنوعی را رد می‌کند و نه قابلیت‌های فنی آن را نادیده می‌گیرد؛ مخالفتش با وعده‌ای است که ابزار تولید تصویر را معادل جایگزینی فیلم‌سازان معرفی می‌کند. او با لحنی صریح می‌گوید: «قرار نیست فیلم‌ها را از هیچ بسازیم و همه را کنار بگذاریم. این حرف‌ها مزخرف است.»
البته نخستین مواجهه افلک با ویدئوهای تولیدشده با هوش مصنوعی، چندان آرام نبوده است. او پیش‌تر به بلومبرگ گفته بود وقتی دید با چند ضربه روی صفحه‌کلید می‌توان تصاویری بسیار واقعی ساخت، به مت دیمون زنگ زد و گفت: «رفیق، کارمان تمام است.»
افلک در توضیح آن واکنش می‌گوید: «یکی دو روز واقعاً فکر می‌کردم بهتر است تا می‌توانیم فیلم بسازیم، چون قرار است فرصت‌مان تمام شود. بعد دوباره رفتم با آدم‌های مختلف و تیم‌های مهندسی نشستم، داده‌ها را دقیق بررسی کردم و کم‌کم با خودم گفتم: صبر کنید، این که آن‌طور جواب نمی‌دهد.»
به گفته او، بررسی نزدیک‌تر نشان داد توانایی ساخت ویدئوی باورپذیر لزوماً به معنای شناخت فرایند فیلم‌سازی نیست. افلک می‌گوید: «برایم روشن شد که این فناوری درخشانی است که آدم‌های درخشانی توسعه‌اش داده‌اند، اما آن‌ها از دانش تخصصی فیلم‌سازی شناختی نداشتند.»
تمایز اصلی در استدلال او همین‌جاست: تولید یک تصویر متقاعدکننده با ساخت اثری منسجم که روایت، بازی، ریتم و انتخاب‌های بصری‌اش در خدمت یکدیگر باشند، یکسان نیست. از نگاه افلک، هوش مصنوعی می‌تواند وارد این فرایند شود، اما قابلیت‌های فنی‌اش به‌خودی‌خود جای قضاوت خلاقه را نمی‌گیرد.
او همچنین تأکید دارد که توسعه این ابزارها نباید دور از دسترس فیلم‌سازان و بدون مشارکت آن‌ها پیش برود: «نمی‌خواهم این فناوری یک جای دیگر توسعه پیدا کند و در اختیار فیلم‌سازی که می‌خواهد فیلم خودش را بسازد، نباشد.»
این نگاه خوش‌بینانه به نقش ابزارها، به معنای بی‌اعتنایی او به اضطراب شغلی اهالی سینما نیست. افلک واکنش کارکنان این صنعت را طبیعی می‌داند: «به هر کسی بگویید قرار است چیزی جای تو را بگیرد و راه امرارمعاشت را از بین ببرد، معلوم است که نگران می‌شود. اینکه بعضی‌ها از این واکنش تعجب می‌کنند، برای من عجیب است.»
او در عین حال، نسبت به پیش‌بینی‌های قاطع درباره آینده هوش مصنوعی بدبین است و پیشنهاد می‌کند اعتبار پیش‌بینی‌کنندگان را با سابقه‌شان بسنجیم: «برای ارزیابی توانایی یک نفر در پیش‌بینی آینده، تا حد زیادی نگاه می‌کنم که پیش‌بینی‌های قبلی‌اش چقدر درست از آب درآمده‌اند. اینجا هم همین حالا افرادی را داریم که پیش‌بینی‌هایشان به‌شدت دور از واقعیت بوده است.»
با وجود اطمینان افلک، چشم‌انداز فیلم‌سازی در پنج تا ده سال آینده همچنان نامشخص است. اینکه هوش مصنوعی نتواند تمام یک فیلم را مستقل بسازد، الزاماً به معنای بی‌تأثیربودن آن بر مشاغل، دستمزدها یا شیوه تقسیم کار نیست. در سوی دیگر، وعده‌های شرکت‌های فناوری درباره کاهش هزینه‌ها و میزان اثرگذاری این ابزارها نیز هنوز نیازمند ارزیابی‌اند؛ به‌ویژه وقتی جذب سرمایه بخشی از انگیزه تبلیغ آن‌هاست.
این بحث‌ها هم‌زمان با بازگشت افلک به نقش کارگردان و بازیگر در «Animals» مطرح شده است. این تریلر با محوریت آدم‌ربایی که کری واشینگتن نیز در آن بازی می‌کند، قرار است ۹ اکتبر به‌صورت اختصاصی در نتفلیکس منتشر شود.
موضع افلک، موضع کسی است که می‌خواهد هوش مصنوعی را به کار بگیرد، نه اینکه اختیار سینما را به آن واگذار کند. اما مرز میان «کمک به فیلم‌ساز» و «حذف بخشی از نیروی کار» با اظهارنظر تعیین نمی‌شود؛ نحوه استفاده از این ابزارهاست که نشان خواهد داد فناوری تازه چقدر در خدمت صاحبان خلاقیت می‌ماند.
