بیانیه رسمی جشنواره برلین در دفاع از داوران؛ پاسخ برلیناله به «طوفان رسانهای» و جدل سیاست و سینما
جشنواره بینالمللی فیلم برلین برلیناله (Berlin Film Festival / Berlinale) در واکنش به آنچه «طوفان رسانهای» در دو روز نخست برگزاری جشنواره امسال خوانده، با انتشار بیانیهای مفصل از فیلمسازان حاضر در جشنواره و بهویژه هیات داوران و رئیس آن، ویم وندرس (Wim Wenders) دفاع کرد.
این بیانیه پس از انتقادهای گستردهای منتشر شد که به اظهارات ویم وندرس در کنفرانس مطبوعاتی افتتاحیه بازمیگردد. وندرس در پاسخ به پرسشی گفته بود فیلمسازان «باید از سیاست دور بمانند» و تأکید کرده بود: «ما نقطه مقابل سیاست هستیم؛ کار ما، کار مردم است نه سیاستمداران.»
این سخنان واکنشهای زیادی را برانگیخت و حتی باعث شد آرونداتی روی (Arundhati Roy)، نویسنده سرشناس، سفر خود به جشنواره برلین را لغو کند و یادداشتی تند در انتقاد از این موضعگیری بنویسد.
بیانیه جشنواره در دو بخش منتشر شده است: بخش اول، بیانیه رسمی سخنگوی جشنواره و بخش دوم، یادداشتی تفصیلی از تریشیا تاتل (Tricia Tuttle)، مدیر جشنواره، با عنوان «درباره سخن گفتن، سینما و سیاست».
سخنگوی جشنواره در این بیانیه اعلام کرده است: «برخی از نقلقولهای منتشرشده، صحبتهای مطرحشده در نشستهای خبری را کاملاً جدا از بستر گفتوگو و حتی جدا از یک عمر فعالیت و ارزشهای هنری این افراد بازتاب میدهد. ما وظیفه خود میدانیم از فیلمسازان، هیات داوران و رئیس داوران دفاع کنیم.»
تریشیا تاتل در یادداشت خود تأکید کرده است که آزادی بیان در برلیناله وجود دارد، اما نباید از هنرمندان انتظار داشت به هر پرسش سیاسی پاسخ دهند: «هنرمندان آزادند حق آزادی بیان خود را به هر شکلی که میخواهند اعمال کنند. آنها نباید مجبور شوند درباره تمام مسائل سیاسی یا تصمیمهایی که کنترلی بر آن ندارند اظهار نظر کنند.»
او همچنین به فشار رسانهای بر فیلمسازان اشاره کرده و نوشته است که بسیاری از آنها یا به دلیل سکوت، یا بهخاطر پاسخهایی که خوشایند همه نیست، مورد انتقاد قرار میگیرند.
مدیر جشنواره برلین یادآوری کرده که امسال ۲۷۸ فیلم در برنامه جشنواره حضور دارند؛ آثاری با دیدگاههای متنوع که به موضوعاتی چون نسلکشی، خشونت جنسی در جنگ، فساد، استعمار، قدرت دولتی و سرکوب میپردازند. او تأکید کرده بسیاری از فیلمسازان حاضر در برلیناله، خود با خشونت، تبعید، زندان یا تهدید جانی روبهرو بودهاند و با شجاعت آثارشان را به نمایش گذاشتهاند.
تاتل در بخشی دیگر نوشته است که برخی فیلمها سیاست را در معنای روزمره و انسانی آن بررسی میکنند و برخی مستقیماً به سیاست رسمی و ساختارهای قدرت میپردازند؛ هر دو رویکرد، بخشی از هویت تاریخی برلیناله هستند.
در پایان این بیانیه تأکید شده است که آنچه فیلمسازان حاضر در برلیناله را به هم پیوند میدهد، احترام عمیق به کرامت انسانی است و هیچیک از آنها نسبت به رنج انسانها بیتفاوت نیستند.
تریشیا تاتل نوشته است: «ما به کارمان ادامه میدهیم چون عاشق سینما هستیم و باور داریم تماشای فیلمها میتواند جهان را تغییر دهد؛ حتی اگر این تغییر، آهسته و تدریجی باشد.»
