تاریخ بومیان قاره آمریکا بازتابی است از معاهدات شکسته، مقاومت فرهنگی، و تلاش برای حفظ ساحتار و حق حاکمیت. از مهاجرت اجباری گرفته تا جشنهای رنگارنگ پاوواو، از رمزگشاییناپذیری زبان ناواهو در جنگ جهانی دوم تا اقتصاد مدرن کازینوهای قبایلی، رزرویشنها امروز ترکیبی از گذشته و حال را در خود جای دادهاند؛ روایت مردمانی که هنوز برای دیدهشدن، شنیدهشدن و حفظ هویت خود میکوشند.
رزرویشن (Reservation) چیست؟
واژه «رزرویشن» از زمینهایی میآید که پیش از انقلاب آمریکا و بعد از آن برای سرخپوستان توسط دولت بریتانیا «رزرو» شده بود. سیستم رزرویشن در قرن ۱۹ ایجاد شد، زمانی که ایالات متحده با گسترش سرزمینی به سمت غرب، در معاهدههایی با قبایل بومی، بخشی از سرزمینهای آنان را به رسمیت شناخت و وعده داد که مهاجران سفیدپوست وارد آنها نشوند.
رزرویشنها معمولاً توسط اعضای همان قبیله اداره میشوند و دارای قانون اساسی، مدارس، بیمارستان، سیستمهای رفاه اجتماعی، پلیس و مدیریت منابع طبیعی هستند. این جوامع در قلمرو خود، خودگردان محسوب میشوند؛ بنابراین افراد غیر بومی نمیتوانند آزادانه به آنها نقل مکان کنند، مگر اینکه با عضو آن قبیله ازدواج کنند یا رابطه خانوادگی داشته باشند.
چرا کازینوهای سرخپوستی وجود دارند؟
بهطور کوتاه: کازینوهای متعلق به سرخپوستان در نتیجه قوانین کنگره ایجاد شدند.
بهطور دقیق: این کازینوها از حق حاکمیت قبایل بر سرزمینشان و محدود بودن دخالت دولتهای ایالتی و شهری در این زمینها ریشه گرفتهاند.
در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، قبایل برای تأمین اقتصاد و بودجه برنامههای خود، از مزیت معافیتهای مالیاتی استفاده کردند و به فروش دخانیات و بازیهای بینگو روی آوردند. در نهایت، کنگره در سال ۱۹۸۸ «قانون تنظیم بازیهای سرخپوستی» (Indian Gaming Regulatory Act) را تصویب کرد تا این فعالیتها تحت توافقنامههای ایالتی و قبایلی قرار گیرند.
آیا نقشه دقیقی از مرزهای اصلی قبایل وجود دارد؟
یافتن یک نقشه جامع که تمام قبایل ایالات متحده را نشان دهد دشوار است. در کتاب جدید بلکهاک، نقشهای از قبایل فدرال و ایالتی تهیه شده که شامل بیش از ۱۰۰ قبیله در کالیفرنیا، ۳۸ قبیله در اوکلاهما و قدیمیترین جوامع انسانی آمریکایی یعنی «قبایل پوئبلو» (Pueblo) در نیومکزیکو است. این جوامع قرنهاست که بهطور پیوسته مسکون بودهاند.
کد تاکرهای ناواهو چه کردند؟
در جنگ جهانی دوم، «کد تاکرها» (Navajo Code Talkers) با استفاده از زبان دشوار ناواهو پیامهای نظامی را رمزگذاری کردند. زبان دینه (Diné Bizaad) آنقدر پیچیده است که نیروهای اطلاعاتی ژاپن نتوانستند آن را رمزگشایی کنند. این خدمت، نقشی کلیدی در پیروزی نیروهای آمریکا در جبهه اقیانوس آرام داشت.
راه اشکها (Trail of Tears)
این اصطلاح به دورهای در تاریخ جنوب آمریکا اشاره دارد که طی آن قبایل «چروکی» (Cherokee)، «چوکتاو» (Choctaw)، «ماسکوگی» (Muscogee Creek)، «سِمینول» (Seminole) و «چیکاساو» (Chickasaw) با اجبار از سرزمینهای خود به «سرزمین هند» در غرب رودخانه میسیسیپی منتقل شدند. این جابهجایی سخت موجب مرگ هزاران نفر و نابودی صدها جامعه شد.
انگیزه اندرو جکسون برای جابهجایی قبایل
اندرو جکسون، رئیسجمهور در سال ۱۸۲۸، قانون «تبعید سرخپوستان» (Indian Removal Act) را در سال ۱۸۳۰ اجرا کرد. هدف او آزاد کردن زمینها برای ایجاد مزارع و حمایت از «دموکراسی جکسونی» بود که حق رأی را به همه مردان سفیدپوست (نه بومیان) میداد.
کلیشه زندگی در چادرهای سرخپوستی
تصویر زندگی در تیپی و تاج پرها بیشتر از فرهنگ قبایل «دشتهای بزرگ» (Plains Indians) آمده که در مناطقی مثل داکوتا و مونتانا زندگی میکردند. محبوبیت این تصویر در رسانه و هنر باعث شد این سبک زندگی بهطور اشتباه به همه قبایل نسبت داده شود.
پاوواو چیست؟
«پاوواو» گردهمایی فرهنگی قبایل است که شامل رقص، موسیقی با طبل، آوازهای سنتی و مسابقات مختلف است. دستههای مختلف رقص مانند «رقص چمن» و «جینگل» هر یک ریشه فرهنگی ویژه خود دارند و امروزه حتی قبایلی که به طور سنتی این سبکها را نداشتند نیز در آن شرکت میکنند.
جنبش قدرت سرخ (Red Power Movement)
در دهه ۱۹۶۰، فعالان بومی آمریکا با هدف اصلاح سیاستهای فدرالی و مخالفت با طرح «خاتمه» روابط قبایل با دولت، جنبش قدرت سرخ را شکل دادند. این جنبش با اشغال آلکاتراز و اقدامات رسانهای مشهور شد، اما تغییرات عمده در دهه ۱۹۷۰ با «عصر خودگردانی قبایل» محقق شد.
واژه درست: Indian، Native American یا Indigenous؟
«American Indian» (سرخپوست آمریکایی) هنوز در قانون اساسی و اعلامیه استقلال وجود دارد. اما واژههای «Native American» (بومیان آمریکا) و «Indigenous» (بومیان اصیل) اخیراً محبوب شدهاند تا تصویر یکنواخت و سادهانگارانه واژه «Indian» کاهش یابد.
کشاورزی در قبایل بومی
برخلاف تصور، بسیاری از قبایل کشاورزی داشتند و محصولات پایهای مانند ذرت، لوبیا، کدو و گوجهفرنگی به جهان معرفی کردند. این روشها باعث ایجاد مازاد محصول و تجارت گسترده شد.
آیا قبایل قبل از ورود اروپاییها جنگ داشتند؟
بله، اما این جنگها محلی و آیینی بودند و بدون اسب و اسلحه گرم انجام میشدند. ورود اروپاییها با بیماری، فناوریهای جنگی و بیثباتی گسترده همراه شد.
انتقال کودکان به مدارس شبانهروزی
از دهه ۱۸۷۰ تا حدود ۵۰ سال بعد، دولت کودکان بومی را از خانوادهها جدا کرد و در مدارس شبانهروزی تحت آموزش انگلیسی و دین مسیحیت قرار داد تا فرهنگ قبیلهای را از میان ببرد.
رد کلود (Red Cloud)
رهبر قبایل لاکوتا که در جنگ رد کلود (۱۸۶۶–۱۸۶۸) ارتش آمریکا را وادار به صلح کرد و معاهده فورت لارامی (Treaty of Fort Laramie) را امضا کرد.
حاکمیت و مسئله پاسپورت
قبایل حاکمیت محدود دارند و برخی مانند «هاودنوسونی» (Iroquois Confederacy) پاسپورت صادر میکنند، اما در نظام بینالمللی جایگاهی مانند کشورهای مستقل ندارند.
شکستهای ارتش آمریکا در جنگ با قبایل
ارتش آمریکا چندین بار شکست خورد، از جمله در سال ۱۷۹۱ در برابر اتحاد قبایل «مایامی» (Miami)، «شاونی» (Shawnee) و «وایندوت» (Wyandot) در نبرد اوهایو.
کلیسای بومی آمریکا (Native American Church)
سازمان مذهبی که در اوایل قرن بیستم گسترش یافت و از گیاه «پیوت» (Peyote) (این گیاه دارای ماده روانگردان مسکالین است) در آیینهای خود استفاده میکند. این امر باعث بحث و جدل و حتی پیگرد قانونی شده است.
جمعیت بومیان امروز
در اوایل قرن بیستم کمتر از یک میلیون نفر بودند. اکنون (۲۰۲۵) تخمین زده میشود بین ۴ تا ۶ میلیون نفر در آمریکا بومی باشند و جمعیت در حال رشد است.
