خون در مدفوع: آیا نشانه سرطان کولورکتال است؟

خون در مدفوع: آیا نشانه سرطان کولورکتال (Colorectal) است؟؛ دیدن خون در توالت پس از استفاده از حمام می‌تواند تجربه نا خوشایندی باشد. اگرچه برخی ممکن است وسوسه شوند که این موضوع را نادیده بگیرند، اما کارشناسان هشدار می‌دهند که این علامت توجه بیشتری نیاز دارد.

در ایالات متحده، سرطان کولورکتال یا روده بزرگ، چهارمین سرطانِ شایعِ تشخیص داده شده است و نرخ آن به مدت دهه‌ها به ویژه برای افراد زیر ۴۵ سال در حال افزایش می‌باشد.

خونریزی رکتال (rectum) یا هماتوشزی (Hematochezia)، علامتی است که معمولاً در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال دیده می‌شود. این امر به ویژه در بیماران جوان صادق است. در واقع، تحقیقات جدیدی که در ماه مه منتشر شد، خون در مدفوع را یکی از دو علامت هشدار دهنده سرطان کولورکتالِ زودرس نامید.

خونریزی رکتال اغلب ناشی از علل خوش‌ خیم‌ تر است، اما زمانی که ناشی از سرطان باشد، می‌تواند در خودِ مدفوع یا روی دستمال توالت هم ظاهر شود و رنگ آن می‌تواند از قرمز روشن تا سیاه متفاوت باشد. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند در صورتی که چندین روز خونریزی رکتال ادامه داشت، با پزشک مشورت کنید.

با این حال، تمام خونریزی رکتال نشانه سرطان کولورکتال نیست – در برخی موارد، خونِ در مدفوع شما می‌تواند ناشی از هموروئید، یبوست یا سایر علل خوش‌خیم‌تر باشد. بسیاری از دلایل خونریزی رکتال هیچ ربطی به سرطان کولون ندارد و کاملا خوش‌خیم است. اما اکثر موارد سرطان کولون گاهی خونریزی دارند.

بنابراین، وقتی خون در مدفوع می‌بینید باید چه کار کنید و چگونه می‌توانید تشخیص دهید که آیا این نشانه سرطان یا بیماری جدی دیگری است؟ در ادامه نظر کارشناسان را مرور می‌کنیم. با فرامدیا همراه باشید.

هماتوشزی چیست و چه ارتباطی با سرطان کولورکتال دارد؟

در ساده‌ ترین حالت، هماتوشزی زمانی اتفاق می‌افتد که فرد، خون را از طریق دستگاه گوارش خود دفع می‌کند. این خون می‌تواند در داخل خودِ مدفوع ظاهر شود یا افراد ممکن است آن را در توالت یا روی دستمال توالت ببینند. ممکن است ظاهر بسیار متفاوتی داشته باشد – برخی از افراد ممکن است متوجه خون قرمز روشن شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است ملنا (Melena) یا مدفوع سیاه و قیری داشته باشند.

اگرچه همه سرطان‌ های کولورکتال باعث خونریزی رکتال نمی‌شوند، اما این یک علامت شایع است. خونی که مردم در مدفوع می‌بینند می‌تواند ناشی از پولیپ – رشد پیش سرطانی – یا تومور باشد. یکی از ویژگی‌ های بارز این سرطان‌ها این است که دارای رگ‌ های خونی زیادی هستند. بنابراین با رشد یک پولیپ به یک پولیپ بزرگ‌تر و از یک پولیپ بزرگ‌تر به سرطان، این رگ‌ های خونی گسترده‌ تر می‌شوند.

این رگ‌ های خونی می‌توانند به پوشش روده بزرگ تحریک شوند و رشد کنند و با عبور مدفوع از دستگاه گوارش، می‌توانند پاره شوند. رگ‌های خونی همچنین ممکن است با بزرگ‌ تر شدن تومور و جدا شدن سلول‌ ها به طور خود به خود شروع به خونریزی کنند. این سلول‌ های سرطانی رشد می‌کنند، رشد می‌کنند، و رشد می‌کنند، از منبع خون خود خارج می‌شوند، اما رگ‌ های خونی هنوز هم وجود دارند و خون را به داخل روده بزرگ پس می‌زنند. از آنجایی که خون مستقیماً از خود تومور می‌آید، شدت یا مقدار خون در مدفوع با پیشرفت سرطان مرتبط است.

با این حال، هر گونه خونریزی مرتبط با سرطان کولورکتال معمولاً کاملاً قابل توجه و مشهود است. این مورد بیشتر از دیدن کمی رنگ صورتی روی دستمال توالت است. برخی از بیماران حتی لخته خون را مشاهده می‌کنند.

ظاهر واقعی خونریزی رکتال در ارتباط با سرطان کولورکتال می‌تواند بسیار متفاوت باشد، که تا حد زیادی به محل قرارگیری خودِ سرطان در بدن بستگی دارد. اگر سرطان در سمت چپ روده بزرگ باشد، به این معنی که به مقعد نزدیک‌تر است، بیشتر احتمال دارد که خون‌ریزی قرمز و مخلوط با مدفوع معمولی باشد.  با این حال، اگر خون از توموری در قسمت بالای روده بزرگ در سمت راست بیاید، احتمالاً این خون تا حدی هضم شده است.

بسته به اینکه این خون چقدر باید در دستگاه گوارش حرکت کند، ممکن است ملنا (مدفوع سیاه) باشد یا رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز داشته باشد. خونریزی رکتال می‌تواند ناشی از شرایط دیگری نیز باشد.

اگرچه مهم است که پزشکان و بیماران در صورت مشاهده خونریزی رکتال، سرطان کولورکتال را در نظر بگیرند، اما علل بالقوه دیگری برای هماتوشزی وجود دارد.

در برخی موارد، مانند سرطان کولورکتال، خونریزی رکتال نشانه چیزی بسیار جدی است. یکی از عوامل ممکن خونریزی دستگاه گوارش است که می‌تواند از معده یا روده ناشی شود. این خونریزی می‌تواند برای مثال ناشی از زخم یا خونریزی دیورتیکولی (Diverticulosis) باشد، وضعیتی که کیسه‌ های روده بزرگ (دیورتیکول -Diverticula- نامیده می‌شود) به طور خود به خود شروع به خونریزی می‌کنند. خونریزی دیورتیکولی شایع‌ترین علت خونریزی رکتال در افراد مسن است. اگر در محیط بیمارستانی بررسی و ارزیابی نشود، می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامتی باشد.

خون در مدفوع همچنین می‌تواند نشان دهنده این باشد که فرد مبتلا به بیماری التهابی روده، بیماری کرون (Crohn) یا کولیت اولسراتیو (Ulcerative colitis) است. اما در بسیاری از موارد، خونریزی رکتال – به ویژه خون قرمز روشن مخلوط با مدفوع – ناشی از هموروئید است. اینها می توانند داخلی یا خارجی باشند. هموروئید های خارجی دردناک هستند. هموروئید های داخلی بدون درد هستند، اما می توانند خونریزی کرده و باعث خارش شوند.

خونریزی رکتال همچنین می‌تواند با شرایط کمتر شناخته‌ شده‌ ای مرتبط باشد که نیاز به درمان دارند اما لزوماً اورژانسی نیستند. این موارد شامل فیشر های مقعدی (Anal Fissure)، یک «بریدگی روی عضله اسفنکتر (Sphincter)» دردناک، و همچنین آبسه مقعدی می‌شود که متورم است و لمس آن دردناک است. یک احتمال سوم فیستول (Fistula) یا اتصال غیر طبیعی بین پوست و مقعد است که گاهی اوقات می‌تواند خونریزی کند.

برخی افراد ممکن است حتی پس از یک حرکت روده کمی سخت مقدار کمی خون ببینند. تا زمانی که این مشکل طی یک یا دو روز برطرف شود، نباید نگران کننده باشد.

گاهی اوقات مدفوع به دلیل رژیم غذایی فرد می‌تواند به رنگ قهوه‌ ای مایل به قرمز ظاهر شود که اغلب با هماتوشزی اشتباه گرفته می‌شود. مثلاً در برخی از بیماران دیده شده که مقدار زیادی چغندر، توت سیاه یا بلوبری خورده‌اند.

چگونه می توان تشخیص داد که خونریزی رکتال ناشی از سرطان است یا چیز دیگری؟

اگرچه نوع یا مقدار خونی که فرد در مدفوع خود می‌بیند می‌تواند برخی از سرنخ‌ها را در مورد آنچه اتفاق می‌افتد ارائه دهد، اما هیچ راه واضحی برای تشخیص اینکه آیا خونریزی رکتال فرد ناشی از سرطان است یا خیر، آن‌هم تنها با نگاه کردن به آن وجود ندارد. فرکانس و مقدار خونریزی می تواند متفاوت باشد.

با این حال، اغلب افراد مبتلا سایر علائم سرطان کولورکتال مانند درد شکم، تغییر در عادات روده یا خستگی، خونریزی رکتال را خواهند داشت. اگر خونریزی رکتال به همراه چیز دیگری باشد، ممکن است نشانه‌ ای از اتفاق جدی‌تر باشد.

خونریزی مرتبط با سرطان نیز پایدار است – به سادگی از بین نمی‌رود. پس از درمان هموروئید به مدت یک یا دو ماه یا حتی بیشتر، اگر علائم بیمار بهبود نیافت، واقعاً باید یک پرچم خطر جدی را بالا برد.

در صورت مشاهده خونریزی رکتال به پزشک مراجعه کنید

کارشناشناسان موافقند که هر گونه خونریزی رکتال جای نگرانی دارد و باید توسط پزشک ارزیابی شود. اگر کسی خونریزی زیادی دارد و علائم دیگری مانند درد قفسه سینه یا تنگی نفس را تجربه می‌کند، این یک وضعیت اورژانسی بالقوه است. در واقع در این حالت شاید فرد آنقدر خونریزی دارد که فشار خون او پایین می‌آید و خون کافی به مغز یا قلب او نمی‌رسد. اگر اینطور است، فرد باید فوراً به پزشک مراجعه کند.

اگر هماتوشزی به نظر اورژانسی نمی‌آید اما چند روز ادامه داشت، باید در اسرع وقت برای تعیین وقت ملاقات با پزشک اقدام کنید. اگر متوجه شدید که هر بار که حرکت روده دارید، خون می‌بینید – چه مدفوع شما سفت باشد یا نرم – باید ارزیابی شوید.

هنگام صحبت در مورد خونریزی رکتال با پزشک، خطر تشخیص اشتباه وجود دارد، به خصوص اگر فرد، جوان‌ تر باشد. به این دلیل که هماتوشزی به عنوان یک علامت بسیار غیر اختصاصی است.

یک متخصص در مرکز درمانی آمریکا می‌گوید: «نمی‌توانم گفت که تاکنون چند بیمار به اورژانس رفته‌ و فقط می‌گویند: «سلام دکتر، من خون قرمز روشن دارم.» و آنها صرفا کرم کورتیزون یا چیزی مشابه می‌دهند، بدون اینکه حتی معاینه رکتال انجام شود. [بیماران] باید به مراقبت‌ های بهداشتی خود اهمیت دهند … اگر اوضاع بهتر نشد، باید برگردید.»

این آمار در مورد افزایش بروز سرطان کولورکتال زودرس یادآوری خوبی برای مردم است تا اهمیت آزمایش‌های غربالگری و کولونوسکوپی را به خاطر بسپارند. از آنجایی که همه موارد سرطان کولورکتال باعث خونریزی آشکار نمی‌شوند، افراد می‌توانند آزمایش‌های غربالگری را انجام دهند که به دنبال خون در مدفوع هستند، خونی که با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شود، یا می‌توانند از آزمایش‌ هایی استفاده کنند که به دنبال برخی نشانگرهای دیگر سرطان کولورکتال هستند.

به طور کلی، خونریزی رکتال می‌تواند ترسناک باشد و همیشه آسان‌ تر است که فرض کنیم این علامت، چیز خاصی نیست یا مشکل برطرف می‌شود. همچنین شاید یرای برخی صحبت در مورد خونریزی رکتال با پزشک شرم‌آور باشد. با این حال، به تعویق انداختن مراقبت هرگز پاسخ مناسب نیست.

نباید از ترس یا خجالت جانتان را به خطر بیاندازید. اگر سرطان کولورکتال را زود تشخیص دهید، با جراحی قابل درمان است. این کاملا قابل درمان است.