دعوای حقوقی بر سر «Heat»؛ نیو ریجنسی علیه مایکل مان به دادگاه رفت
مایکل مان خواهان بازپس‌گیری حقوق فیلم‌نامه کلاسیک جنایی خود است، اما نیو ریجنسی آن را اثری سفارشی می‌داند؛ تیم کارگردان می‌گوید فیلم‌برداری «Heat 2» طبق برنامه از ۱۹ ژانویه آغاز خواهد شد.
هنوز دوربین‌های «Heat 2» روشن نشده‌اند، اما اختلاف بر سر مالکیت فیلم‌نامه قسمت اول به دادگاه رسیده است. نیو ریجنسی با شکایت از مایکل مان در دادگاه فدرال، خواستار بی‌اعتبار شدن سه اخطاریه حقوقی شده که این فیلم‌ساز برای بازپس‌گیری حقوق فیلم‌نامه «Heat» ارسال کرده است؛ تقابلی که ریشه در نوشته‌ها و قراردادهای چند دهه قبل دارد و می‌تواند بر بهره‌برداری‌های آینده از این اثر هم سایه بیندازد.
مان در طول سال جاری چند بار کوشیده با استفاده از سازوکار قانونی خاتمه واگذاری کپی‌رایت، حقوق فیلم‌نامه «Heat» را پس بگیرد. این سازوکار در قانون آمریکا به پدیدآورندگان اجازه می‌دهد در شرایط مشخص و پس از گذشت مدتی معین، حقوق واگذارشده آثارشان را بازپس بگیرند. بااین‌حال، نیو ریجنسی به مدیریت یاریو میلچن استدلال می‌کند که فیلم‌نامه مان «اثر سفارشی در چارچوب استخدام» بوده؛ وضعیتی حقوقی که به ادعای شرکت، امکان استفاده از این حق را منتفی می‌کند.
نیو ریجنسی در دادخواست خود، هر سه اخطاریه مان را «معیوب و نامعتبر» خوانده و تاکید کرده است: «ریجنسی همچنان حقوق فیلم‌نامه “Heat” را در اختیار دارد. به‌واسطه همین حقوق، حقوق سینمایی، تلویزیونی و دیگر حقوق مرتبط با فیلم نیز متعلق به ریجنسی است.»
تیم مان این برداشت را نمی‌پذیرد و می‌گوید موضوع اختلاف، نوشته‌های اصیل و شخصی کارگردان در دهه ۱۹۸۰ است؛ نوشته‌هایی که در نهایت به فیلم جنایی «Heat» با بازی آل پاچینو و رابرت دنیرو تبدیل شدند. مان نویسندگی، تهیه‌کنندگی و کارگردانی این فیلم محصول ۱۹۹۵ را بر عهده داشت.
سخنگوی او در واکنش به شکایت گفت: «این پرونده به نوشته‌های اصیل و شخصی مایکل مان برای چند فیلم‌نامه در دهه ۱۹۸۰ مربوط می‌شود؛ آثاری که به‌تدریج به فیلم ماندگار “Heat” رسیدند. مایکل مان پس از ۴۰ سال دارد از حق قانونی نویسندگان برای بازپس‌گیری اثرشان استفاده می‌کند؛ در این مورد، اثری که خودش خلق کرده است.»
بخشی از پیچیدگی پرونده به تفاوت میان حقوق قراردادی و حقوق قانونی نویسنده برمی‌گردد. برخی حقوق قراردادی مان پیش‌تر در چارچوب توافق‌نامه پایه انجمن نویسندگان آمریکا به او بازگشته است. او همچنین به توافقی شفاهی در سال ۱۹۸۸ میان خودش و دو شرکت شخصی‌اش استناد می‌کند؛ شرکت‌هایی که برای ارائه خدمات حرفه‌ای او از طریق قراردادهای شرکتی فعالیت می‌کردند. مان مدعی است این توافق، حقوق اصلی «Heat» را برای او به‌عنوان نویسنده‌ای مستقل محفوظ کرده بود.
تیم حقوقی این فیلم‌ساز، با نمایندگی رابرت کلیگر، اعلام کرده است: «با تمام توان در برابر این شکایت دفاع می‌کنیم و مطمئنیم دادگاه‌ها حقوق قانونی مایکل مان را بر اساس قانون کپی‌رایت به رسمیت خواهند شناخت.» سخنگوی مان در عین حال تاکید کرد: «برای روشن شدن موضوع، این دعوا ارتباطی با تولید “Heat 2” ندارد؛ فیلم‌برداری آن از ۱۹ ژانویه شروع می‌شود.»
بااین‌حال، نیو ریجنسی در دادخواست ۲۰صفحه‌ای خود، پیامدهای اختلاف را محدود به گذشته نمی‌داند. وکلای شرکت از دفتر کندال بریل و کلی نوشته‌اند که اگر اخطاریه‌های مان اعتبار پیدا کنند، از سال ۲۰۲۸ حقوقی را از ریجنسی می‌گیرند که بیش از سه دهه در اختیار داشته است. به استدلال آن‌ها، چنین وضعیتی مالکیت شرکت بر فیلم‌نامه را با ابهام روبه‌رو می‌کند و توانایی آن برای توسعه، تامین مالی و صدور مجوز برای آثار برگرفته از فیلم‌نامه را به خطر می‌اندازد.
در دادخواست همچنین آمده است: «برخی مفاد توافق‌هایی که مان و ریجنسی هرکدام درباره “Heat 2” با آمازون امضا کرده‌اند، به نتیجه این دعوا بستگی دارد.» بنابراین، هرچند تیم مان می‌گوید برنامه تولید فیلم تازه تغییری نمی‌کند، نتیجه پرونده می‌تواند بر بخشی از روابط قراردادی مرتبط با آن اثر بگذارد.
«Heat 2» با بازی لئوناردو دی‌کاپریو، کریستین بیل، آدام درایور، استیون گراهام و جیسون کلارک ساخته می‌شود. مان کارگردانی این پیش‌درآمد را بر عهده دارد و فیلم‌نامه را نیز خودش بر اساس رمان مشترکش با مگ گاردینر نوشته است؛ کتابی که در سال ۲۰۲۲ منتشر شد و به رتبه نخست فهرست پرفروش‌های نیویورک‌تایمز رسید.
محور این نبرد حقوقی، پرسشی تعیین‌کننده است: فیلم‌نامه «Heat» از نظر قانون، خلق مستقل مایکل مان بوده یا اثری سفارشی که حقوقش در اختیار شرکت قرار دارد؟ پاسخ دادگاه نه‌فقط تکلیف تلاش مان برای بازپس‌گیری اثرش، بلکه حدود اختیار نیو ریجنسی برای ساخت و عرضه آثار مرتبط را روشن خواهد کرد. تا آن زمان، «Heat 2» مسیر تولید خود را پیش می‌برد و سرنوشت حقوقی فیلم‌نامه‌ای که همه‌چیز از آن آغاز شد، همچنان محل اختلاف است.
