فرانسیس فورد کوپولا و قمار بزرگ «مگالوپولیس»؛ کارگردانی که امید را به سینما و آینده برمی‌گرداند

فرانسیس فورد کوپولا، کارگردان برنده پنج اسکار، در طول کارنامه پربارش بارها به سراغ فیلم‌های مشهورش چون «اینک آخرالزمان» و «مکالمه» رفته و با بازبینی و تدوین مجدد، آن‌ها را برای آیندگان ارتقا داده است. اما ماجرای «مگالوپولیس» قلمرو ناشناخته‌ای برای این فیلمساز ۸۶ ساله است؛ فیلمی با بودجه ۱۲۰ میلیون دلاری که کوپولا خودش تأمین مالی کرده.

یکشنبه گذشته، کوپولا به سالن تئاتر کاونت بیسی در رد بنک، نیوجرسی رفت تا در اولین ایستگاه از تور چندشهری خود، پس از نمایش فیلمش روی پرده بزرگ، با مخاطبان درباره «چگونه آینده‌مان را تغییر دهیم» صحبت کند. این تور که در شهرهای نیویورک و شیکاگو ادامه یافت و قرار است در دنور و سان‌فرانسیسکو به پایان برسد، تلاشی است تا فیلم و پیام آن زنده بماند.

اما چرا کوپولا پس از اکران نه‌چندان موفق فیلم (با فروش ۱۴ میلیون دلار) به این تور روی آورده؟ خودش می‌گوید: «من مثل کاپیتان آهاب و نهنگ سفیدش نیستم؛ معتقدم فیلمم پیامی دارد که باید شنیده شود.» هدف اصلی او رساندن تصویری امیدوارکننده از آینده به نسل جوان است؛ اما حاضر نشده فیلم را به پلتفرم‌های استریم بفروشد، هرچند این کار می‌توانست بخشی از سرمایه‌اش را جبران کند. کوپولا اصرار دارد که «مگالوپولیس» باید روی پرده بزرگ دیده شود تا مخاطبان با مضامین و قیاس میان دموکراسی امروز و روم باستان، بهتر درگیر شوند.

کوپولا در گفت‌وگو درباره این تصمیم توضیح می‌دهد:

من فیلم را جایی عرضه نکردم که مردم بتوانند صاحبش شوند یا دی‌وی‌دی بخرند. می‌خواستم امید به تجربه سینمایی را زنده نگه دارم. خیلی‌ها به من گفتند چرا فیلم را از راه‌های معمول به دست مردم نمی‌رسانی؟ گفتم می‌خواهم ابتدا آن را به شکل عمومی ارائه کنم، جایی که درباره‌اش صحبت کنم یا نشان دهم فیلم به چه بحث‌هایی می‌تواند منجر شود. این ایده تور از همین‌جا شکل گرفت. نمایش فیلم در قالب و فرمتی که مد نظرم بود و فروش بلیت‌ها هم صرف زنده نگه داشتن فیلم می‌شود.

او امیدوار است این تور بتواند توجه سالن‌داران را جلب کند تا فیلم به صورت مستقل و بدون حضور او هم روی پرده برود. این فقط یکی از راه‌هایی است که او برای زنده ماندن فیلمش امتحان می‌کند. علاوه بر این، مستندی با عنوان «مگاداک» به کارگردانی مایک فیگیس درباره روند ساخت پرماجرای فیلم، آماده اکران در جشنواره ونیز است و به‌زودی توسط شرکت Utopia توزیع خواهد شد. همچنین رمان گرافیکی ۱۶۰ صفحه‌ای از فیلم توسط Abrams ComicArts منتشر می‌شود.

کوپولا برای تأمین بودجه «مگالوپولیس» از محل فروش بخش عمده‌ای از سهام شرکت تولید شراب خود، خط اعتباری گرفت؛ تصمیمی که بیشتر به دلایل حفظ سلامت کسب‌وکار خانوادگی و آینده تاکستان‌ها بود. اما به دلیل تغییرات بازار و هشدارهای سازمان بهداشت جهانی درباره مضرات الکل برای سلامتی، درآمد شراب‌سازی افت کرده و او را با دشواری مالی مواجه ساخته است.

با این حال، کوپولا نه نگران است و نه از این ریسک بزرگ پشیمان. او می‌گوید:

این اولین بار نیست که قمار کرده‌ام. قبلاً هم به خاطر ریسک‌هایم تا مرز ورشکستگی رفتم. حتی زمانی ترسیدم که تاکستان معروف اینگلنوک را از دست بدهم، اما با خرید سهم دیگرش موفق شدم. البته چند بار هم شانس نیاوردم، مثلاً زمانی که با پولی که از «پدرخوانده» درآوردم، هتل Chateau Marmont را خریدم اما بعداً منصرف شدم.

در حال حاضر، کوپولا فیلمنامه دیگری به نام «نگاهی به ماه» (اقتباس از رمانی از ادیت وارتون) آماده دارد که یک موزیکال کم‌هزینه و متفاوت است؛ اما این بار باید به سبک سنتی هالیوود، سرمایه‌گذار پیدا کند:

آخرین صد میلیون دلارم را خرج کردم! می‌دانم خنده‌دار است، اما معمولاً کسانی که چنین کارهایی می‌کنند یک میلیارد دارند. من آخرین ۱۲۰ میلیونم را گذاشتم.

کوپولا درباره روند فروش شرکت شراب و شرایط بازار توضیح می‌دهد:

پول اصلی همیشه از توزیع شراب می‌آمد، اما با تغییر قوانین و بزرگ شدن شرکت‌های توزیع، کوچک‌ترها حذف شدند. شرکت ایتالیایی Delicato که سال‌ها با ما کار می‌کرد، شرکت ما را خرید و من ۲۶ درصد سهام گرفتم. هنگام ساخت «مگالوپولیس»، همین سهام وثیقه شد. هرگز نمی‌خواستم کل فیلم را خودم تأمین مالی کنم، اما در نهایت مجبور شدم.

او درباره واکنش‌ها به فیلم پس از اکران می‌گوید:

در کن استقبال فوق‌العاده‌ای داشتیم، اما رسانه‌ها بیشتر درباره بودجه و حواشی صحبت کردند. حتی اتهامات عجیبی درباره رفتار من روی صحنه فیلمبرداری مطرح شد که به خاطرش شکایت کردم. اما فیلم از منتقدانی که برایمان مهم بودند، نقدهای خوبی گرفت. بعد تصمیم گرفتم فیلم را به عنوان یک جاذبه زنده بازتعریف کنم.

امید کوپولا چیست؟

امیدوارم بعد از این تور، فیلم زندگی طولانی‌تری پیدا کند. اکثر فیلم‌های من عمر طولانی داشته‌اند، از «اینک آخرالزمان» تا «مکالمه» و «دراکولای برام استوکر». فکر می‌کنم «مگالوپولیس» هم چنین مسیری خواهد داشت.

در شب افتتاحیه در ساحل جرزی، واکنش حضار پرشور بود و کوپولا پس از نمایش، درباره تاریخ و مقایسه سقوط امپراتوری روم با اوضاع امروز سخنرانی کرد. وقتی نوبت به پرسش و پاسخ رسید، همه او را «عمو فرانسیس» صدا می‌زدند و از اینکه فیلمش در رسانه‌ها تخریب شد تعجب می‌کردند. کوپولا معتقد است فشار رسانه‌ای هدفمند برای ضربه زدن به فیلم و او وجود داشته است:

فکر می‌کنم این کار آسیب زد. خیلی چیزها گفتند که واقعیت نداشت. حتی اتهامات MeToo که کاملاً بی‌اساس است. هرکسی که سنش به اندازه دخترانم نباشد، برای من مثل بچه است. عاشق بچه‌ها هستم و هرگز به کسی تعرض نکرده‌ام. همه چیز روی فیلم ضبط شده و ادعای شاکی غیرقابل اثبات است.

کوپولا درباره مضامین فیلم و شباهت آن با تحولات اخیر آمریکا می‌گوید:

یکی از پیام‌های فیلم این است که جمهوری روم سقوط کرد و شاید این اتفاق با انتخابات اخیر آمریکا هم رخ داده باشد. اخراج استیون کولبر و مسائل پیرامون رسانه‌ها هم نشانه‌ای از این تغییرات است.

او تأکید می‌کند:

دو چیز در حال مرگ است و من وسط این ماجرا هستم: یکی روزنامه‌نگاری و یکی سیستم استودیوهای فیلمسازی. اما همیشه باور دارم هرچیز که می‌میرد، دوباره به شکل جدیدی متولد می‌شود. فقط مطمئن نیستم روزنامه‌نگاری آینده چه شکلی خواهد داشت، اما می‌دانم این وضعیت فعلی و اتکا به منابع ناشناس درست نیست.

در پایان، کوپولا با نگاه به آینده می‌گوید:

دوست دارم مردم فکر کنند که اگر قوانین، پول یا حتی زمان را دوباره اختراع می‌کردیم، زندگی‌مان چطور می‌شد. این فکرهاست که باید درباره‌شان بحث کنیم.

فرانسیس فورد کوپولا با «مگالوپولیس» نه تنها آخرین قمار مالی‌اش را انجام داده، بلکه در تلاش است تا با دفاع از تجربه سینمایی، پیام امیدبخش خود را به نسل‌های آینده منتقل کند؛ حتی اگر مسیرش پر از چالش و شایعه باشد.