فیلم رویاها (Drømmer)
نگاهی صمیمی و بیپرده به عشق، هویت و زخمهای پنهان؛ برنده خرس طلایی جشنواره برلین
فیلم «رویاها» (Drømmer) یا «Dreams» تازهترین ساخته داگ یوهان هاوگرود، نویسنده و کارگردان برجسته نروژی است که در سال ۲۰۲۴ اکران شد و در ادامه سهگانهای با نام کلی «S ex, Dreams and Love» قرار میگیرد. این بخش دوم از سهگانه — که بهلحاظ زمانبندی نمایش، آخرین اثر معرفیشده بینالمللی است — روایتگر پیچیدگیهای روابط انسانی، هویت جنسی و هنجارهای اجتماعی است؛ اما با نگاهی متفاوت و تمرکزی ویژه بر بیداری عاطفی و جنسی یک دختر نوجوان.
«رویاها» در ۴ اکتبر ۲۰۲۴ در سینماهای نروژ اکران شد و سپس در رقابت اصلی هفتاد و پنجمین جشنواره بینالمللی فیلم برلین روی پرده رفت، جایی که توانست خرس طلایی را از آن خود کند. همچنین جوایز مهمی چون جایزه فیپرشی و جایزه انجمن سینماهای هنری آلمان را به دست آورد و در بخشهای دیگری همچون جشنواره سیدنی، کارلویواری، هنگکنگ و فستیوال بینالمللی نروژ نیز حضوری برجسته داشت.
داستان فیلم
قصه در شهر اسلو میگذرد و قهرمان آن «یوهانه» (با بازی ایلا اووربای)، نوجوانی ۱۷ ساله است که در آستانه ورود به دنیای بزرگسالان، با خلأهای عاطفی و آرزوهای مبهم دستوپنجه نرم میکند. او با مادر مجردش «کریستین» (آنه دال تورپ) زندگی میکند و رابطه نزدیکی با مادربزرگ شاعرش «کارین» (آن ماری یاکوبسن) دارد.
ورود یک معلم جدید زبان فرانسه، «یوهانا» (سلوم امنتو)، با شخصیت کاریزماتیک و پرانرژی، زندگی یوهانه را زیر و رو میکند. احساسات خام و پرشور نوجوانانه خیلی زود به عشقی عمیق و سپس به دلبستگیای وسواسگونه بدل میشود. یوهانه که نمیتواند این عواطف را درک یا کنترل کند، تصمیم میگیرد آنها را روی کاغذ بیاورد—بهشکل یک دستنوشته ادبی و صمیمی که خاطرات، خیالپردازیها و واقعیتهایش را درهم میآمیزد.
وقتی این متن را ابتدا به مادربزرگش نشان میدهد، کارین تحت تأثیر شجاعت و استعداد او قرار میگیرد و به مادر یوهانه هم میدهد. اما کریستین با خواندن بخشهای صریح روایت، شوکه میشود و میان تردید در واقعیت ماجرا و نگرانی برای دخترش گرفتار میگردد. این نوشته نه تنها روابط سه نسل را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه پرسشهای اخلاقی و اجتماعی درباره مرز واقعیت و خیال را نیز مطرح میکند.
شخصیتها
- یوهانه (Ella Øverbye): نوجوانی با روحیه حساس و ذهنیت ادبی، که در مسیر کشف هویت و تمایلاتش قرار میگیرد. اجرای اووربای ترکیبی کمنظیر از معصومیت و بلوغ عاطفی را به نمایش میگذارد.
- یوهانا (Selome Emnetu): معلم زبان فرانسه، جوان، جذاب و پرانرژی که بهطور ناخواسته قلب شاگردش را تسخیر میکند.
- کریستین (Ane Dahl Torp): مادر مجرد یوهانه، که میان حمایت از دخترش و نگرانی برای تبعات احتمالی ماجرا گرفتار میشود.
- کارین (Anne Marit Jacobsen): مادربزرگ شاعر و روشنفکر، که نوشتههای نوهاش او را با رویاهای محققنشده و گذشته کمجسارت خودش روبهرو میسازد.
- آن (Andrine Sæther): شخصیتی فرعی که به لایههای اجتماعی و ارتباطات داستان رنگ و عمق میدهد.
زوایای داستان و پیامها
«رویاها» فقط قصه یک عشق ممنوعه یا یک «بیداری جنسی» نیست. این فیلم به شکلی لایهلایه به موضوعاتی چون:
- فاصله نسلی و ارزشهای متفاوت زنان
- هویتیابی جنسی و مقاومت در برابر برچسبزنی
- مرز میان خیال و واقعیت در بازنمایی روابط
- قدرت نوشتن و روایتگری بهعنوان ابزاری برای خودشناسی
- تأثیر رویاها و حسرتهای ناگفته بر زندگی نسلهای مختلف
میپردازد.
کارگردان با نگاهی بیقضاوت و لحنی بازیگوش و در عین حال حساس، داستان را روایت میکند. استفاده از مونولوگهای صوتی طولانی که در قالب خواندن متن دستنوشته یوهانه اجرا میشود، به فیلم حس ادبی و اعترافگونه میبخشد.
نکات جذاب
- فضاسازی بصری: رنگهای پاستلی زمستانی اسلو و قاببندیهای شاعرانه، احساسی ملایم اما عمیق به فضای فیلم میدهند.
- بازیهای درخشان: هماهنگی و شیمی قوی بین ایلا اووربای و سلوم امنتو، و همچنین کیفیت بالای بازیگران نسلهای پیشین.
- ساختار روایتی باز: پرسشگری درباره مرز بین واقعیت و رویا بدون ارائه پاسخ قطعی، باعث مشارکت ذهنی تماشاگر میشود.
- طنز ظریف: صحنههایی مانند بحث مادربزرگ و مادر درباره فمینیسم و فیلم «فلشدنس»، لحظات کمدی زیرپوستی را خلق میکند.
- پیوستگی با سهگانه: در بخشهایی ارتباطات ظریفی با فیلم «Love» (عشق) ایجاد میشود که برای دنبالکنندگان کارهای هاوگرود جذاب است.
نقد اثر
نقاط قوت:
- روایت ظریف و غیر احسازده در مورد عشق و تمایل در سن نوجوانی.
- پرداخت چندجانبه به شخصیتها، هر یک با دغدغهها و جهانبینی خاص.
- دیالوگنویسی دقیق و هوشمندانه.
- ریتم متعادل و فضایی که بیننده را درگیر و همدل میکند.
- برانگیختن بحثهای جدی اخلاقی و اجتماعی بدون قضاوت قطعی.
نقاط ضعف:
- برای برخی تماشاگران ممکن است عدم ارائه پاسخهای صریح، احساس معلق ماندن ایجاد کند.
- مینیمالیسم بصری و ریتم آرام ممکن است برای مخاطبان عام یا علاقهمندان به درامهای پرحادثه جذابیت کمتری داشته باشد.
- نبود روایت موازی یا کشمکش بیرونی بزرگ، ممکن است باعث شود برخی بار دراماتیک را کمتر حس کنند.
در نهایت اگر به فیلمهای شخصیتمحور، واقعگرایانه و چندلایه علاقه دارید که با حساسیت و صداقت درباره عشق، هویت و رویاها حرف میزنند، «رویاها» یک انتخاب همسو است. این فیلم با بازیهای درخشان، داستانی هوشمندانه، و نگاهی عمیق به روابط انسانی، در مرز میان ادبیات و سینما حرکت میکند.
این اثر نه تنها یک تجربه سینمایی زیبا، بلکه فرصتی برای تأمل درباره زندگی، تمایلات و شکافهای نسلی است—و به لطف ظرافت بصری و احساسیاش، تا مدتها بعد از تماشا در ذهن باقی میماند.
