«قلعه شنی»؛ فیلم مهاجرانهی درخشان ماتری براون، پربینندهترین فیلم عربیزبان نتفلیکس در نیمه اول ۲۰۲۵
تصویر تکاندهندهی جسد بیجان آلان کردى، کودک دوساله کرد-سوری، که در سپتامبر ۲۰۱۵ در ساحل ترکیه غرق شده بود، جهان را شوکه کرد و نماد تراژدی بحران پناهندگان در حوضه مدیترانه شد. این رویداد تلخ الهامبخش فیلم «قلعه شنی» (The Sand Castle) به کارگردانی ماتری براون است؛ فیلمی که از دل تجربیات شخصی سخت کودکی او در بیخانمانی شکل گرفت و به تازگی به عنوان پربینندهترین فیلم عربیزبان در نیمه اول سال ۲۰۲۵ در نتفلیکس معرفی شده است.
ماتری براون که دوران کودکی پرآشوب و بیخانمانی را تجربه کرده، در گفتگو با رسانهها گفت تصویر آلان کردى او را به شدت تحت تأثیر قرار داد، چرا که داستان کوتاهی نوشته بود درباره پسری که در جزیرهای غرق میشود و نمیتواند شنا کند؛ داستانی که پایان نداشت تا اینکه واقعیت تلخ مهاجرتها و عبور از دریا برای رسیدن به آزادی را دید.
«قلعه شنی» داستان خانوادهای است که در جزیرهای کوچک و در حال غرق شدن گرفتار شدهاند و والدین تلاش میکنند از طریق رادیو با موجودی مرموز تماس بگیرند تا نجات پیدا کنند. روایت فیلم از ذهن دختر کوچک خانواده که دچار تروما شده، انجام میشود و نگاه بسیار نزدیک و انسانی به واکنش کودکانه در برابر خشونت و جنگ دارد.
این فیلم با بازی بازیگر سوری پناهنده زین الرفیع، ستاره فیلم کفرناحوم (Capernaum)، به همراه نادین لبکی بازیگر و کارگردان لبنانی و بازیگر فلسطینی زیاد بکری، ساخته شده است. فیلم در سپتامبر ۲۰۲۲ در جزیره محافظتشده خرگوشها (جزیره پالم) در لبنان فیلمبرداری شد که چالشهای فراوانی داشت اما تیم سازنده با کمک مدیر محلی توانست این فرآیند را با موفقیت به پایان برساند.
مندی وارد، تهیهکننده اصلی فیلم، نقش مهمی در تشویق براون برای نوشتن فیلمنامه و تولید آن داشت و با همکاری هیستون کینگ و شرکتهای پخش فرا منطقهای، موفق به جذب نتفلیکس و دیگر شرکا شدند.
نقش زین الرفیع به عنوان بازیگری که خود تجربه پناهندگی دارد، به عمق و اصالت فیلم افزود و همکاری نادین لبکی نیز پشتوانهای قوی برای پروژه بود. این فیلم علیرغم شروع بیسر و صدای خود در نتفلیکس، به سرعت به اثری تحسین شده و پربیننده تبدیل شد و در ردهبندی نتفلیکس در میان ۸۸۶۰ فیلم، جایگاه ۳۶ در فیلمهای غیرانگلیسیزبان و ۲۲۹ در کل فیلمها را به دست آورد.
براون درباره چالشهای ساخت فیلم به زبان عربی گفت که توانست با همدلی انسانی و ارتباطی ویژه با بازیگران، به درک عمیقی از زبان و فرهنگ دست یابد و بازیگران نیز اجرای بینظیری ارائه دادند.
موفقیت «قلعه شنی» نه تنها دستاوردی برای سازندگانش است، بلکه پیامی است به اهمیت حمایت از محتوای اصلی و جسورانه عربی که میتواند مخاطبان جهانی را جذب کند. جیانلوکا چاکرا، مدیرعامل شرکت توزیع فیلم، این موفقیت را «بردی برای همه کسانی که در مسیر تولید محتوای عربی پیشرو هستند» توصیف کرد و یادآور شد که «وقتی داستانهای درست با نیت درست حمایت شوند، آنها جهانی میشوند.»
«قلعه شنی» فیلمی است که از دل تراژدی و خاطرات کودکی سخت ساخته شده و با نگاهی شاعرانه و نمادین، تجربهی انسانی پناهندگی و جنگ را به تصویر میکشد؛ اثری که همگان را به تأمل درباره سرنوشت میلیونها مهاجر و پناهنده در جهان دعوت میکند.
