محققان برزیلی نقش پروتئین «هَویِن» در بهبود حافظه و مقابله با زوال عقل را کشف کردند
گروهی از دانشمندان دانشگاههای فدرال ریو دو ژانیرو و سائوپائولو در برزیل، پروتئینی به نام «هَویِن» (Hevin یا SPARCL-1) را به عنوان هدفی نویدبخش برای پیشگیری و درمان زوال عقل و آلزایمر معرفی کردند. این پروتئین که به طور طبیعی توسط سلولهای آستروسیت در مغز تولید میشود، نقش مهمی در حمایت از ارتباطات بین نورونها یا سیناپسها دارد.
در مطالعه جدید، پژوهشگران تولید هَویِن را در مغز موشهای سالم و موشهایی با بیماری مشابه آلزایمر افزایش دادند. نتیجه این بود که موشهای تحت درمان طی شش ماه حافظه و توانایی یادگیری بهتری نسبت به گروه کنترل داشتند و اسکنهای مغزی نشان داد ارتباط نورونها بهبود یافته است.
به گفته فلاویا آلکانتارا گومز، عصبشناس دانشگاه ریو دو ژانیرو، «هَویِن مولکولی شناختهشده در پلاستیسیتی عصبی است و افزایش تولید آن توانست نقصهای شناختی در حیوانات مسن را با بهبود کیفیت سیناپسها معکوس کند.»
تحلیلهای بیشتر نشان داد که افزایش هَویِن باعث تحریک تولید پروتئینهای دیگر مرتبط با سلامت سیناپس میشود، که نشان میدهد این پروتئین به تنهایی مسئول نیست بلکه در تعامل با دیگر عوامل، به حفظ ارتباطات عصبی کمک میکند.
همچنین، دادههای سلامت عمومی نشان داد که میزان هَویِن در مغز بیماران آلزایمری کمتر از حد معمول است که این موضوع نقش آستروسیتها و هَویِن را در این بیماری تایید میکند.
این یافتهها تمرکز پژوهشگران را از نورونها به سلولهای آستروسیت منتقل کرده و این سلولها را به هدفی جدید برای درمانهای آلزایمر تبدیل کرده است.
اگرچه هنوز راهی طولانی برای تبدیل این نتایج آزمایشگاهی به درمانهای واقعی برای بیماران وجود دارد، اما این مطالعه گامی مهم و امیدبخش به شمار میرود.
شایان ذکر است که برخلاف بسیاری از درمانهای فعلی که روی حذف پلاکهای بتا آمیلوئید تمرکز دارند، هَویِن اثری روی این پلاکها ندارد و یافتهها نشان میدهد که این پلاکها شاید علت اصلی آلزایمر نباشند.
به گفته فلیپه کابرال-میراندا، دانشمند زیستپزشکی دانشگاه ریو دو ژانیرو، «شواهد ما نشان میدهد که پلاکهای بتا آمیلوئید هرچند در روند بیماری نقش دارند، اما به تنهایی عامل ایجاد آلزایمر نیستند.»
در نهایت، گومز تاکید کرد که این تحقیق فهم عمیقتری از مکانیزمهای سلولی و مولکولی آلزایمر و روند پیری ارائه میدهد که میتواند زمینهساز توسعه داروهای جدید مشابه هَویِن در آینده باشد.
