«موفق باشید، خوش بگذرانید و نمیرید»؛ کمدی آخرالزمانیِ پرهیاهو علیه عصر اسکرین، با قلبی انسانی و مغزی بیش‌فعال

تا همین یکی دو دهه پیش، فیلمی که این‌قدر ضد موبایل، ضد شبکه‌های اجتماعی و ضد خوش‌بینی تکنولوژیک باشد، احتمالاً به‌عنوان اثری موعظه‌گر، خجالت‌آور یا از مدافتاده مسخره می‌شد. در دورانی که «Black Mirror» هنوز بیشتر شوخی بود تا هشدار، و نگرانی از تکنولوژی بیشتر به بدبینی پیرمردانه شبیه بود، چنین فیلمی شانسی برای جدی گرفته شدن نداشت.

اما امروز، در جهانی که پر شده از هوش مصنوعی‌های بی‌چهره، الگوریتم‌های سمی، اعتیاد به اسکرین و آینده‌ای که بیش از هر زمان دیگر شبیه یک شبیه‌سازی معیوب به نظر می‌رسد، «Good Luck, Have Fun, Don’t Die» (موفق باشید، خوش بگذرانید و نمیرید) ناگهان معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. این فیلم جدید گور وربینسکی نه یک بیانیه عمیق فلسفی است و نه اثری کاملاً منسجم، اما در هیاهو، اغراق و جنونش، چیزی صادقانه و حتی ضروری دارد: فریادی پرسر‌وصدا علیه جهانی که بیش از حد به صفحه‌ها خیره شده است.

فیلم با یکی از بهترین سکانس‌های آغازین سال‌های اخیر شروع می‌شود: مردی ژولیده با بارانی پلاستیکی، کفش‌های ناهماهنگ و چیزی شبیه جلیقه انتحاری، وارد یک رستوران در لس‌آنجلس می‌شود. او با صدای بلند اعلام می‌کند: «این سرقت نیست. من از آینده آمده‌ام و همه‌چیز قرار است فاجعه‌بار تمام شود.»

این مرد (با بازی درخشان سم راکول) ادعا می‌کند برای جلوگیری از آخرالزمان هوش مصنوعی بازگشته و باید ترکیب دقیقی از آدم‌ها را همین حالا پیدا کند تا بشریت نجات پیدا کند. مشکل اینجاست که اغلب مشتریان رستوران حتی سرشان را از روی گوشی بلند نمی‌کنند.

در نهایت، گروهی ناهمگون و عجیب – از معلمان خسته و والدین داغدار گرفته تا راننده اوبر پرحرف، یک دختر افسرده با لباس پرنسسی پاره و چند شخصیت کاملاً تصادفی – به شکلی داوطلبانه یا اتفاقی وارد این مأموریت می‌شوند. مأموریتی که به‌طرز طنزآمیزی بسیار کوچک‌تر از انتظار است: رسیدن به خانه‌ای چند خیابان آن‌طرف‌تر… اما در دنیایی که هر مانعش می‌تواند مرگبار، عجیب یا به‌شدت مسخره باشد.

فیلم عمداً شبیه یک بازی ویدئویی طراحی شده است؛ از انتخاب تیم گرفته تا ریست شدن تایم‌لاین و عبور از موانع «مرحله‌ای». شخصیت سم راکول بارها این شب را تجربه کرده (۱۱۷ بار!) و هر بار ترکیب تیم تغییر کرده، اما نتیجه یکی بوده: شکست.

فیلمنامه متیو رابینسون (The Invention of Lying) پر از ارجاعات گیک‌پسند، شوخی‌های متایی و حس‌وحال «Everything Everywhere All at Once» است؛ ترکیبی که همیشه جواب نمی‌دهد، اما وقتی می‌نشیند، واقعاً سرگرم‌کننده می‌شود. مشکل اصلی فیلم، زمان طولانی و پراکندگی روایی است؛ دو ساعت و اندی، برای ایده‌ای که در نیمه دوم کمی از نفس می‌افتد.

فیلم برای جان دادن به شخصیت‌ها، به سراغ فلش‌بک‌های جداگانه می‌رود که حالتی اپیزودیک و حتی آنتولوژی‌وار دارند:

• داستان مارک و جنت (مایکل پنیا و زازی بیتز)، دو معلم خسته که با نسلی از نوجوانان کاملاً معتاد به موبایل روبه‌رو هستند. این بخش، هرچند بازیگران خوبی دارد، اما سطحی‌ترین و شعاری‌ترین اپیزود فیلم است.
• داستان سوزان (جونو تمپل)، مادری داغدار که با ایده‌ای به‌شدت سیاه و ناراحت‌کننده روبه‌رو می‌شود: کلون‌سازی قربانیان تیراندازی‌های مدرسه‌ای. این بخش، با وجود گل‌درشت بودن ایده، تلخی مؤثری دارد.
• و مهم‌ترین بخش، داستان اینگرید (هی لی لو ریچاردسون): زنی افسرده، منزوی و «آلرژیک به وای‌فای» که تنها شخصیت فیلم است که واقعاً نماینده خستگی روحی از جهان دیجیتال است. رابطه عاشقانه او و از دست رفتنش در برابر وسوسه واقعیت مجازی، قلب احساسی فیلم را شکل می‌دهد.

بازیگری‌ها:

• سم راکول بی‌تردید موتور محرک فیلم است؛ ترکیبی از دیوانگی، کاریزما، طنز تلخ و خستگی وجودی. نقش او بدون این بازیگر احتمالاً کاملاً فرو می‌ریخت.
• هی لی لو ریچاردسون در نقش اینگرید، بهترین و انسانی‌ترین بازی فیلم را ارائه می‌دهد؛ شخصیتی که بیش از همه با مضمون فیلم گره خورده است.
• جونو تمپل هم بار دیگر نشان می‌دهد چطور می‌تواند در نقش‌های مرزی میان طنز و تراژدی بدرخشد.
• در مقابل، زازی بیتز به‌شدت کم‌استفاده شده و مایکل پنیا بیشتر نقش پرکننده دارد.

گور وربینسکی پس از سال‌ها دوری از سینمای جریان اصلی، با همان امضای آشنایش برگشته: حرکت‌های دوربین پرانرژی، اکشن‌های قابل‌فهم، طراحی صحنه‌های دیوانه‌وار و جلوه‌های ویژه‌ای که عمداً حس «ساخت دست انسان» دارند.

جلوه‌های بصری فیلم، با الهام از تصاویر زشت و ناآرامِ تولیدشده توسط هوش مصنوعی، گاهی واقعاً ترسناک و گاهی مضحک‌اند. این ناپایداری بصری، کاملاً در خدمت مضمون فیلم است. موسیقی جف زنلی نیز میان الکترونیک تهدیدآمیز و حماسه‌ای اغراق‌شده نوسان می‌کند و در تیتراژ پایانی، عمداً به یک شعار جمعی تبدیل می‌شود.

«موفق باشید، خوش بگذرانید و نمیرید» می‌گوید: بزرگ‌ترین وسوسه تکنولوژی این است که زندگی را شبیه داستان، بازی یا روایت جذاب‌تری جایگزین کند؛ با چالش، شخصیت، هدف و پایان رضایت‌بخش. اما همه این‌ها دروغ است. واقعیت زشت‌تر، کندتر و دردناک‌تر است، اما واقعی است.

فیلم شاید نتواند این پیام را با دقت فلسفی بیان کند، اما در جنون و اغراقش، حقیقتی را فریاد می‌زند که امروز بیش از همیشه قابل لمس است.

«Good Luck, Have Fun, Don’t Die» فیلمی بی‌نقص نیست؛ طولانی است، پراکنده است، گاهی شوخی‌هایش نمی‌نشیند و پیامش را بیش از حد مستقیم می‌گوید. اما در عوض، زنده، انسانی، دیوانه و صادق است؛ فیلمی که دست‌کم احساس نمی‌شود توسط الگوریتم یا هوش مصنوعی ساخته شده باشد. در عصری که سینما هم در آستانه ماشینی شدن است، همین ویژگی، شاید بزرگ‌ترین تعریف از این فیلم باشد.

• مجسمه سرنگون‌شده جرج سوم و مناقشه همیشگی یادمان‌ها در آمریکا