نقد و بررسی فیلم «هاکی» (Hakki): طمعی که حتی یک درخت چنار را نیز به زمین می‌زند

«هاکی» (Hakki) ساخته اول فیلمساز جوان، حکمت کرم اوزجان، سفری است به درون روان انسان و نشان می‌دهد چگونه طمع و حرص همچون انگل و پِرانا در وجود ما رخنه کرده و آرام‌آرام ما را از درون می‌خورد. فیلمی که با تأکید بر موضوعاتی چون طمع، خودخواهی و مردانگی، از ابتدا تا انتها روایتگر داستانی است درباره تقابل انسان با امیال بی‌پایان و قیمت گزافی که برای خواستن بیشتر می‌پردازد.

داستان فیلم درباره مردی میانسال به نام «هاکی» است که به همراه خانواده‌اش در یک روستای تاریخی در منطقه اژه زندگی می‌کند. او با فروش مجسمه‌های کوچک در نزدیکی شهر باستانی و راهنمایی تورهای محلی روزگار می‌گذراند. با افزایش گردشگری و فرصت‌های شغلی در منطقه، «هاکی» به‌دلیل ناتوانی در همگام شدن با این روند، عقب می‌ماند. روزی به صورت تصادفی مجسمه‌ای تاریخی و بسیار ارزشمند در حیاط یک خانه پیدا می‌کند و آن را به قیمتی ناچیز می‌فروشد. بعدها متوجه می‌شود که ارزش واقعی این مجسمه صد برابر بیشتر بوده است. این کشف، او را به حفر تونلی از حیاط خانه تا اتاق پذیرایی سوق می‌دهد تا به امید یافتن اشیای باارزش بیشتر، به کاوش بپردازد. اما این کار نه تنها نتیجه‌ای در پی ندارد، بلکه «هاکی» را در مسیر تاریک و دیوانگی عمیقی می‌کشاند.

فیلم «هاکی» به گونه‌ای هوشمندانه و شاعرانه، طمع را همچون انگل و پِرانایی به تصویر می‌کشد که آرام‌آرام درون ما را می‌خورد و زندگی‌مان را نابود می‌کند. تمرکز فیلم بر مردانگی، خودخواهی و حس قدرت‌طلبی است و نشان می‌دهد چگونه انسان‌ها برای حفظ جایگاه و برتری خود تا کجا پیش می‌روند و چگونه به راحتی حاضرند همه چیز را فدا کنند تا بیشتر داشته باشند. با پیشروی داستان، مخاطب به تدریج نسبت به شخصیت اصلی احساس ناخوشایندی پیدا می‌کند؛ چنانکه حتی جمله‌ای ساده مانند «درخت بیدار شد.» به مثابه نشانه‌ای از فروپاشی و سقوط است. هرچه تونل عمیق‌تر می‌شود، انگار پِراناهای درون ما نیز بیشتر و بیشتر می‌خورند و می‌خورند.

از منظر سینمایی، «هاکی» یادآور آثار دو استاد بزرگ سینمای ترکیه، ییلماز گونی و عمر کاوور است. اگر این دو کارگردان قرار بود با هم فیلمی بسازند، قطعاً اثری مانند «هاکی» حاصل می‌شد. فیلم از نظر زیبایی‌شناسی و روایت، گویی میراث ژنتیکی این دو استاد را به ارث برده است. تصاویر درختان، مجسمه‌ها، تونل‌ها، چکش‌ها و دستگاه‌های آشکارساز، به فیلم عمق و لایه‌های معنایی می‌بخشند و مخاطب را به درک بهتر روان شخصیت اصلی رهنمون می‌شوند. هر مکان در فیلم همچون بازتابی از دنیای درونی «هاکی» به نمایش درآمده است.

در زمینه بصری، فیلم عمدتاً از نماهای بسته و رنگ‌های کم‌جان استفاده می‌کند که انتخابی بسیار هوشمندانه است. زیرا برای درک روان‌شناختی شخصیت و نمایش حرص و ولع او، نماهای نزدیک ضروری است. از سوی دیگر، صحنه‌هایی مانند خانه تبدیل شده به کارگاه، تونل حفر شده، درخت قطع شده و مجسمه بزرگ نمایان، همه با قدرتی مثال‌زدنی روایت فیلم را شکل داده‌اند. به خصوص درخت و مجسمه بزرگ، به عنوان استعاره‌هایی قدرتمند، به عمق سفر درونی شخصیت اصلی کمک شایانی کرده‌اند.

موسیقی فیلم با تمرکز بر نواهای الکترونیکی ملایم همراه است. موسیقی مینیمالیستی ساخته احمد کنان بیلگیچ و تنظیم الکترونیکی قطعه «ایر برای سازهای زهی» از باخ، خاطره‌انگیز و تأثیرگذار است. هرچند موسیقی به شدت حال و هوای فیلم را تغییر نمی‌دهد، اما از نظر طراحی صدا، عملکرد مناسبی داشته و نقش هشداردهنده‌ای را ایفا می‌کند.

در بخش بازیگری، بُلبنت امین یارار نقش‌آفرینی تأثیرگذار و محکمی ارائه داده است که هم‌تراز با کیفیت فیلمبرداری و روایت فیلم، پیام اصلی اثر را به خوبی منتقل می‌کند. نمی‌توان از تحسین بازی او به سادگی گذشت. در کنار او، اوزگور امره ییلدریم نیز با اجرای قوی خود توجه‌ها را جلب می‌کند. همچنین دیدن هولیا گولشن ایرماک، بازیگر شناخته شده که پیش‌تر در دوران پاندمی در سریال «خانم‌های فرخنده» با بازی خوبش مورد توجه قرار گرفته بود، در نقش مادر، تجربه‌ای خوشایند است. بازیگران خردسال فیلم نیز عملکرد قابل قبولی داشته‌اند.

در نهایت، «هاکی» فراتر از صرفاً داستانی درباره طمع و حرص، سفری بی‌رحمانه به اعماق درون انسان‌هاست که با بهره‌گیری از مکان‌ها و مجسمه‌ها، تصویری عمیق و چندلایه از روان شخصیت اصلی ارائه می‌دهد. با بازی درخشان بُلبنت امین یارار، فیلمبرداری چشم‌نواز بوراک بایبارس و کارگردانی حکمت کرم اوزجان که هرگز حس اولین فیلمسازی را نمی‌دهد، می‌توان «هاکی» را یکی از بهترین آثار سینمای ترکیه دانست.