هشدار بن افلک درباره حباب هوش مصنوعی؛ هزینه وعده‌های بزرگ را چه کسی می‌پردازد؟
فیلم‌سازی که شرکت هوش مصنوعی خود را با رقمی گزارش‌شده نزدیک به ۵۸۷ میلیون دلار به نتفلیکس فروخته، درباره نجات احتمالی غول‌های فناوری با پول مالیات‌دهندگان و کنارگذاشتن نیروی انسانی هشدار می‌دهد.
بن افلک به آینده هوش مصنوعی در سینما باور دارد، اما هر وعده‌ای را که از سیلیکون‌ولی می‌رسد، نمی‌پذیرد. بازیگر و کارگردان هالیوود می‌گوید اگر سرمایه‌گذاری‌های عظیم این صنعت به افزایش بهره‌وری وعده‌داده‌شده منجر نشود، ممکن است در نهایت مالیات‌دهندگان آمریکایی مجبور شوند هزینه شکست شرکت‌های فناوری را بپردازند.
این هشدار از سوی کسی مطرح می‌شود که خود از رونق بازار هوش مصنوعی سود برده است. افلک شرکت اینترپازیتیو را در سال ۲۰۲۲ با تمرکز بر کاربرد هوش مصنوعی در فیلم‌سازی تأسیس کرد و اوایل امسال آن را به نتفلیکس فروخت؛ معامله‌ای که ارزش آن در گزارش‌ها ۵۸۷ میلیون دلار اعلام شده است.
او در گفت‌وگو با خورخه راموس و پائولا راموس در پادکست «The Moment»، ضمن تأکید بر ظرفیت‌های این فناوری، از ابعاد مالی رشد آن ابراز نگرانی کرد: «فکر می‌کنم نگرانی‌های واقعی درباره انرژی وجود دارد. وابستگی مالی هفت غول فناوری به شرکت‌های زیرساختی عظیم و توسعه‌دهندگان پیشرفته هوش مصنوعی آن‌قدر زیاد شده که واقعاً باید پرسید آیا دارند به نقطه‌ای می‌رسند که دیگر نمی‌شود گذاشت ورشکست شوند؟ اگر حبابی شکل بگیرد، آیا داریم آگاهانه وارد وضعیتی می‌شویم که اگر افزایش بهره‌وری وعده‌داده‌شده محقق نشد، همه مالیات‌دهندگان مجبور باشند این شرکت‌ها را نجات بدهند؟»
افلک وقوع چنین بحرانی را قطعی نمی‌داند؛ پرسش او درباره پیامد احتمالی فاصله میان سرمایه‌گذاری‌های کلان و نتایج واقعی است. از این منظر، بحث فقط موفقیت یا شکست چند ابزار تازه نیست، بلکه به این مربوط می‌شود که ریسک مالی توسعه آن‌ها در نهایت بر دوش چه کسانی قرار می‌گیرد.
نگرانی‌های او به اقتصاد محدود نمی‌شود. افلک که فرزندانی در سن مدرسه دارد، استفاده دانش‌آموزان از چت‌جی‌پی‌تی برای انجام تکالیف و آزمون‌ها را نیز مسئله‌ساز می‌داند: «بچه‌های من مدرسه می‌روند و می‌شنوم که همه برای انجام آزمون‌هایشان از چت‌جی‌پی‌تی یا ابزارهای مشابه استفاده می‌کنند. فکر می‌کنم ممکن است واقعاً فرصت پرورش مهارت‌های ضروری تفکر انتقادی را از دست بدهید.»
خود او نیز در نخستین مواجهه با هوش مصنوعی مولد، واکنشی آمیخته به ترس داشت. افلک پیش‌تر گفته بود پس از دیدن توانایی‌های این فناوری، با مت دیمون، دوست و همکار قدیمی‌اش، تماس گرفت و گفت: «رفیق… کارمون تمومه.» بااین‌حال، نگرانی‌های امروزش مشخص‌تر از آن شوک اولیه است.
برای او، خطر اصلی لزوماً سناریوی علمی‌تخیلی تسلط ماشین‌های خودآگاه بر جهان نیست؛ مسئله این است که سامانه‌های هوش مصنوعی می‌توانند بسیار مطمئن و آگاه به نظر برسند، بی‌آنکه پاسخ درستی بدهند. او توضیح داد: «مدل‌های زبانی هوش مصنوعی ممکن است خیلی قاطع و معتبر حرف بزنند، اما این به معنی درست‌بودن حرفشان نیست.»
افلک به‌ویژه درباره سپردن تصمیم‌های حساس، از جمله تصمیم‌های مرتبط با تسلیحات، به سامانه‌هایی هشدار داد که ممکن است خطاهای جدی داشته باشند. در چنین کاربردهایی، ظاهر متقاعدکننده پاسخ نمی‌تواند جای قابل‌اعتمادبودن آن را بگیرد.
با وجود این انتقادها، او خواهان کنارگذاشتن هوش مصنوعی در هالیوود نیست. تازه‌ترین فیلمش در مقام کارگردان، «Animals»، در چند بخش تولید از این فناوری استفاده کرده است. یکی از نمونه‌ها، صحنه‌ای از دویدن به‌صورت حرکت آهسته بود که هوش مصنوعی به ساده‌ترشدن فرایند معمولاً زمان‌بر ترکیب عناصر تصویری آن کمک کرد.
مرز اصلی برای افلک، تفاوت میان کمک به فیلم‌سازان و حذف آن‌هاست. او گفت: «شرکت‌های فناوری‌ای هستند که واقعاً معتقدند هدف باید بیرون‌گذاشتن انسان از چرخه کار باشد و برای همین تلاش می‌کنند.» رویکردی که به گفته او، با فلسفه کاری خودش در تضاد است.
افلک معتقد است این ابزارها زمانی مؤثرند که افراد باتجربه هدایتشان کنند، خطاها را تشخیص دهند و تصمیم‌های خلاقانه را در اختیار داشته باشند: «تجربه من، بعد از استفاده زیاد از این ابزارها، چه برای کدنویسی، چه ویدئو و چه هر کار دیگری، این است که فقط وقتی واقعاً خوب عمل می‌کنند که انسان‌ها آن‌ها را مدیریت کنند و با آن‌ها در تعامل باشند؛ آدم‌هایی که تخصص آن حوزه را دارند و می‌توانند بگویند: این درست نیست، این کار را نکنیم.»
موضع افلک نه رد هوش مصنوعی است و نه پذیرش بی‌قیدوشرط آن. او میان ابزاری که بخشی از کار تولید را آسان‌تر می‌کند و وعده‌ای که قرار است انسان را از فرایند حذف کند، تفاوت می‌گذارد. پرسش تعیین‌کننده‌اش نیز همین‌جاست: اگر خوش‌بینی پرهزینه امروز به دستاوردهای وعده‌داده‌شده نرسد، مسئولیت آن با سرمایه‌گذاران خواهد بود یا صورت‌حساب به مردم می‌رسد؟
