همه چیز درباره فیلم «اودیسه» (The Odyssey) کریستوفر نولان؛ حماسه‌ای اسطوره‌ای در مقیاس جهانی

با انتشار تریلرها و ویدئوهای تبلیغاتی تازه، هیجان‌ها پیرامون پروژه بعدی کریستوفر نولان، کارگردان برنده اسکار، روزبه‌روز بیشتر می‌شود. نولان پس از موفقیت چشمگیر و تحسین منتقدان از فیلم «اوپنهایمر» (Oppenheimer) که جایزه اسکار بهترین کارگردانی را برای او به ارمغان آورد، این‌بار سراغ یکی از ماندگارترین آثار ادبی تاریخ رفته است: «اودیسه» (The Odyssey).

«اودیسه»؛ شاهکار جاودانه هومر

«اودیسه» اثر شاعر نامدار یونان باستان، هومر، یکی از مهم‌ترین متون کلاسیک جهان است که در ۲۴ بخش (کتاب) روایت می‌شود و ادامه‌ای بر «ایلیاد» به شمار می‌آید. این اثر داستان سفر ده‌ساله اودیسئوس، پادشاه ایتاکا، را پس از پایان جنگ تروآ بازگو می‌کند؛ سفری پرمخاطره که در آن او با بلایای طبیعی، خدایان خشمگین و آزمون‌های مرگبار روبه‌رو می‌شود و در نهایت بسیاری از یارانش را از دست می‌دهد.

از شخصیت‌های کلیدی این حماسه می‌توان به تلمخوس (پسر اودیسئوس)، پنلوپه (همسر وفادار او)، آتنا، سیرسه، پوزئیدون و زئوس اشاره کرد. تاریخ‌دانان نگارش «اودیسه» را به بازه‌ای میان سال‌های ۷۵۰ تا ۶۵۰ پیش از میلاد نسبت می‌دهند و نخستین نسخه چاپی یونانی آن در سال ۱۴۸۸ منتشر شده است. این اثر طی قرن‌ها بارها اقتباس، بازآفرینی و حتی طنزپردازی شده؛ از فیلم صامت سال ۱۹۱۱ ساخته جوزپه دِ لیگورو گرفته تا فیلم «اولیس» (Ulysses) محصول ۱۹۵۴ با بازی کرک داگلاس و کمدی مشهور برادران کوئن «ای برادر، کجایی؟» (O Brother, Where Art Thou?) در سال ۲۰۰۰.

اکنون با اقتباسی تازه در افق سینما، نگاهی جامع به آنچه تاکنون از نسخه نولان از «اودیسه» می‌دانیم می‌اندازیم.

نخستین تصاویر و پوسترهای رسمی

استودیو یونیورسال نخستین تصویر رسمی فیلم را در شبکه اجتماعی X (توییتر سابق) منتشر کرد و در توضیح آن نوشت: «مت دیمون در نقش اودیسئوس. فیلمی از کریستوفر نولان. TheOdysseyMovie از ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ در سینماها.»

پس از آن، چند پوستر تبلیغاتی نیز منتشر شد که یکی از آن‌ها با شعار تأمل‌برانگیز «در برابر خدایان بایست» (Defy the gods) توجه مخاطبان را به خود جلب کرد.

بازیگران تازه و ترکیب ستاره‌ها

آنتونی مولیناری، بازیگر سریال «بری» (Barry)، جدیدترین بازیگری است که به جمع بازیگران «اودیسه» پیوسته است. او پیش‌تر در آثاری چون «ابتدایی ابوت» (Abbott Elementary)، «پادشاهی حیوانات» (Animal Kingdom)، «پیشنهاد» (The Offer) و «همه‌چیز همه‌جا به یکباره» (Everything Everywhere All at Once) حضور داشته و سابقه همکاری با نولان را در فیلم «تنت» (Tenet) محصول ۲۰۲۰ دارد.

در کنار او، نام‌های مطرحی چون تراویس اسکات، الیوت پیج («تلقین» – Inception)، هیمش پاتل («تنت» – Tenet)، بیل اروین («میان‌ستاره‌ای» – Interstellar) و سامانتا مورتون («گزارش اقلیت» – Minority Report) نیز به پروژه اضافه شده‌اند. این بازیگران در کنار میا گاث در نقش ملانثو، جان لگویزامو در نقش اومائوس، رافی گاورون و شایلو فرناندز ترکیبی متنوع و قدرتمند را شکل داده‌اند.

میا گاث به‌واسطه نقش‌آفرینی‌های اخیرش در «مکسین» (MaXXXine) و «پرل» (Pearl) و همچنین فیلم‌هایی چون «سوسپیریا» (Suspiria)، «استخر بی‌نهایت» (Infinity Pool) و «درمانی برای سلامتی» (A Cure for Wellness) شناخته می‌شود. جان لگویزامو نیز با دهه‌ها فعالیت حرفه‌ای، نامزدی جایزه امی برای سریال‌های «وقتی ما را می‌بینند» (When They See Us) و «ویکو» (Waco) و حضور در آثاری چون «انکانتو» (Encanto)، «رومئو + ژولیت» (Romeo + Juliet)، «جان ویک» (John Wick) و «منو» (The Menu) از چهره‌های باسابقه سینماست.

همکاری دوباره با نولان و چهره‌های تازه

همان‌طور که در فیلم «اوپنهایمر» شاهد گروهی از بازیگران طراز اول بودیم، «اودیسه» نیز از یک ترکیب کاملاً ستاره‌ای بهره می‌برد. علاوه بر مت دیمون، بازیگرانی چون رابرت پتینسون در نقش آنتینوس، تام هالند در نقش تلمخوس، آن هتوی در نقش پنلوپه، زندایا در نقش آتنا، لوپیتا نیونگو، شارلیز ترون در نقش سیرسه، بنی سفدی در نقش آگاممنون و جان برنثال در نقش منلائوس حضور دارند.

الیوت پیج، هیمش پاتل و بیل اروین همگی پیش‌تر با نولان همکاری داشته‌اند؛ اروین حتی صداپیشگی ربات TARS را در «میان‌ستاره‌ای» بر عهده داشت. مت دیمون نیز پس از حضور کوتاهش در «میان‌ستاره‌ای»، در «اوپنهایمر» نقش ژنرال لزلی گرووز را ایفا کرد. رابرت پتینسون در «تنت» در نقش نیل ظاهر شد و آن هتوی نیز بیش از یک دهه پیش در «شوالیه تاریکی برمی‌خیزد» (The Dark Knight Rises) و «میان‌ستاره‌ای» با نولان همکاری کرده بود.

برای تام هالند، زندایا، لوپیتا نیونگو و شارلیز ترون، «اودیسه» نخستین تجربه همکاری با این کارگردان نامدار است. هالند و زندایا که در دنیای واقعی زوج هستند، پس از فیلم‌های «مرد عنکبوتی» (Spider-Man) مارول بار دیگر در کنار هم روی پرده دیده می‌شوند.

تریلرها و تصاویر منتشرشده

نخستین تیزر فیلم که قرار بود فقط در سالن‌های سینما نمایش داده شود، به‌طور غیررسمی در تیک‌تاک و X منتشر شد. این تیزر ۷۰ ثانیه‌ای کاملاً در راستای تعهد نولان به تجربه سینمایی طراحی شده است؛ تعهدی که پس از جدایی او از برادران وارنر و همکاری با یونیورسال، پررنگ‌تر هم شد.

در این تیزر، مت دیمون در نقش اودیسئوس و تام هالند در نقش پسرش تلمخوس دیده می‌شوند. صدایی روی تصاویری از دریای خروشان می‌گوید:
«تاریکی. قوانین زئوس درهم شکسته‌اند. پادشاهی که از زمان مرگ اربابم بی‌پادشاه مانده… او می‌دانست این جنگ بردنی نیست، اما… به‌طرقی آن را برد.»

تریلر کامل‌تری نیز در ماه دسامبر منتشر شد که صحنه‌های کشتی‌شکستگی اودیسئوس و ارتشش و مسیر پرخطر بازگشت او به خانه را به تصویر می‌کشد.

فیلم‌برداری؛ یک رکورد تاریخی

«اودیسه» نخستین فیلم تاریخ سینماست که به‌طور کامل با دوربین‌های آیمکس فیلم‌برداری شده است. نولان که سال‌هاست نامش با آیمکس گره خورده، پیش‌تر در آثاری چون «دانکرک» (Dunkirk)، «تنت»، «میان‌ستاره‌ای» و «اوپنهایمر» از این فناوری استفاده کرده بود.

لوکیشن‌های جهانی فیلم

طبق گزارش‌ها، بخشی از فیلم‌برداری در سیسیل انجام شده است؛ منطقه‌ای که در روایت هومر نیز به‌عنوان یکی از مکان‌های سرگردانی اودیسئوس شناخته می‌شود. فیلم‌برداری در بهار ۲۰۲۵ از جزیره فاویگنانا آغاز شد؛ جزیره‌ای که برخی آن را همان جایی می‌دانند که هومر فرود آمدن اودیسئوس و یارانش را تصور کرده است.

علاوه بر سیسیل، فیلم در یونان، ایتالیا، بریتانیا، ایسلند، مراکش، اسکاتلند، ایرلند و همچنین استودیوهای هالیوود فیلم‌برداری شده و به‌معنای واقعی کلمه یک پروژه جهانی است.

عوامل پشت صحنه

کریستوفر نولان علاوه بر کارگردانی، نویسندگی و تهیه‌کنندگی فیلم را نیز بر عهده دارد و بار دیگر با شریک کاری و زندگی‌اش، اما توماس، همکاری می‌کند؛ زوجی که برای «اوپنهایمر» جایزه اسکار بهترین فیلم را دریافت کردند. شرکت ایتالیایی وایلدساید، از زیرمجموعه‌های فرمنتل، مسئول خدمات تولید بخش سیسیل بوده است.

میزان وفاداری به متن اصلی

هنوز مشخص نیست نولان تا چه اندازه به روایت کلاسیک هومر وفادار خواهد بود، اما یونیورسال این پروژه را «یک حماسه اسطوره‌ای اکشن که در سراسر جهان فیلم‌برداری شده» توصیف کرده است؛ عبارتی که نوید اقتباسی باشکوه اما احتمالاً با نگاه و تفسیر شخصی نولان را می‌دهد.

زمان اکران و فروش بلیت

فیلم «اودیسه» (The Odyssey) قرار است در تاریخ ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ به‌صورت جهانی اکران شود؛ ماهی که نولان پیش‌تر فیلم‌های موفقی چون «اوپنهایمر»، «دانکرک»، «تلقین» (Inception) و «شوالیه تاریکی» (The Dark Knight) را نیز در آن به نمایش گذاشته بود.

بلیت‌های نمایش آیمکس فیلم از ژوئیه ۲۰۲۵، یعنی یک سال پیش از اکران، به فروش رسیده‌اند. فروش بلیت سایر فرمت‌ها نیز در نزدیکی زمان اکران آغاز خواهد شد.

با توجه به ترکیب کم‌نظیر بازیگران، فناوری پیشرفته فیلم‌برداری، لوکیشن‌های جهانی و نگاه خاص کریستوفر نولان، «اودیسه» بدون تردید یکی از موردانتظارترین فیلم‌های سال ۲۰۲۶ خواهد بود؛ اثری که می‌تواند اسطوره‌ای چند هزار ساله را برای مخاطب امروز بازتعریف کند.