تصور کنید بعد از ماهها جستوجو بالاخره آپارتمان ایدهآل خود را پیدا کردهاید و وقت اسبابکشی رسیده است. درست زمانی که میخواهید از خودتان بابت این موفقیت راضی باشید، اتفاق بدی میافتد: پایتان به شکافی در پیادهرو گیر میکند و آینه بزرگ و عتیقهای که در دست دارید از دستتان میافتد. پیش از آنکه کاملاً متوجه شوید چه شده، آینه روی بتن میخورد و به صدها تکه میشکند.
اولین فکری که به ذهنتان میرسد احتمالاً چیزی نیست که بتوان کاریش کرد! اما فکر دوم این است: شکستن آینه یعنی هفت سال بدشانسی.
این باور از کجا آمده؟ چرا دقیقاً هفت سال؟ و آیا شکستن شیشه هم مثل شکستن آینه نحس است؟
ریشههای اولیه خرافه شکستن آینه
انسانها مدتها پیش از اختراع آینه به شکل امروزی، نسبت به تصویر بازتابی خود باورهای خرافی داشتند. یونانیان باستان باور داشتند دیدن تصویر خود در آب یا سطح بازتابنده میتواند شوم باشد. نمونه مشهور این باور در داستان نارسیسوس (Narcissus) دیده میشود؛ جوانی که عاشق تصویر خود در آب شد و در کنار همان آب، از اندوه و دلباختگی از دنیا رفت.
با وجود داستان تراژیک نارسیسوس، رومیان باستان به دنبال راهی بودند تا بدون رفتن کنار آبهای آرام، تصویر خود را ببینند. آنها از سطوح فلزی بسیار صیقلی و محدب به عنوان آینه استفاده میکردند. این آینهها اشیایی بسیار ارزشمند و گرانبها بودند؛ بنابراین شاید یکی از دلایلی که شکستن آینه بدشانسی تلقی میشد، همین ارزش زیاد و دشواری جایگزین کردن آن بوده باشد.
نخستین اشاره شناختهشده به خرافه شکستن آینه در زبان انگلیسی، به گزارشی در سال ۱۷۷۷ بازمیگردد. در آن گزارش آمده بود که شکستن آینه «حادثهای بسیار بدیمن» است، زیرا آینهها بخشی از «نوعی کهن از پیشگویی و غیبگویی» بودهاند و در گذشته «جادوگران در اعمال خرافی و شیطانی خود» از آنها استفاده میکردند.
از آن زمان به بعد، آینه شکسته جایگاه پررنگی در فرهنگ بریتانیایی پیدا کرد. یکی از نمونههای مشهور آن در شعر آلفرد، لرد تنیسون (Alfred, Lord Tennyson) دیده میشود؛ شعری درباره بانوی شالوت (The Lady of Shalott) که در آن ترک برداشتن آینه با رسیدن نفرین همراه است:
«او تار را رها کرد، دستگاه بافندگی را رها کرد، سه گام در اتاق برداشت، شکوفه آبی را دید، کلاهخود و پر را دید، به سوی کملوت نگاه کرد. تار از جا کنده شد و گسترده شناور گشت؛ آینه از این سو تا آن سو ترک برداشت؛ بانوی شالوت فریاد زد: نفرین بر من فرود آمد.»
چرا هفت سال بدشانسی؟
اینکه بدشانسی ناشی از شکستن آینه دقیقاً «هفت سال» طول میکشد، ریشه در باورهای رومیان باستان دارد. آنها معتقد بودند تغییرات زندگی انسان در چرخههای هفتساله رخ میدهد. بنابراین اگر آینهای میشکست و نشانه بدی تلقی میشد، بدشانسی آن نیز تا پایان یک چرخه کامل زندگی، یعنی هفت سال، ادامه پیدا میکرد.
توضیح دیگری هم برای عدد هفت وجود دارد. گفته میشود در دورههایی که آینهها بسیار گران بودند، اگر خدمتکاری هنگام تمیزکاری آینهای را میشکست، هزینه خرید آینه جدید میتوانست معادل دستمزد هفت سال کار او باشد. از این دیدگاه، «هفت سال بدشانسی» میتوانست اشارهای به باری مالی و سنگین داشته باشد که شکستن آینه به همراه میآورد.
اگر تصادفی آینهای را بشکنیم چه اتفاقی میافتد؟
در واقعیت، اگر آینهای را بشکنید اتفاق خاصی نمیافتد؛ فقط باید تکههای شکسته را جمع کنید و احتمالاً یک آینه جدید بخرید. اما اگر فردی خرافاتی باشید، آینه شکسته میتواند نشانه بدشانسی تلقی شود.
برخی باور دارند آینه فقط ظاهر فیزیکی انسان را بازتاب نمیدهد، بلکه روح او را نیز منعکس میکند. بر اساس این باور، شکستن آینه یعنی شکستن روح به قطعات مختلف. روحی که آسیب دیده باشد، دیگر نمیتواند بهطور کامل از بدن در برابر بدبیاری و مصیبت محافظت کند.
در توضیحی دیگر، گفته میشود روح آسیبدیده به دنبال انتقام از کسی میرود که باعث شکستن آینه و صدمه دیدن او شده است. نوع این بدشانسی در باورهای مختلف متفاوت است، اما میتواند شامل از دست دادن یک دوست نزدیک یا حتی مرگ یکی از افراد خانه باشد.
چهار راه خرافی برای کم کردن بدشانسی شکستن آینه
بر اساس خرافه، شکستن آینه باعث هفت سال بدشانسی میشود. اما در فرهنگهای عامیانه، راههایی برای کاهش یا خنثی کردن این بدشانسی مطرح شده است:
۱. تکههای آینه را دور بریزید
نگه داشتن تکههای آینه شکسته فقط از نظر ایمنی خطرناک نیست؛ در باورهای عامیانه نیز گفته میشود نگه داشتن خردههای آینه باعث افزایش بدشانسی میشود. برای دور انداختن آنها بهتر است تکهها را در کاغذ بپیچید یا در یک جعبه مقوایی قرار دهید و سپس داخل زباله بیندازید. استفاده از کیسه پلاستیکی مناسب نیست، چون تکههای تیز آینه میتوانند پلاستیک را پاره کنند.
۲. خردههای آینه را دفن کنید
یکی از روشهای سنتی این است که تکههای شکسته آینه را داخل کیسهای بگذارید و آن را دفن کنید. طبق برخی باورها، اگر بتوانید این کار را زیر نور ماه کامل انجام دهید، اثر آن بهتر خواهد بود.
۳. تکههای آینه را به پودر نرم تبدیل کنید
در یک باور دیگر، باید خردههای آینه را آنقدر خرد کرد تا به پودری بسیار نرم تبدیل شوند. این کار ظاهراً راهی برای از بین بردن اثر شوم تصویر شکسته و بدشانسی آن دانسته میشده است.
۴. نمک را از روی شانه چپ خود پرتاب کنید
پرتاب کردن نمک از روی شانه چپ یکی از شناختهشدهترین روشهای عامیانه برای مقابله با بدشانسی است. گفته میشود این کار برای «کور کردن شیطان» انجام میشود و میتواند فرد را از انواع بدشانسیها، از جمله بدشانسی ناشی از شکستن آینه، رها کند.
آیا شکستن شیشه هم بدشانسی میآورد؟
برخلاف آینه شکسته، شکستن شیشه همیشه نشانه بدشانسی نیست؛ البته پاسخ به این پرسش به فرهنگی بستگی دارد که از آن صحبت میکنیم.
در برخی خرافات انگلیسی، شکستن شیشه نشانه مرگ یا فال بدی مرتبط با مرگ دانسته شده است. اما در فرهنگهای دیگر، شکستن شیشه حتی میتواند نشانه خوششانسی باشد.
برای نمونه، در سنت یونانی، شکستن بشقابها در جشنها راهی برای دور کردن ارواح شیطانی دانسته میشود. همچنین در سنت عروسی یهودی، کوبیدن پا روی یک لیوان شراب و شکستن آن، بخش مهمی از مراسم ازدواج است.
بنابراین، برخلاف آینه شکسته که در بسیاری از فرهنگها نشانه بدشانسی دانسته میشود، شکستن شیشه بسته به زمینه فرهنگی میتواند هم بدیمن باشد و هم خوشیمن.
پرسشهای رایج درباره بدشانسی آینه شکسته
آینه شکسته نماد چیست؟
مردم در فرهنگهای گوناگون، از جمله فرهنگ یونانی (Greek)، چینی (Chinese) و آمریکایی (American)، باور داشتهاند که آینه شکسته نشانه بدشانسی است.
اگر تصادفی آینهای را ترک بیندازیم چه میشود؟
در واقعیت، اتفاق خاصی نمیافتد؛ فقط باید خردهها را جمع کنید و شاید آینه جدیدی بخرید. اما اگر خرافاتی باشید، ترک خوردن یا شکستن آینه میتواند نشانه بدشانسی تلقی شود.
شکستن آینه به چه معناست؟
طبق خرافه، شکستن آینه باعث هفت سال بدشانسی میشود. یکی از راههایی که برای مقابله با این بدشانسی پیشنهاد شده، خارج کردن تکههای آینه از خانه و دفن کردن آنها زیر نور ماه کامل است.
آیا شکستن لیوان یا شیشه فال بد است؟
نه لزوماً. برخلاف آینه شکسته، شکستن شیشه یا لیوان معمولاً فال بد محسوب نمیشود؛ مگر در برخی خرافات انگلیسی که آن را نشانه مرگ میدانند. در بعضی فرهنگها حتی شکستن شیشه یا ظروف میتواند نشانه خوششانسی یا راهی برای دور کردن نیروهای بد باشد.
