○شکست پرهزینه هریسون فورد پس از ۱۳ سال به پرایم ویدیو آمد؛ آیا «Ender’s Game» ارزش تماشا دارد؟
بسیاری از فیلمهای علمیتخیلی با وجود نقدهای ضعیف، همچنان ارزش تماشا دارند. آیا این موضوع درباره «Ender’s Game» محصول ۲۰۱۳ هم صدق میکند؟ شاید. انصافا نقدهای فیلم فاجعهبار نبودند، اما چندان درخشان هم به نظر نمیرسیدند. عملکرد آن در گیشه، برخلاف نقدها، واقعا ناامیدکننده بود.
«Ender’s Game» اندکی بیشتر از بودجه تولیدش فروخت، اما سازوکار گیشه به این سادگی نیست و چنین فروشی به معنای سودآوری فیلم محسوب نمیشود. در نتیجه، این اثر برای شرکت پخش سامیت انترتینمنت (Summit Entertainment) و کمپانی سازنده آدلات (OddLot) زیان قابلتوجهی به همراه داشت. حالا این شکست پرهزینه با حضور هریسون فورد در پرایم ویدیو (Prime Video) در دسترس قرار گرفته تا مخاطبان خودشان قضاوت کنند که آیا سزاوار چنین سرنوشتی بوده است یا نه. البته برای ایرانیان دوستدار سینما که در دهها و یا صدها سایت موجود است.
یک اکشن علمیتخیلی با بازی هریسون فورد، بن کینگزلی، وایولا دیویس و هیلی استاینفلد، دستکم روی کاغذ، تماشایی به نظر میرسد. بااینحال، «Ender’s Game» با وجود چنین گروه بازیگران قدرتمندی شکست خورد و نتوانست از بخش زیادی از این استعدادها بهدرستی استفاده کند. آنتونی لین از نیویورکر (The New Yorker) آن را فیلمی توصیف کرد که «درک کردنش دشوار و تحمل کردنش دشوارتر است.»
در کنار این ستارهها، ایسا باترفیلد نقش اصلی را بازی میکند؛ نوجوان بااستعدادی که برای مقابله با حمله احتمالی بیگانگان در آینده آموزش میبیند. نویسندگی و کارگردانی فیلم بر عهده گاوین هود بود که فیلمنامه را بر اساس رمان همنام اورسن اسکات کارد در سال ۱۹۸۵ نوشت.
هود پیش از ساخت «Ender’s Game» چند اثر تحسینشده، از جمله درام جنایی «Tsotsi» محصول ۲۰۰۵، را کارگردانی کرده بود. بااینحال، فعالیت او در هالیوود واکنش مشابهی از سوی منتقدان به همراه نداشت و «Rendition» در سال ۲۰۰۷ و «X-Men Origins: Wolverine» در سال ۲۰۰۹ با نقدهایی ضدونقیض روبهرو شدند.
دستکم «X-Men Origins: Wolverine» سود قابلقبولی به دست آورد. هود احتمالا امیدوار بود «Ender’s Game» به نخستین موفقیت آمریکایی او تبدیل شود که هم در گیشه میدرخشد و هم نظر مثبت منتقدان را جلب میکند؛ اما متاسفانه هیچیک از این دو اتفاق رخ نداد.
هریسون فورد طی بیش از نیم قرن فعالیت حرفهای، چند شکست تجاری را تجربه کرده و از بسیاری از آنها نیز دفاع کرده است. او «K-19: The Widowmaker» محصول ۲۰۰۲ را یکی از نادیدهگرفتهشدهترین فیلمهایش میداند و شکست «Indiana Jones and the Dial of Destiny» هم چندان برایش اهمیتی ندارد.
فورد از «Ender’s Game» نیز دفاع کرد؛ بهویژه زمانی که اورسن اسکات کارد، نویسنده رمان منبع اقتباس، بهدلیل دیدگاههایش درباره ازدواج همجنسگرایان با انتقادهای گسترده روبهرو شد. فورد آن زمان گفت: «هیچ بخشی از فیلم یا کتاب به مواضع یا تعصبات فعلی او نمیپردازد. آنچه برای ما اهمیت دارد، جنبههای مثبت داستانی است که روایت میکنیم.» بااینحال، تعداد کافی از سینماروها به این داستان اهمیت ندادند.
داستان «Ender’s Game» در آینده و پس از حمله ویرانگر گونهای بیگانه به نام فورمیکها به زمین جریان دارد. بشریت برای ضدحمله آماده میشود و به دلایلی، کودکان را برای پیوستن به ناوگانی تازه آموزش میدهد. یکی از این کودکان، دانشجویی نظامی به نام اندرو «اندر» ویگین با بازی ایسا باترفیلد است که آشکارا استعداد بیشتری از دیگر کارآموزان دارد.
تواناییهای اندر توجه سرهنگ هایرم گراف با بازی فورد و سرگرد گوئن اندرسون با بازی وایولا دیویس را جلب میکند. آنها او را به مدرسه نبرد میفرستند؛ جایی که میزر راکهام، قهرمان جنگ با بازی بن کینگزلی، نیز متوجه استعدادهای این نوجوان میشود.
راکهام اندر را زیر بالوپر خود میگیرد، اما همهچیز آنطور که به نظر میرسد نیست و اندر خیلی زود میفهمد حقیقت را از او پنهان کردهاند. کینگزلی نیز در نقش راکهام خالکوبی بزرگی روی صورتش دارد که قرار است اصالت نیمهماوری شخصیت را نشان دهد. این خالکوبی بهطرز عجیبی حواسپرتکن است و بازی کاملا جدی کینگزلی در کنار آن، ناخواسته موقعیت بامزهای میسازد.
«Ender’s Game» از همان ابتدا با حاشیههای مربوط به اورسن اسکات کارد وارد میدان شد، اما برای مدتی کوتاه به نظر میرسید میتواند بر تبلیغات منفی غلبه کند. فیلم در اول نوامبر ۲۰۱۳ اکران شد و در نخستین آخر هفته نمایش، صدر جدول فروش را در اختیار گرفت. بااینحال، درآمد گیشه در هفتههای بعد بهشدت کاهش یافت و این اثر علمیتخیلی در نهایت به شکستی تجاری تبدیل شد.
البته «Ender’s Game» به اندازه «Desert Warrior» با بازی بن کینگزلی فاجعهبار نبود؛ فیلمی که در سال ۲۰۲۶ به بزرگترین شکست تاریخ گیشه تبدیل شد. بااینحال، اثر گاوین هود حتی به نقطه سربهسر نیز نزدیک نشد. فیلمها معمولا باید حدود دو برابر بودجه تولیدشان بفروشند تا هزینهها را جبران کنند و این محاسبه حتی مخارج بازاریابی را هم در نظر نمیگیرد. «Ender’s Game» با بودجه ۱۱۵ میلیون دلاری، تنها ۱۲۶ میلیون دلار در سراسر جهان فروخت؛ هر طور حساب کنیم، نتیجه چیزی جز یک شکست علمیتخیلی گرانقیمت نیست.
منتقدان هم چندان تحت تاثیر قرار نگرفتند. فیلم در راتن تومیتوز (Rotten Tomatoes) امتیاز ۶۳ درصد را از منتقدان دارد و شماری از نویسندگان سینمایی آن را کاملا رد کردهاند. البته منتقدان زیادی هم فیلم را پسندیدند و همین موضوع باعث شد نظر کلی درباره آن بیشتر به «بد نیست» نزدیک باشد تا «افتضاح».
دونالد کلارک از آیریش تایمز (The Irish Times) در نقد سهستاره خود، «Ender’s Game» را «کاملا رضایتبخش» توصیف کرد؛ عبارتی که شاید بهترین جمعبندی برای این فیلم باشد. مشترکان پرایم ویدیو اکنون میتوانند بدون پرداخت هزینه اضافی آن را تماشا کنند و ببینند آیا «Ender’s Game» واقعا سزاوار شکست در گیشه و فرورفتن در تاریکی فراموشی بوده است یا نه.
