نقد و بررسی فیلم «صورت آب» (Su Yüzü)

«صورت آب» یا «سطح آب» (Su Yüzü) نخستین تجربه بلند زینب کوپرولو، کارگردان جوان ترکیه‌ای است که در بیست و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های زنانه «جارو پرنده» (Uçan Süpürge) به نمایش درآمد. پیش از این، کوپرولو در عرصه فیلم کوتاه فعالیت داشت و حالا با این اثر بلند، قدمی امیدوارکننده در دنیای سینما برداشته است.

فیلم، داستان دنیز را روایت می‌کند؛ دختری که پس از سال‌ها از فرانسه به زادگاه خود بازمی‌گردد تا در مراسم ازدواج مادرش شرکت کند. بازگشت به خانه، فرصتی برای روبرو شدن با گذشته و احساسات سرکوب‌شده‌ای است که سال‌ها کنار گذاشته شده‌اند. مضمون‌های پشیمانی، ترس، دلتنگی، عشق، دوستی و خانواده، در لایه‌لایه داستان به زیبایی تنیده شده‌اند و فیلم در ارائه این مفاهیم موفق عمل می‌کند.

بازیگری از نکات قابل توجه «صورت آب» است. جمری ابوزیا در نقش دنیز، اگرچه بازیگر بااستعدادی است، اما در برخی لحظات از انتقال کامل عمق احساسی شخصیت خود باز می‌ماند. در عوض نازان کسال در نقش تولین با درخشش همیشگی خود، یکی از نقاط قوت بازیگری فیلم محسوب می‌شود. یاسمین زاولوسکی نیز در نقش سلن، هرچند نقش مهمی دارد اما شخصیت‌پردازی او تا حدی ناقص است و اطلاعات چندانی درباره زندگی‌اش ارائه نمی‌شود که فرصتی از دست رفته برای تقویت بعد دراماتیک اثر به شمار می‌رود. سایر بازیگران مانند آیتک شایان و شمیل کافکاس نیز در تقویت فضای فیلم موثر ظاهر شده‌اند.

از منظر بصری، فیلم در قاب‌بندی و انتخاب لوکیشن عملکرد چشمگیری دارد. شهر محل داستان با دقت و وسواس انتخاب شده و قاب‌بندی‌ها، زاویه‌های دوربین و ترکیب‌بندی‌ها با همراهی فیلمبردار چیره‌دست و سرپرست هنری سردار ییلماز، فضایی شاعرانه و ملموس ایجاد کرده‌اند که چشم‌نواز و همزمان پرمعناست.

یکی از ویژگی‌های قابل تحسین «صورت آب» بهره‌گیری از نمادگرایی در روایت است. دیوار کپک‌زده که در طول فیلم مکرراً حضور دارد، نمادی از گذشته و وضعیت روانی دنیز است که با تغییرات داستانی متناسب تحول او تغییر می‌کند. سگ، به عنوان نماینده پدر دنیز، حضور او را در خاطرات و گذشته پررنگ می‌کند. همچنین، «آب» که در عنوان فیلم به چشم می‌خورد، به مثابه نمادی مهم از روبرو شدن با گذشته و پذیرش آن عمل می‌کند؛ بازگشت دنیز به آب، بازگشتی نمادین به سرشت و حقیقت درونی است.

موسیقی فیلم، ساخته افه دمیرال و نوا نوردا، با دقت انتخاب شده و در همراهی با فضای داستان، به انتقال احساسات و تم‌های فیلم یاری می‌رساند. استفاده هوشمندانه از آهنگ‌های دارای حق نشر نیز کمک کرده تا لحن کلی اثر غنی‌تر و مؤثرتر شود.

با در نظر گرفتن اینکه «صورت آب» نخستین فیلم بلند کوپرولو است، باید گفت که این اثر موفق و قابل احترام است. البته طبیعی است که در گذر از فیلم کوتاه به بلند با چالش‌هایی روبه‌رو شده و نقاط ضعفی در روایت و پرداخت شخصیت‌ها مشاهده شود، اما این کمبودها در کل موفقیت فیلم را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد. به نظر می‌رسد زینب کوپرولو در آستانه خلق آثار بزرگ‌تری قرار دارد و انتظار می‌رود که پروژه‌های آینده‌اش با تجربه‌های بیشتر، تأثیرگذاری و عمق فنی بیشتری داشته باشند.