اختلال اضطراب و علائم جسمانی آن: شناخت انواع اضطراب و نشانههای فیزیکی
همه ما در مقاطعی از زندگی اضطراب (Anxiety) را تجربه میکنیم؛ چه اضطراب درباره یک ارائه مهم، یک عمل پزشکی، نگرانیهای مالی یا بیماری یکی از عزیزان باشد. اضطراب میتواند هر زمان که یک رویداد استرسزا یا ناراحتکننده رخ دهد، ظاهر شود. بسیاری از افراد علائم عاطفی مانند نگرانی، بیقراری و مشکل در تمرکز را تجربه میکنند، اما علائم جسمانی مانند خستگی، سردرد، ضربان قلب سریع و تعریق نیز بسیار شایع است.
انواع اضطراب و علائم جسمانی آنها
اضطراب انواع مختلفی دارد که از اضطراب جدایی (Separation Anxiety) تا اختلال اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder – GAD) متغیر است. علائم هر کدام متفاوت است و شناخت این علائم به تشخیص و درمان کمک میکند.
علائم جسمانی اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
اختلال اضطراب فراگیر یکی از شایعترین اختلالات اضطرابی است که تا ۲۰٪ بزرگسالان را تحت تأثیر قرار میدهد. این اختلال علاوه بر علائم عاطفی مانند نگرانی دائمی و ترس، علائم جسمانی زیر را نیز ایجاد میکند:
- ناتوانی در آرامش
- حساسیت بیش از حد به صدا و اتفاقات
- مشکل در به خواب رفتن یا خواب ماندن
- سردرد
- درد معده
- درد عضلانی
- دشواری در بلع
- خستگی
- لرزش یا تکان خوردن
- تعریق زیاد
- تنگی نفس
- اسهال
علائم جسمانی اضطراب اجتماعی
اضطراب اجتماعی هنگامی رخ میدهد که فرد در موقعیتهای اجتماعی نگران قضاوت، تحقیر یا رد شدن باشد. علائم جسمانی این نوع اضطراب شامل موارد زیر است:
- سرخ شدن صورت
- تعریق
- لرزش
- حالت بدن سفت و خشک
- ضربان قلب سریع
- اجتناب از تماس چشمی
- حالت تهوع یا استفراغ
افراد مبتلا ممکن است از حضور در جمع و موقعیتهای اجتماعی اجتناب کنند که منجر به انزوا و تنهایی میشود.
علائم جسمانی اختلال پانیک
اختلال پانیک باعث حملات ناگهانی ترس و احساس وحشت میشود که گاهی شبیه حمله قلبی است. علائم جسمانی این حملات عبارتند از:
- ضربان قلب سریع
- تعریق
- لرزش
- تنگی نفس
- سرگیجه
- حالت تهوع
- بیحسی دستها
- درد شکم و قفسه سینه
- لرزش و سرمای بدن
این حملات میتوانند در هر زمان رخ دهند و باعث نگرانی مداوم درباره وقوع دوباره آنها شوند.
علائم جسمانی اضطراب جدایی
اگرچه این نوع اضطراب بیشتر در کودکان شایع است، بزرگسالان نیز میتوانند به آن مبتلا شوند. افراد مبتلا از جدا شدن از عزیزان خود میترسند و ممکن است از تنها بودن یا سفر بدون همراه خودداری کنند. علائم جسمانی این اضطراب شامل:
- کابوسهای شبانه
- سردرد
- درد معده
- حالت تهوع یا استفراغ
- تنگی نفس
کی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، اگر علائم اضطراب بیش از شش ماه ادامه داشته باشد، ممکن است به اختلال اضطرابی تبدیل شده باشد. اما نباید منتظر بمانید تا این مدت بگذرد، به خصوص اگر علائم زندگی روزمره شما را مختل کردهاند.
علائم جسمانی اضطراب ممکن است شبیه بیماریهای دیگر باشد، بنابراین مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق بسیار مهم است. اگر دچار تپش قلب، مشکل در تنفس یا اختلال خواب شدید، هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید.
سوالاتی که میتوانید از پزشک بپرسید
- تفاوت اضطراب معمولی و اختلال اضطرابی چیست؟
- چگونه میتوان حمله پانیک را از حمله قلبی تشخیص داد؟
- چه آزمایشهایی برای تشخیص اضطراب وجود دارد؟
- چه کارهایی میتوانم در خانه برای کاهش علائم جسمانی انجام دهم؟
- اگر درمانهای خانگی مؤثر نبود، چه درمانهایی وجود دارد؟
نکات مهم درباره اضطراب
- اضطراب میتواند به دلیل عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد شود. استرس زیاد، افکار منفی، شرایط استرسزا، کمخوابی و نخوردن غذا از عوامل محرک شایع هستند.
- درمانهای غیر دارویی مانند رفتار درمانی شناختی (Cognitive Behavioral Therapy) برای کاهش اضطراب مؤثر است، اما برخی افراد به دارو نیز نیاز دارند.
- برخی بیماریهای جسمانی مانند مشکلات تیروئید و آریتمی قلبی میتوانند علائمی شبیه اضطراب ایجاد کنند.
اضطراب یکی از تجربههای رایج در زندگی است که میتواند علائم جسمانی و روانی متنوعی ایجاد کند. شناخت نوع اضطراب و علائم آن به شما کمک میکند تا در صورت نیاز به موقع به پزشک مراجعه کنید و درمان مناسب را دریافت نمایید.
