قدرت، بیگناهی و بقا در جهانی بیرحم؛ گفتوگو با نوآ هاولی درباره «Alien: Earth» و ریشههای آن در رمان «Anthem»
از کابوسهای فضایی و هیولاهای بیرحم تا تهدیدهای پنهان در دنیای واقعی؛ نگاهی عمیق به جهانبینی نوآ هاولی، دلایلش برای قرار دادن کودکان در مرکز روایت، و پیوندهای فکری میان «Alien: Earth» و رمان «Anthem».
در تازهترین ساخته تلویزیونی نوآ هاولی، خالق تحسینشده سریال «Fargo»، هیولاهای فضایییی مثل «زنومورف»ها آنطور که در نگاه اول به نظر میرسد تنها ابزار ترساندن مخاطب نیستند. «Alien: Earth» که فصل نخست آن در شبکه FX و پلتفرم هولو (Hulu) پخش میشود، جهانی را ترسیم میکند که در آن پنج ابرشرکت، سیارهای بیش از حد گرم، و گونهای مهاجم میتوانند آینده بشر را به نابودی بکشانند. اما هاولی این بار قهرمانانش را از میان کودکان برگزیده است؛ کودکانی که ذهنشان به بدنهای مصنوعی پیشرفته منتقل شده و اکنون تنها امید بشر به بقا هستند.
همین تمرکز بر کودکان، یادآور رمان «Anthem» (چاپ ۲۰۲۲) اوست؛ داستانی ترسناک اما متفاوت، که به جای موجودات فضایی، به موج مرموز خودکشی نوجوانان در سراسر آمریکا میپردازد. در «Anthem»، تهدیدی نامرئی، بزرگسالان را درمانده و نوجوانان را به قهرمانانی با اراده تبدیل میکند.
نوآ هاولی در گفتوگویی درباره منطق پشت انتخاب این محور داستانی میگوید:
«وقتی این پروژه را شروع کردم، فرزندانم ۱۰ و ۱۵ ساله بودند و وقتی تمام شد، ۱۲ و ۱۷ ساله. من در تلاش بودم بفهمم چطور باید آنها را در این جهان دیوانهوار — با تکنولوژی افسارگسیخته و گرم شدن سیاره — بزرگ کنم. بچهها هنوز یاد نگرفتهاند نفرت بورزند یا حریص باشند؛ اینها صفاتی است که در بزرگسالی یاد میگیریم.»
هاولی معتقد است برخلاف فیلمهای کلاسیک «Alien» که سئوال محوریشان «آیا یک یا دو انسان زنده میمانند؟» است، در این سریال پرسش اصلی این است: «آیا بشریت بقا خواهد یافت؟» و به نظر او، اگر کسی شایستهتر برای نجات آینده باشد، آن شخص یک کودک است.
هاولی میگوید رویکردش به هیولاها نیز متفاوت بوده است:
«اگر این سریال فقط درباره فرار از هیولاها باشد، کار تازهای نکردهایم. پرسش من این بود: بدون هیولاها، این داستان چه میشود و چطور میتوان از هیولاها برای غنیتر کردن ایدههای انسانی استفاده کرد؟»
یکی از کلیدهای این کاراکترمحوری، شخصیتی به نام «وندی» (با بازی سیدنی چاندلر) است؛ دختری که برادرش «جو» (با بازی الکس لاوتر) را با دستان خالی و در نبردی هولناک از چنگ یک زینومورف میرهاند. وندی حتی توانایی برقراری نوعی ارتباط با این موجودات را پیدا میکند؛ روایتی که ریشه در الهامهاولی از صحنهای ماندگار در «Aliens» جیمز کامرون دارد.
«در فیلم کامرون، ملکه زنومورف به طرزی مرموز با موجودات اطرافش ارتباط برقرار میکند. این برایم جالب بود که در داستانی علمی-تخیلی که ذهن یک کودک به بدن مصنوعی منتقل شده، چه میشود اگر او بتواند صدای آنها را بشنود.»
هاولی که در «Anthem» هم نوجوانان را به بازیگران اصلی تغییر اجتماعی بدل کرده بود، اینبار نیز از فقدان بدبینی کودکان برای پیشبرد ایدههایش استفاده میکند:
«بچهها وقتی میبینند کسی بیخانمان است، نمیپذیرند که این وضعیت «عادی» است. برایشان دیوانهکننده است که به جای حل مشکل، با آن کنار بیایی. در سریال هم جایی وندی میگوید: “نگو پیچیده است، این حرف آدمهای بیقدرت است برای توجیه هیچ کاری نکردن.”»
اما این نگاه سادهانگارانه کودکی، چالشهای خاص خودش را دارد. وندی، با وجود قدرتهای فیزیکی برتر، متوجه میشود بدنش تنها یک نمونه اولیه برای محصولی شرکتی است و عملاً «متعلق» به آنان است.
یکی از نقاط عطف داستان در قسمت هفتم، «Emergence»، رخ میدهد؛ جایی که وندی با دیدن جسد ایساک، با حقیقت مرگ روبرو میشود. هاولی توضیح میدهد:
«این بچهها پیشتر به خاطر بیماری با مرگ مواجه شده بودند، اما به آنها گفته شده بود که حالا نامیرا هستند. دیدن یک دوست مرده، یادآور این حقیقت است که هیچکس مصون نیست.»
هاولی این موقعیت را با درسهای بلوغ گره میزند: قرار داشتن در بدنی قدرتمند به معنی آمادگی برای استفاده مسئولانه از آن نیست.
هاولی با خنده اضافه میکند:
«به همان اندازه که پسر ۱۲ سالهام عاشق بازی با شمشیر است، نمیخواهی یک شمشیر واقعی به او بدهی. قدرت بدون تجربه میتواند خطرناک باشد. این همان پارادوکسی است که وندی با آن دست و پنجه نرم میکند.»
او حتی این تم را با فصل سوم «Fargo» مقایسه میکند؛ جایی که شخصیت کریس راک درمییابد هرچه قدرت بیشتری پیدا کند، امنیتش کمتر میشود.
«Alien: Earth» تنها در پی خلق صحنههای ترسناک یا جلوههای ویژه خارقالعاده نیست. این سریال، به گفته هاولی، بیش از هر چیز تاملی است بر اینکه «چگونه باید انسان بودن را در جهانی پر از تهدید تعریف کنیم» و کودکان، با شفافیت و صداقت ذاتیشان، آینهای برای بازتاب این پرسشها هستند.
یادآوری برای مخاطبان: فصل اول «Alien: Earth» هماکنون در شبکه FX و پلتفرم هولو (Hulu) در حال پخش است. قسمت پایانی فصل، سهشنبه ۲۳ سپتامبر، ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا روی آنتن میرود.
