«جودیت کولل» درباره ساخت فیلم «Frontera»؛ مرثیهای انسانی در بستر جنگ جهانی دوم و پژواکی برای امروز
فیلم تازه جودیت کولل (Judith Colell) با نام «Frontera» که در بازار کن توسط کمپانی فیلمکس (Filmax) معرفی شد، بهسرعت توجه خریداران بینالمللی را جلب کرد و در نهایت، پخش آمریکای شمالی آن به شرکت Menemsha Films رسید. این تریلر تاریخی، که محصول مشترک اسپانیا و بلژیک است، روایتی انسانی از شجاعت و همدلی در دل یکی از تاریکترین برهههای قرن بیستم ارائه میدهد.
داستان؛ انسانیت در مرز خاموش
روایت فیلم به سال ۱۹۴۳ و دهه پس از پایان جنگ داخلی اسپانیا بازمیگردد. مانل گراو، مامور گمرک اسپانیایی، برخلاف دستورات رژیم فرانکو زندگی خود را به خطر میاندازد تا به یهودیان کمک کند از فرانسه تحت اشغال نازیها، به اسپانیا عبور کنند. این تصمیم، زخمهای تازه جنگ داخلی را دوباره زنده میکند و اهالی روستای مرزی را درگیر انتخابهای اخلاقی و خطرات مرگبار میسازد.
کولل که ریاست آکادمی سینمای کاتالان را بر عهده دارد و با آثار تحسینشدهای چون «Elisa K» و «۱۵ Hours» شناخته میشود، معتقد است این فیلم در قلب خود «عملی برای تأمل» است:
«این داستان درباره شجاعتی است که باید نشان داد وقتی اکثر مردم ترجیح میدهند چشمهایشان را ببندند.»
فیلم با جملهای کلیدی به پایان میرسد: «آنچه برخی دیروز تجربه کردند، بسیاری امروز تجربه میکنند.» جملهای که از ابتدا بهعنوان بیانیهای برای پیوند دادن تاریخ با وضعیت کنونی پناهجویان نوشته شده است.
سه دسته انسان در دل بحران
کولل میگوید از همان ابتدا فیلمنامه را بهعنوان فرصتی برای بررسی وجدان جمعی دید:
«در روستای ما — یک جهان کوچک در مرز فرانسه و اسپانیا — سه نوع واکنش وجود دارد: کسانی که کمک میکنند، کسانی که میخواهند خبرچینی کنند، و اکثریتی که به سادگی چشم میبندند. میخواستم فیلم را به گروه اول، کسانی که تعهد نشان میدهند، تقدیم کنم و نشان بدهم که حتی کوچکترین حرکت هم اهمیت دارد.»
انتخاب بازیگران؛ فراتر از خوب و بد
فرایند انتخاب بازیگران طولانی و پیچیده بود چون شخصیتهای زیادی در داستان حضور دارند. کولل میگوید بازیگران اصلی تقریباً از ابتدا در ذهنش بودند:
«مهم فقط داشتن بازیگران بزرگ نیست، بلکه بازیگرانی است که متعهد باشند و همه چیز را زیر سوال ببرند. نمیخواستیم شخصیتها فقط قهرمان یا فقط ضدقهرمان باشند؛ آنها گذشته، انگیزه و زمینهای دارند که رفتارشان را شکل میدهد.»
فیلم از یک گروه بازیگری توانمند بهره میبرد، از جمله برونا کوسی («Upon Entry»)، میکی اسباربه («More the Merrier»)، آسیِر اتکسیاندیا («Pain and Glory»)، ماریا رودریگز سوتو («A House on Fire»)، کوین یانسنز بازیگر بلژیکی («Revenge» و «Close»)، و جوردی سانچز («La que se avecina»).
کوهستان بهعنوان یک شخصیت
فیلمبرداری توسط آندرو آدام روبیرالتا («The Gypsy Bride») با استفاده از دوربینهای Alexa 35 و لنزهای قدیمی انجام شد. کولل از آغاز، منظره کوهستانی پیرنههای لِیدا را همچون شخصیتی زنده در داستان دید:
«انزوا در ارتفاعات و حس دائمی خطر، شخصیتها را شکل میدهد. سختی و خشونت محیط، نگاهی بیاعتماد نسبت به تازهواردها ایجاد میکند. حتی کنشها و دیدگاههای شخصیتهایی مثل جولینا یا شهردار، جداییناپذیر از این فضای خشن و منزوی است.»
تعادل بین تریلر و درام
با وجود المانهای تریلر، زبان سینمایی کولل همچنان ریشه در درامهای اجتماعی دارد. او درباره چالش ترکیب این دو میگوید:
«کار با چهرهها برایم ضروری بود تا روحشان را آشکار کنم. باید میان زبان شخصی خودم و داستانی با عناصر اکشن و تعلیق، تعادل پیدا میکردم. همکاری با تدوینگر فیلم، لیانا آرتیگال، از ابتدا کلیدی بود تا به این توازن برسیم.»
«مرز» بهمثابه استعارهای سیاسی و انسانی
برای کولل، مفهوم «مرز» امروز بازتاب دشواری هزاران انسانی است که روزانه در پی زندگی بهتر عبور میکنند:
«هیچکس از دریا عبور نمیکند مگر آنکه آب امنتر از خشکی باشد.» —
اشارهای به شعر وارسان شیر، شاعر آنگلو-سومالی. مرز، آینهای است که انسانیت مشترک و انتخابهای ما را در مواجهه با درماندگی دیگران به وضوح نشان میدهد.
پشتصحنه و همافزایی تولید مشترک
این پروژه، محصول همکاری چهار استودیو — Coming Soon Films، Diagonal TV، Crespeth Films و Bulletproof Cupid — است. کولل میگوید تجربه دیاگونال در تولیدهای تاریخی بزرگ، در کنار حساسیت روایی تهیهکننده مارتا رامیرز، ساخت فیلم را ممکن ساخت:
«ترکیب تجربه فنی دیاگونال با نگاه داستانمحور مارتا بزرگترین دارایی پروژه بود.»
کولل که پیشتر با آثار کوچکتر شناخته میشد، میگوید همکاری با تیمهای فنی و هنری در این پروژه بزرگ، شگفتانگیز و روان بود:
«از همان ابتدا همه فهمیده بودند که میخواهم یک درام بسازم با لحظاتی از اکشن، بودجهای بسیار بزرگتر از کارهای قبلی، اما با حفظ نگاه و شخصیت خودم.»
«Frontera» نخستین نمایش خود را در جشنواره وایادولید از ۲۴ اکتبر آغاز میکند و سپس در ۱۲ دسامبر توسط فیلمکس در سینماهای اسپانیا اکران خواهد شد. با پیام پایانیاش — که گذشته را به امروز پیوند میزند — فیلم، مخاطب را دعوت میکند تا از دل تاریخ، به بحرانهای انسانی امروز نگاه کند و بپرسد: وقتی دیگران چشم میبندند، ما چه میکنیم؟
