کارگردان مستند «Lilith Fair: Building a Mystery»: جشنواره «Lilith Fair» افسانههای غلط درباره زنان در موسیقی را شکست
الی پنکیو، کارگردان مستند «Lilith Fair: Building a Mystery» از هولو (Hulu)، میگوید اهمیت جشنواره موسیقی «Lilith Fair» فقط به محبوبیت بالای آن در دهه ۱۹۹۰ محدود نمیشود، بلکه این رویداد یکی از نخستین نمونههایی بود که در برابر باورها و روایتهای نادرست درباره زنان و هنرمندان متنوع در صنعت موسیقی ایستاد.
او در پنل مستند رویداد «Contenders Television: Documentary» گفت: «این جشنواره فقط به خاطر محبوبیتش موضوع مهمی برای روایت نبود، بلکه برای نخستین بار کسی در برابر افسانهها و دروغهایی که به زنان و هنرمندان متنوع در صنعت موسیقی گفته میشد، ایستاد.»
به گفته پنکیو، حتی برخی از موفقترین خوانندگان زن آن دوره هم با این ادعا روبهرو بودند که اگر دو خواننده زن بهصورت پشت سر هم از رادیو پخش شوند، شنوندگان موج را عوض میکنند. او توضیح داد که شماری از چهرههای شاخص زن در صنعت موسیقی آن زمان تصمیم گرفتند کنار هم جمع شوند تا این روایت را رد کنند.
پنکیو گفت: «حتی اگر شریل کرو باشید، نمیتوانستید تصمیم بگیرید که یک خواننده زن را بهعنوان اجراکننده آغازین تور خود انتخاب کنید، چون برگزارکنندگان تور، سرمایهگذاران و دیگر عوامل میگفتند مردم بلیت نمیخرند. اما سارا مکلاکلن، چون فردی فوقالعاده است، به این نتیجه رسید که این حرف دروغ است و درست نیست. برای همین تصمیم گرفت خلاف آن را ثابت کند. هر وقت یک ساختار قدرت اشتباه از آب دربیاید، ثبت آن اهمیت دارد.»
او تاکید کرد که این داستان برای خودش نیز جنبهای شخصی داشته است. پنکیو توضیح داد: «یکی از دلایل اصلی من برای ساخت این مستند این بود که در زندگی شخصیام در حال بازنگری و کنار گذاشتن چیزهایی بودم که آن دوره خاص از زنستیزی، هم جنس گراهراسی و نژادپرستی در دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ به من درباره خودم آموخته بود. این مستند بخش مهمی از آن روند بود.»
به اعتقاد این فیلمساز، فضای آن دوران شباهت زیادی به شرایط امروز دارد؛ دورهای که پیشرفت زنان برای برخی تهدیدآمیز تلقی میشد. او گفت: «با نگاه به آن زمان، فکر میکنم خیلی شبیه به دورهای است که الان در آن قرار داریم؛ زمانی که پیشرفت زنان برای بعضیها تهدیدکننده بود. این وضعیت تناقضآمیز بود، چون «Lilith Fair» بسیار موفق شد، تمام ایستگاههای تورش بلیتفروشی کامل داشت، پول زیادی به دست آورد و مبلغ بزرگی هم برای امور خیریه جمع کرد.»
پنکیو ادامه داد: «کسانی که در آن حضور داشتند و میدانستند این جشنواره چقدر خاص است، آن را دوست داشتند و واقعا درک میکردند که چه اتفاق فوقالعادهای رخ داده است. اما گروهی دیگر آن را تهدید میدیدند.»
او همچنین گفت همانطور که بسیاری از آثار ساختهشده برای زنان جوان یا توسط آنها در آن دوران با تمسخر روبهرو میشد، «Lilith Fair» هم کوچک شمرده شد و به حاشیه رانده شد؛ بهویژه در آغاز دهه ۲۰۰۰ که فرهنگ عامه به سمتی رفت که صداقت و احساسمندی را «بیکلاس» یا «خجالتآور» میدانست.
پنکیو معتقد است امروز هم صنعت سرگرمی در دورهای قرار گرفته که بعضیها دوباره سرمایهگذاری روی داستانهای زنانه و روایتهای متنوع را ریسکی بیهوده میدانند. او گفت: «ما فکر میکنیم این مستند یادآوری میکند که چنین تصوری درست نیست. این یک فرصت است.»
کارگردان «Lilith Fair: Building a Mystery» در ادامه احتمال احیای دوباره این جشنواره را نیز مطرح کرد و گفت به نظرش فضا برای بازگشت آن فراهم است. او توضیح داد که شاید هماهنگ کردن برنامه کاری ستارههایی مانند تیلور سوئیفت، بیانسه، بلکپینک و کتسآی همزمان ممکن نباشد، اما میتوان تیلور سوئیفت را در کنار گروهی از هنرمندان زن قدرتمند دیگر قرار داد.
او درباره ویژگی مهم نسخه اصلی جشنواره نیز گفت: «آنچه در «Lilith Fair» اصلی زیبا بود، فقط حضور ستارههای بزرگ نبود؛ کشف استعدادهای تازه هم بخش مهمی از آن بود. خیلی از هنرمندان برای نخستین بار در این جشنواره فرصت اجرا پیدا کردند.»
پنکیو در ادامه به خاطرهای از اجرای زنده اولیه کریستینا آگیلرا اشاره کرد و گفت زمانی که او هنوز چندان شناختهشده نبود، روی یکی از صحنههای فرعی جشنواره، نزدیک سرویسهای بهداشتی سیار، اجرا کرد و ناگهان همه از طریق بیسیمها به یکدیگر خبر دادند که باید صدای این خواننده را بشنوند. به گفته او، خیلیها آن زمان هنوز نمیدانستند کریستینا آگیلرا چه کسی است، اما بهسرعت برای تماشای اجرای او جمع شدند.
او در پایان تاکید کرد که «Lilith Fair» نهتنها به معرفی استعدادها کمک کرد، بلکه به بعضی از هنرمندان نخستین فرصت واقعی حضور روی صحنه در برابر مخاطب زنده را داد و به همین دلیل، به باور او، این جشنواره میتواند امروز هم دوباره چنین نقشی ایفا کند.
