«فیلم ترسناک ۶»؛ بازگشت خانواده وینز با چند شوخی بامزه، اما بدون نیشِ قدیم

بازگرداندن یک مجموعه کمدی-پارودی قدیمی، به‌ویژه در دورانی که هم ژانر وحشت تغییر کرده و هم سلیقه مخاطب، کار ساده‌ای نیست. «Scary Movie 6» (فیلم ترسناک ۶) از یک طرف بر موج نوستالژی سوار است و از طرف دیگر، زیر سایه‌ی استودیویی ساخته شده که خودش امروز بخشی از همان ماشین فرهنگی و شرکتی است که پارودی باید علیه آن شورش کند. همین تضاد، از همان ابتدا روی فیلم سایه می‌اندازد.

بازگشت خانواده وینز به فرنچایزی که خودشان پایه گذاشتند، بدون شک اتفاق مهمی برای هواداران قدیمی است. حضور دوباره آنا فریس، رجینا هال، مارلون وینز و شاون وینز به‌تنهایی بار عاطفی قابل‌توجهی دارد. اما مسئله این‌جاست که آیا این بازگشت فقط یک دیدار خوشایند با خاطرات قدیمی است، یا واقعاً می‌تواند بار دیگر روح آشوبگر، بی‌ادب و تیزِ دو قسمت اول را زنده کند؟ پاسخ، متأسفانه، کاملاً مثبت نیست.

فیلم تازه، که به‌طرز عجیبی دوباره فقط با عنوان «Scary Movie» هم معرفی شده، عملاً بیش از هرچیز بر شانه‌های نسخه‌های جدید «Scream» ایستاده است؛ تا جایی که گاهی بیشتر شبیه پیوست طعنه‌آمیزِ آن مجموعه به نظر می‌رسد تا یک پارودی فراگیر از سینمای وحشت معاصر.

درست است که ارجاع‌هایی به آثاری مثل «M3GAN»، «Smile»، «Get Out»، «The Substance»، «Longlegs»، «Sinners»، «Candyman» و چند عنوان دیگر وجود دارد، اما فیلم به‌جای این‌که تصویری کامل و دقیق از وحشت امروز ارائه دهد، بیشتر چند عنوان گلچین‌شده را دستمایه شوخی قرار می‌دهد. نتیجه این است که پارودی، به‌جای آن‌که جهان وحشت معاصر را از بالا ببیند و تحلیل کند، بیشتر شبیه تقلای پراکنده‌ای برای همراه‌شدن با ترندها جلوه می‌کند.

خوشبختانه مهم‌ترین چیزی که «فیلم ترسناک ۶» را از سقوط کامل نجات می‌دهد، شیمی بازیگران اصلی است. آنا فریس بار دیگر ثابت می‌کند چرا سیندی کمپبل همیشه سلاح مخفی این مجموعه بوده است. حتی وقتی شوخی‌ها روی کاغذ بی‌رمق‌اند، او با جدیت مضحک، معصومیت ساختگی و زمان‌بندی فوق‌العاده، آن‌ها را به لحظاتی قابل‌تحمل و گاه واقعاً خنده‌دار تبدیل می‌کند. این‌بار سیندی از قالب دختر نوجوانِ اسلشر خارج شده و بیشتر به تیپ «بازمانده سالخورده فیلم‌های ترسناک» نزدیک شده؛ تغییری که فریس آن را خوب مدیریت می‌کند.

رجینا هال هم در نقش برندا میکس همچنان انرژی انفجاری و دیوانه‌وار خودش را حفظ کرده و بعضی از بهترین لحظات فیلم متعلق به اوست. یک شوخی طولانی که به‌نوعی وام‌دار فیلم «Ma» و بازی اکتاویا اسپنسر است، به لطف اجرای هال یکی از بامزه‌ترین بخش‌های فیلم می‌شود.

در مقابل، مارلون وینز در نقش شورتی و شاون وینز در نقش ری به‌اندازه گذشته سرحال نیستند. شورتیِ دائم‌الحشیش و ریِ شوخی‌محور با جنسیت و گرایش، امروز دیگر آن تازگی سابق را ندارند و بخشی از شوخی‌هایشان واقعاً کهنه به نظر می‌رسد.

«فیلم ترسناک ۶» فیلمی است که گاهی ناگهان یک شوخی بسیار خوب از آستین بیرون می‌آورد، اما نمی‌تواند آن سطح را حفظ کند.

• شوخی با ضمایر در مترو،
• بعضی طعنه‌ها به فرهنگ اسپین‌آف و ریبوت،
• ارجاعی به «Final Destination Bloodlines»،
• و به‌ویژه چند شوخی تند درباره فیلم‌های استودیویی و ادامه‌سازیِ افراطی،
  از جمله لحظاتی‌اند که واقعاً جواب می‌دهند.

اما تعداد زیادی از شوخی‌ها بیشتر در ایده خنده‌دارند تا در اجرا. فیلم بارها به سمت موضوعات حساس می‌رود—از نژاد و جنسیت گرفته تا #MeToo، ترامپ، BLM، دیدی، دریک، مایکل جکسون و حتی شمایل «MAGA Shaman»—اما به‌جای آن‌که بی‌پروا و طبیعی به نظر برسد، حس می‌دهند که نویسندگان دارند عمداً دنبال مرزها می‌گردند تا بگویند «ببینید، هنوز هم می‌توانیم بی‌ادب باشیم».

مشکل دقیقاً همین‌جاست: بی‌پرواییِ دو قسمت اول طبیعی بود؛ این‌جا مهندسی‌شده است.

پارودی زمانی بهترین کارکردش را دارد که حس کنید چیزی واقعاً در حال خراب‌کردن نظم رسمی است. اما «فیلم ترسناک ۶» در دل یک استودیوی بزرگ ساخته شده و بیش از حد پیداست که چه چیزهایی را می‌تواند مسخره کند و چه چیزهایی را نه.

فیلم، با وجود نزدیکی‌اش به مجموعه «Scream» و حواشی پررنگ پیرامون اخراج ملیسا باررا و جنجال‌های سیاسی مرتبط با آن، عملاً از ورود جدی به این حوزه فرار می‌کند. این‌جا تناقض اصلی فیلم شکل می‌گیرد: از یک طرف دوست دارد بابت «گفتنِ حرف‌های غیرقابل‌گفتن» اعتبار بگیرد، از طرف دیگر حاضر نیست واقعاً دندان نشان بدهد.

در نتیجه، فیلم هم‌زمان فکرنشده و بی‌خطر به نظر می‌رسد؛ دو صفتی که برای یک پارودی، تقریباً کشنده‌اند.

مایکل تیدز که پیش‌تر هم با وینزها کار کرده، فیلم را با انرژی جلو می‌برد و دست‌کم می‌داند این آدم‌ها چرا زمانی ستاره‌های کمدی بودند. مشکل این نیست که فیلم بی‌تحرک است؛ برعکس، مدام در حال دویدن است. مشکل این است که این انرژی به‌ندرت به کشف طنز منجر می‌شود.

پارودی خوب باید کلیشه‌ها را بزرگ کند تا ما چیز تازه‌ای در آن‌ها ببینیم. اما این فیلم اغلب فقط آن‌ها را تکرار می‌کند، با صدای بلندتر، تحرک بیشتر و بی‌نظمی بیشتر. در نتیجه، خشونت‌های بزن‌بکوبی، جیغ‌ها، ورودهای ناگهانی گُست‌فیس و بازی با ارجاعات، بیشتر روی شوخی‌ها سوار می‌شوند تا آن‌ها را تقویت کنند.

شاید بزرگ‌ترین ضعف «فیلم ترسناک ۶» این باشد که نمی‌فهمد سینمای وحشت امروز چقدر پیچیده‌تر از دوران ۲۰۰۰ شده است.
از وحشت مستقل A24 و Neon گرفته تا جهان‌های استودیویی مثل The Conjuring، از فیلم‌های استریمی تا وحشت اینترنتی و یوتیوبی، از فرهنگ Letterboxd و یوتیوبرهای منتقد تا انفجار جرایم واقعی—همه این‌ها بخشی از اکوسیستم ترس معاصرند.

اما فیلم فقط به بخش‌هایی از این فضا نوک می‌زند و می‌گذرد. همین باعث می‌شود «فیلم ترسناک ۶» نه شبیه یک جمع‌بندی تیز از ژانر، بلکه شبیه برداشت مبهمِ چند مدیر هالیوودی از اینکه «وحشت مدرن» یعنی چه به نظر برسد.

نهایتا «Scary Movie 6» نه فاجعه است و نه بازگشتی باشکوه. فیلمی است با چند شوخی خوب، چند اجرای دوست‌داشتنی و مقدار زیادی انرژی، اما بدون آن چشم‌انداز نیش‌دار و ویرانگر که زمانی مجموعه را به پدیده‌ای فرهنگی تبدیل کرده بود.

بازگشت خانواده وینز، آنا فریس و رجینا هال برای هواداران قدیمی لذت‌بخش است و همین نوستالژی، ارزش دیدن فیلم را تا حدی توجیه می‌کند. اما اگر انتظار دارید این قسمت دوباره همان پارودی بی‌پروا، زننده، خلاق و بی‌رحمِ دو شماره اول باشد، احتمالاً ناامید می‌شوید.

این فیلم ثابت می‌کند وینزها هنوز می‌توانند این مجموعه را پس بگیرند؛ اما هنوز نتوانسته‌اند تیغه بُرنده‌اش را کاملاً تیز کنند.