بیبیسی پس از جنجال «Panorama»: نیازی به تغییر دستورالعملهای تدوین نیست، مشکل از قضاوت و نظارت بود
بر اساس نتایج یک بررسی رسمی که به سفارش شبکه بیبیسی (BBC) انجام شده، نیازی به بازنویسی یا تغییر دستورالعملهای سردبیری و تدوین این رسانه وجود ندارد؛ هرچند در ماجرای جنجالی برنامه «Panorama»، ضعفهایی جدی در قضاوت حرفهای، روند ارجاع و نظارت داخلی شناسایی شده است.
این بررسی در پی پخش نسخهای از سخنرانی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در روز ۶ ژانویه انجام شد؛ نسخهای که با تدوین گمراهکننده بخشهایی از سخنرانی، این تصور را ایجاد میکرد که ترامپ مستقیماً خواستار اقدام خشونتآمیز شده است؛ اتفاقی که بعدتر خود بیبیسی نیز آن را خطای قضاوت اعلام کرد.
یافتههای این بررسی، هم از سوی کمیته دستورالعملها و استانداردهای سردبیری (EGSC) و هم در ادامه، در واکنش به افشاگریهای مطرحشده در یادداشت محرمانه مایکل پرسکات (Michael Prescott)، مشاور پیشین بیبیسی، انجام شد. این نتایج بهصورت یکپارچه و بدون مخالفت به تصویب هیئتمدیره بیبیسی رسید و روز پنجشنبه مجوز انتشار عمومی گرفت.
پیتر جانستون (Peter Johnston)، مدیر بخش بررسی شکایات و بازبینی سردبیری بیبیسی، در گزارش منتشرشده روز جمعه تأکید کرده که قوانین فعلی تدوین و ویرایش محتوا به اندازه کافی صریح و شفاف هستند؛ حتی با وجود اشتباه رخداده در «Panorama».
او در عین حال تصریح کرد که درسهای این خطا به اندازه کافی سریع و قاطعانه در کل سازمان اجرا نشدهاند. این گزارش، گستردهترین واکنش رسمی بیبیسی تاکنون به یادداشت پرسکات محسوب میشود؛ یادداشتی که ماه گذشته علنی شد و موجی از بررسی و انتقاد درباره سازوکارهای سردبیری بیبیسی را به راه انداخت.
در برنامه «Panorama»، بخشهایی از سخنرانی ترامپ در زمانهای متفاوت بهگونهای کنار هم قرار گرفته شد که انگار یک بخش پیوسته هستند. این تدوین نادرست، پیش از پخش تصاویر گروه Proud Boys، بهاشتباه القا میکرد که ترامپ دعوت صریح به خشونت کرده است.
جانستون یادآوری کرد که دستورالعملهای بیبیسی صراحتاً چنین کاری را ممنوع میدانند و تأکید دارند که تدوین و روایت نباید باعث برداشت مادی و گمراهکننده از واقعیت شود یا با کنار هم گذاشتن تصاویر، معنای سخنان تحریف شود.
او نوشت:
«باور ندارم که نیاز به هیچ تغییری در دستورالعملها وجود داشته باشد. اما اطمینان حاصل میکنیم که این درسها بهطور جدی تقویت و تکرار شوند.»
بهجای بازنویسی قوانین، هیئتمدیره بیبیسی تصمیم گرفته است نحوه شناسایی، گزارش و پیگیری ریسکهای سردبیری را بازطراحی کند.
در همین راستا، یک بررسی جداگانه از عملکرد کمیته EGSC — به سفارش سمیر شاه (Samir Shah)، رئیس بیبیسی و با مدیریت کارولین تامسون (Caroline Thomson) و همکاری ریچارد سمبروک (Richard Sambrook) — توصیه کرده است:
- تمرکز اصلی کمیته بر ریسکهای سردبیری کلان باشد
- یک سیستم اولویتبندی (تریاژ) ایجاد شود تا مسائل فوری سریعاً در سطح اجرایی مناسب بررسی شوند
- ترکیب کمیته اصلاح شود تا غلبه مدیران اجرایی کمتر و نقش اعضای غیر اجرایی پررنگتر شود
- نقش مشاوران سردبیری خارجی شفاف شود؛ بهگونهای که راهنما باشند، نه تصمیمگیرنده
- دو مشاور جدید با تعریف نقشهای بازبینیشده جذب شوند
ماجرای «Panorama» بخشی از بازبینی گستردهتر پوشش بیبیسی از انتخابات ریاستجمهوری آمریکا بود. اگرچه تحقیقات داخلی کیفیت کلی پوشش را بالا ارزیابی کرد، اما به ایرادهایی هم اشاره داشت؛ از جمله:
- تاکید بیش از حد بر نظرسنجی Selzer در آیووا در روزهای پایانی
- برخی ناخالصیها در بازتاب اظهارات ترامپ درباره لیز چینی (Liz Cheney)
برخی از این خطاها — بهویژه در پخش خطی — دیگر قابل اصلاح نیستند، اما نسخههای آنلاین بعداً تصحیح شدهاند.
برای بهبود پوشش آمریکا، بیبیسی اقداماتی انجام داده است، از جمله:
- انتصاب مدیر منطقهای جدید برای قاره آمریکا
- گسترش گزارشگری فراتر از واشنگتن
- تمرکز بیشتر بر روایتهای اقتصادی و منطقهای
جانستون همچنین تأکید کرد که در پاسخ به یادداشت پرسکات، اقدامات اصلاحی بیشتری نسبت به آنچه در آن یادداشت آمده بود انجام شده است؛ از جمله:
- بهروزرسانی دستورالعملهای داده و آمار
- تغییر رویکرد پوشش مسائل جنسیت و سکس پس از رأی اخیر دیوان عالی آمریکا
- ایجاد ساختارهای جدید مدیریتی و نظارتی در بخش BBC News Arabic در پی انتقادات مربوط به پوشش خاورمیانه
سمیر شاه گفت هدف این اصلاحات، واکنش سریعتر و شفافتر به ریسکهای سردبیری است:
«بههمراه هیئتمدیره بیبیسی، اطمینان میدهم تغییرات فوری در EGSC اعمال شود تا هرگاه مسئلهای سردبیری پیش آمد، اقدام سریع، متناسب و شفاف انجام شود.»
این گزارشها در شرایطی منتشر میشود که دونالد ترامپ همزمان یک شکایت افترا به ارزش ۱۰ میلیارد دلار را در ایالت فلوریدا علیه بیبیسی و در ارتباط با همین تدوین جنجالی «Panorama» دنبال میکند؛ پروندهای که میتواند پیامدهای حقوقی و رسانهای گستردهای داشته باشد.
