جشنواره فیلم مراکش؛ معرفی ۳۰ پروژه در کارگاه‌های اطلس
بیست‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم مراکش از ۲۰ تا ۲۸ نوامبر برگزار می‌شود و کلبر مندونسا فیلیو، کارگردان برزیلی، حامی نهمین دوره کارگاه‌های اطلس خواهد بود.
جشنواره بین‌المللی فیلم مراکش در دوره بیست‌وسوم خود، داوری رقابت فیلم‌سازان نوظهور را به ماریون کوتیار می‌سپارد. هم‌زمان با اعلام ریاست این بازیگر برنده اسکار بر هیئت داوران، برگزارکنندگان فهرست کارگاه‌های اطلس ۲۰۲۶ را نیز معرفی کرده‌اند؛ بستری حرفه‌ای برای سینمای مراکش، جهان عرب و آفریقا که امسال ۳۰ پروژه و فیلم از ۱۴ کشور را با همراهی کلبر مندونسا فیلیو گرد هم می‌آورد.
جشنواره از ۲۰ تا ۲۸ نوامبر برگزار خواهد شد. هیئت داوران به ریاست کوتیار، جایزه اصلی موسوم به «ستاره طلایی» را به یکی از فیلم‌های اول یا دوم حاضر در مسابقه بین‌الملل اهدا می‌کند؛ انتخابی که با تمرکز جشنواره بر کشف و حمایت از استعدادهای تازه هم‌خوان است.
کوتیار درباره پذیرفتن این مسئولیت گفت: «این خوش‌شانسی را داشته‌ام که از همان سال‌های آغازین در جشنواره بین‌المللی فیلم مراکش حضور داشته باشم. آنجا تجربه‌های فوق‌العاده‌ای داشته‌ام و با آدم‌های واقعاً برجسته‌ای آشنا شده‌ام. حمایت از فیلم‌سازانی که نخستین قدم‌هایشان را برمی‌دارند، بخش اساسی هویت این جشنواره است؛ در ذات آن است. خیلی خوشحالم که امسال ریاست هیئت داوران را بر عهده دارم.»
کارگاه‌های اطلس از ۲۲ تا ۲۶ نوامبر در مراکش برگزار می‌شوند. برای این دوره، ۴۱۰ درخواست شامل ۳۲۰ پروژه در مرحله توسعه و ۹۰ فیلم در مرحله تولید یا پس‌تولید دریافت شده است؛ آماری که برگزارکنندگان آن را نشانه افزایش علاقه فیلم‌سازان منطقه به این برنامه می‌دانند.
از میان این درخواست‌ها، ۱۴ پروژه در حال توسعه، ۱۱ فیلم در مرحله تولید یا پس‌تولید و پنج پروژه در بخش «اطلس کلوزآپ» ویژه سینمای مراکش انتخاب شده‌اند. آثار منتخب از الجزایر، کیپ‌ورد، مصر، اتیوپی، اردن، لبنان، لیبی، مراکش، فلسطین، رواندا، سنگال، سودان، سوریه و تونس می‌آیند.
کلبر مندونسا فیلیو در نهمین دوره، جای کریستیان مونجیو، کارگردان رومانیایی و حامی دوره گذشته، را می‌گیرد. این فیلم‌ساز برزیلی با «Neighboring Sounds» و «Aquarius» به شهرت بین‌المللی رسید و برای «Bacurau» جایزه هیئت داوران جشنواره کن را دریافت کرد. تازه‌ترین فیلم او، «The Secret Agent»، نیز جایزه بهترین کارگردانی کن را برایش به همراه داشت. بنا بر اعلام جشنواره مراکش، این فیلم سپس در سال ۲۰۲۶ دو جایزه گلدن گلوب و چهار نامزدی اسکار کسب کرد.
مندونسا فیلیو درباره حضورش در اطلس گفت: «از دریافت این دعوت خوشحالم. شنیدن ایده‌های تازه و درک آرزوهای نسل‌های جدید فیلم‌سازان، برای کار خودم هم الهام‌بخش است؛ آن هم در مراکش، شهری چنین جذاب که میزبان جشنواره‌ای چنین استثنایی است. سال گذشته در جلسه گفت‌وگویم در جشنواره از من پرسیدند آیا تابه‌حال به ساخت فیلمی در این شهر فکر کرده‌ام. حالا با پذیرفتن نقش حامی کارگاه‌های اطلس، احساس می‌کنم تولد فیلم‌های تازه را درست مقابل چشم‌هایم می‌بینم.»
فهرست بخش توسعه شامل ۱۲ فیلم بلند داستانی و دو مستند است و شش پروژه آن، نخستین فیلم بلند سازندگانشان خواهند بود. در کنار چهره‌های تازه، چند کارگردان با سابقه حضور موفق در جشنواره‌ها نیز دیده می‌شوند. امجد ابوالعلا از سودان، سازنده «You Will Die at Twenty»، با پروژه «A Beautiful Land to Die» حضور دارد. لیلا عباس، کارگردان فلسطینی «Thank You for Banking with Us»، پروژه «America Is Behind the Door» را ارائه می‌کند و مریم بن‌مبارک از مراکش، سازنده «Sofia» و «Behind the Palm Trees»، با «Ashes» به اطلس می‌آید.
سوفیا علوی، کارگردان «Animalia»، پروژه «The Sleepers» را همراه دارد و یاسمین بنکیران، سازنده «Queens»، روی «Waltz of the Savages» کار می‌کند. در میان فیلم‌سازانی که نخستین اثر بلندشان را توسعه می‌دهند، سارا ریما از الجزایر با «Algiers Haze»، ضیا نعیم از سوریه با «Chronicles of an Unannounced Death»، آوا مختار گی از سنگال با «Safara»، عبدالوهاب شوقی از مصر با «Songs From the City of the Dead» و گائل کامیلندی از رواندا با «The Zebra’s Shadow» حضور دارند. دو مستند این بخش نیز «Eko Gongon» ساخته کارلوس یوری سئونینک از کیپ‌ورد و «A Lover’s Manifesto» ساخته آلفرد طرزی از لبنان هستند.
در بخش تولید و پس‌تولید، پنج فیلم از مجموع ۱۱ اثر منتخب، نخستین فیلم بلند کارگردانانشان محسوب می‌شوند. چهار فیلم این بخش پیش‌تر در مرحله توسعه به کارگاه‌های اطلس راه یافته بودند و اکنون با پیشرفت پروژه بازمی‌گردند: «Seasons of the Weary Kind» ساخته ساموئل ایشیموه از رواندا، منتخب سال ۲۰۱۹؛ «Eldorado» ساخته علاءالدین الجم از مراکش، منتخب ۲۰۲۰؛ «Fagadaga» ساخته یورو امبای از سنگال، منتخب ۲۰۲۲؛ و «Wolfmother» ساخته اسماعیل العراقی از مراکش، منتخب ۲۰۲۳. جشنواره، بازگشت این آثار در مرحله‌ای تازه را نشانه تداوم حمایت خود از فیلم‌سازان توصیف کرده است.
دیگر فیلم‌های این بخش عبارت‌اند از «۱۹۸۶» ساخته موید زبطیه از لیبی، «Birthday» ساخته لارا زیدان از لبنان، «Hamlet From the Slums» ساخته احمد فوزی صالح از مصر، «Mehal Sefari» ساخته آبراهام گزاهانی از اتیوپی، مستند «My Father Killed Bourguiba» ساخته فاطمه ریاحی از تونس، «Occupational Hazards» ساخته باسل غندور از اردن و «Faux Bijoux» ساخته جسی موسالم از لبنان.
بخش اطلس کلوزآپ نیز پنج پروژه مراکشی را در بر می‌گیرد؛ چهار اثر داستانی و یک مستند. این آثار شامل «Medina» ساخته یاسین فنان، «B512, The Man Who Forgot to Die» ساخته جیهان البحار، «The Cemetery’s Birds» ساخته مدنی الغزوانی، «Like a Sister» ساخته سونیا تراب و مستند «Amar Made His Dream Come True» ساخته سمیرا المزغیباتی هستند.
حمایت حرفه‌ای جشنواره به پروژه‌های بلند محدود نمی‌شود. برنامه «اطلس استیشن»، ویژه فعالان جوان سینمای مراکش، امسال از میان ۳۰ متقاضی، هشت نفر شامل چهار زن و چهار مرد را انتخاب کرده است. این افراد با متخصصان بین‌المللی دیدار می‌کنند و در برنامه‌ای برای پرورش مهارت‌های حرفه‌ای در زمینه‌های مختلف تولید شرکت خواهند کرد.
اطلس استیشن همچنین از پنج فیلم کوتاه مراکشی در مرحله پس‌تولید حمایت می‌کند که از میان ۲۴ درخواست برگزیده شده‌اند. چهار فیلم داستانی و یک مستند این مجموعه، متناسب با نیازهایشان، به‌ویژه در تدوین نهایی و پخش، کمک دریافت خواهند کرد.
کارگاه‌های اطلس که در سال ۲۰۱۸ راه‌اندازی شدند، اکنون زیر چتر «برنامه‌های اطلس» قرار دارند؛ مجموعه‌ای که ابتکارهای حرفه‌ای جشنواره را به یکدیگر پیوند می‌دهد. در کنار کارگاه‌ها و اطلس استیشن، «اطلس پرس» به حمایت از نقد فیلم اختصاص دارد. «نشست‌های توزیع اطلس» نیز حدود ۶۰ فعال حرفه‌ای از آفریقا، جهان عرب و اروپا را برای گسترش ارتباطات و کمک به گردش فیلم‌ها گرد هم می‌آورد و «جوایز توزیع اطلس» از عرضه فیلم‌های منتخب پشتیبانی می‌کند.
کارگاه‌ها، اطلس استیشن و نشست‌های توزیع همگی از ۲۲ تا ۲۶ نوامبر برگزار می‌شوند و برنامه اطلس پرس از ۲۳ تا ۲۷ نوامبر ادامه دارد.
حضور کوتیار و مندونسا فیلیو توجه بین‌المللی را به این دوره جلب می‌کند، اما اهمیت برنامه اطلس در مسیری است که از شکل‌گیری ایده تا تولید و رسیدن فیلم به مخاطب امتداد می‌یابد. بازگشت چهار پروژه پیشین در مرحله تولید یا پس‌تولید، نمونه‌ای ملموس از همین مسیر است؛ جایی که حمایت از استعدادهای تازه، فراتر از معرفی نام‌ها، به همراهی در ساخت و دیده‌شدن فیلم‌ها تبدیل می‌شود.
