درسهای سینمایی از پاییز ۲۰۲۵؛ از «Hamnet» احساسی تا شکست «Frankenstein» گییرمو دلتورو
طی دو هفته گذشته، منتقدان و علاقهمندان سینما در جشنوارههای بزرگ پاییز به تماشای مجموعهای از آثار جدید نشستند؛ آثاری که برخی به شدت تأثیرگذار بودند و برخی دیگر، با وجود بودجه و انتظار بالا، ناکام ماندند. در ادامه، چند نکته کلیدی و قابل توجه از این فصل سینمایی را مرور میکنیم.
مونا فاستوُلد و بردی کوربت در حال بازنویسی قواعد سینما هستند
وقتی سال گذشته «The Brutalist» در جشنوارهها درخشید، موفقیت آن شبیه به معجزه بود؛ فیلمی تاریخی و پُر مقیاس که در عین حال مخاطب خاص داشت. حالا این زوج سینماگر با «The Testament of Ann Lee» دوباره نشان دادهاند که میتوان آثاری بزرگ، زیبا و خلاقانه را با بودجهای بسیار کمتر از هالیوود ساخت؛ آن هم در مجارستان.
ویژگی مشترک هر دو پروژه، جسارت در روایت و پرهیز از فرمولهای محافظهکارانه است؛ موضوعی که میتواند راه تازهای برای فیلمسازی مستقل بگشاید.
پروژههای عاشقانه؛ شمشیری دولبه
امسال پاییز شاهد فیلمهایی بودیم که سالها در ذهن کارگردانانشان میچرخیدند. پارک چان-وُک پس از ۲۰ سال «No Other Choice» را ساخت که با موضوعی موازی با دغدغههای امروز (هوش مصنوعی و رقابت شغلی) درخشید. لورا پوئیتراس نیز توانست پس از نزدیک به دو دهه، مستند خود درباره خبرنگار افشاگر سیمور هِرش را کلید بزند.
اما در نقطه مقابل، گییرمو دلتورو با «Frankenstein» نشان داد که آرزوهای طولانیمدت همیشه به نتیجه مطلوب ختم نمیشوند. فیلم با وجود بودجه بالا، جلوههای بصری غیرطبیعی و محو شدن بُعد انسانی داستان، بسیاری را ناامید کرد.
دوران بیتفاوتی تمام شده؛ احساسات دوباره برگشتهاند
فیلم «Hamnet» به کارگردانی کلویی ژائو نمونه بارز موج جدید فیلمهایی است که بیپرده احساسات تماشاگر را هدف میگیرند. هرچند ژائو در ابتدای نمایش فیلم با تمرینهای تنفسی و تمرکز، تماشاگران را آماده میکرد، اما آنچه اثر را ماندگار کرد، صحنههای پایانی و انتقال عمیق درد و همدلی میان شخصیتها بود.
این رویکرد در تضاد آشکار با فیلمهایی چون «H Is for Hawk» یا «La Grazia» است که سردی و فاصلهگذاریشان مانع ارتباط عاطفی با مخاطب میشود.
فیلمها رو در روی واقعیت امروز ایستادهاند
یکی از نکات قابل توجه جشنوارهها، حضور آثاری بود که مستقیماً به مسائل روز جهان پرداختند. پل توماس اندرسون با «One Battle After Another» و یورگوس لانتیموس با «Bugonia» به فضای سیاسی و اجتماعی امروز واکنش نشان دادند.
در «No Other Choice» اثر پارک چان-وُک، خشونت طنزآمیز پایانی جای خود را به تلخی واقعیت میدهد. حتی «Wake Up Dead Man» به کارگردانی ریان جانسون — هرچند ضعیفترین قسمت سهگانه «Knives Out» — مؤلفههای سیاسی پررنگی دارد که مستقیماً به پدیده پوپولیسم اشاره میکند.
پاییز ۲۰۲۵ نشان داد که سینما همچنان میتواند با جسارت، احساسات و پیوند با مسائل روز، تماشاگران را شگفتزده کند. از آثار مستقل و کمبودجه ولی ماندگار مثل «The Testament of Ann Lee» گرفته تا درامهای سیاسی و اجتماعی چون «No Other Choice»، همه و همه بر این حقیقت تأکید دارند که بیحسی عاطفی دیگر جایی در سینما ندارد و فیلمهایی که قلب و ذهن مخاطب را درگیر کنند، بیشترین اثرگذاری را خواهند داشت.
