فینال جام جهانی ۲۰۲۶ رکوردهای تلویزیونی را جابهجا کرد؛ جهش بزرگ مخاطبان با صعود تیمهای ملی و تداوم تب مسابقات در اروپا و آمریکا
جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر نشان داد که حضور تیم ملی هر کشور در مراحل پایانی، مهمترین موتور رشد مخاطبان تلویزیونی است. آمار پخش در کشورهای مختلف اروپا نشان میدهد تا وقتی تیمهای ملی در مسابقات حضور داشتند، بینندهها به شکل چشمگیری بالا رفتند و پس از حذف آنها، افت محسوسی ثبت شد. با این حال، فینال ۱۹ ژوئیه میان اسپانیا و آرژانتین ثابت کرد که یک جام جهانی موفق، حتی فراتر از تعصب ملی هم میتواند بهعنوان یک رویداد زنده تلویزیونی و فرهنگی، میلیونها نفر را پای صفحه نگه دارد.
فینال جام جهانی ۲۰۲۶ که با پیروزی ۱ بر ۰ اسپانیا به پایان رسید، فقط یک مسابقه ورزشی نبود و به یک اتفاق بزرگ فرهنگی هم تبدیل شد. در ورزشگاه متلایف در نیوجرسی، چهرههای سرشناسی از دنیای موسیقی، سینما و ورزش حضور داشتند؛ از جاستین بیبر که در اجرای بیندونیمه روی صحنه رفت گرفته تا بیانسه، جی-زی، ریانا، ایسپ راکی، تیموتی شالامی در کنار پدرش مارک و کایلی جنر، تام کروز، خاویر باردم، پنلوپه کروز، دیوید بکام، ویکتوریا بکام، سرنا ویلیامز، تام بریدی، کارلوس آلکاراس، رونالدو و رونالدینیو. این ترکیب پُرستاره، بار دیگر نشان داد جام جهانی دیگر فقط یک رقابت فوتبالی نیست و دامنه اثرش به قلب فرهنگ عامه هم رسیده است.
بزرگترین جهش طبیعی، در خود اسپانیا ثبت شد. این بازی به پربینندهترین مسابقه تاریخ جام جهانی در اسپانیا تبدیل شد و دومین رویداد پربیننده تاریخ تلویزیون این کشور لقب گرفت؛ جایگاهی که فقط پشت ضربات پنالتی نیمهنهایی یورو ۲۰۱۲ میان اسپانیا و پرتغال قرار میگیرد. در حالی که هواداران اسپانیایی با اضطراب فرصتسوزیهای تیمشان را دنبال میکردند، فینال بهطور میانگین ۱۵.۷ میلیون بیننده داشت و سهمی خیرهکننده معادل ۸۷.۱ درصد از مخاطبان تلویزیونی را در شبکه یک آرتواِ (RTVE La 1)، شبکه منطقهای تریکت (۳Cat)، شبکه دو آرتواِ (La 2) و دازن (DAZN) به خود اختصاص داد. در مجموع، این پخش به ۲۰.۱ میلیون نفر رسید.
در فضای رسانهای اسپانیا، این قهرمانی تنها بهعنوان یک موفقیت ورزشی دیده نشد و خیلی زود معنایی اجتماعی و هویتی هم پیدا کرد. رسانههای این کشور از تیم ملی بهعنوان تصویری از اسپانیای قرن بیستویکم یاد کردند؛ تیمی که تنوع پیشینه بازیکنان، شخصیت ستارهها، سبک بازی و تواناییاش در ارتباط با مردم، بازتابی از هویت امروز این کشور تلقی شد.
در مقابل، افت مخاطب در کشورهای حذفشده، بهویژه فرانسه، کاملا معنادار بود. نیمهنهایی فرانسه مقابل اسپانیا با ۲۰.۲ میلیون بیننده و سهم ۷۳ درصدی در شبکه ام۶ (M6)، پربینندهترین برنامه تلویزیونی سال در این کشور شد. اما وقتی فرانسه از مسابقات کنار رفت، استقبال از فینال هم بهوضوح کاهش یافت. بازی نهایی در فرانسه ۱۲.۲۴ میلیون بیننده و سهم ۵۹.۲ درصدی ثبت کرد؛ یعنی حدود ۸ میلیون بیننده کمتر و نزدیک به ۱۴ واحد افت در سهم مخاطب، بعد از پایان امیدهای فرانسویها.
بریتانیا واکنشی متعادلتر نشان داد. شکست انگلیس مقابل آرژانتین در نیمهنهایی، بهطور میانگین ۲۲.۱ میلیون بیننده داشت و در اوج به ۲۴ میلیون نفر رسید تا بزرگترین پخش تلویزیونی سال تا اینجای بریتانیا لقب بگیرد. با این حال، فینال حتی بعد از حذف انگلیس هم بخش بزرگی از مخاطبان را حفظ کرد. دیدار اسپانیا و آرژانتین در شبکه بیبیسی وان (BBC One) و سرویس آیپلیر (iPlayer) بهطور میانگین ۱۳.۹ میلیون بیننده داشت، در نقطه اوج به ۱۵.۸ میلیون نفر رسید و ۶۴ درصد سهم مخاطب را به دست آورد. شبکه آیتیوی (ITV) هم در بیشترین سطح، ۳.۴ میلیون بیننده جذب کرد. این افت، در مقایسه با فرانسه، بسیار ملایمتر بود و نشان میداد بیننده بریتانیایی حتی پس از حذف تیمش، همچنان با فینال همراه مانده است.
در ایتالیا، شرایط از این هم جالبتر بود؛ کشوری که تیم ملیاش حتی موفق به صعود به جام جهانی نشده بود، اما فینال باز هم با استقبال بسیار بالا روبهرو شد. این مسابقه در ساعات طلایی پخش خطی تلویزیون، شبکه رای-۱ (RAI 1) وابسته به رسانه دولتی رای (RAI) را کاملا در اختیار گرفت و حدود ۱۲.۵ میلیون بیننده و میانگین ۶۵ درصد سهم مخاطب ثبت کرد؛ عددی که در وقت اضافه به ۷۴ درصد هم رسید. این آمار نشان میدهد جذابیت ذاتی فینال جام جهانی، حتی بدون حضور تیم میزبان یا تیم ملی خود کشور، همچنان قدرت جذب خارقالعادهای دارد.
در آمریکا هم عملکرد قدرتمند این تورنمنت روی شبکه فاکس (Fox) بحثها درباره نبرد بعدی بر سر حق پخش رسانهای فیفا را داغ کرده است. گزارشها حاکی از آن است که پلتفرمهای استریمینگ بزرگی مثل نتفلیکس (Netflix)، یوتیوب (YouTube) و اپل (Apple) ممکن است برای خرید حق پخش دوره بعدی وارد رقابت شوند. جیمی پیتارو (Jimmy Pitaro)، رئیس شبکه ایاسپیان (ESPN) که زیرمجموعه شرکت دیزنی (Disney) است، هم در یک کنفرانس در نیویورک اعلام کرد این شبکه به حضور در مزایده حق پخش جام جهانی بعدی در آمریکا علاقهمند است.
فاکس برای خرید حق پخش جام جهانی ۲۰۲۶، ۴۸۵ میلیون دلار پرداخت کرده بود و حالا پیشبینی میشود این شبکه به همراه شریک اسپانیاییزبان خود، تلموندو (Telemundo)، در مجموع حدود ۸۵۰ میلیون دلار درآمد تبلیغاتی از این تورنمنت کسب کنند. تنها فاکس، بر اساس برآوردها، ممکن است تا ۲۵۰ میلیون دلار فقط از تبلیغات مربوط به وقفههای آبرسانی بازیکنان درآمد داشته باشد؛ عددی که بهخوبی از ارزش تجاری عظیم این رویداد برای شبکههای پخش خبر میدهد.
در نهایت، دادههای جام جهانی ۲۰۲۶ یک واقعیت مهم را دوباره تایید کرد: بله، حضور تیم ملی هر کشور، جهش اصلی در آمار تماشا را ایجاد میکند؛ اما یک فینال بزرگ، با کیفیت فنی بالا، بار فرهنگی سنگین و حضور ستارههای جهانی، حتی پس از حذف بسیاری از تیمهای محبوب هم میتواند به یک رویداد رسانهای عظیم تبدیل شود. جام جهانی ۲۰۲۶ فقط زمین فوتبال را تسخیر نکرد؛ تلویزیون، تبلیغات و فرهنگ عامه را هم در اختیار گرفت.
