«کلاس رانندگی»؛ تلاش بی‌رمق بابی فارلی برای زنده کردن کمدی‌های نوجوانانه دهه ۹۰ که در جاده‌ی نوستالژی جا می‌ماند

فیلم «کلاس رانندگی» (Driver’s Ed) تازه‌ترین اثر بابی فارلی—یکی از برادران فارلی سازندگان کمدی‌های جسورانه و به‌یادماندنی دهه ۹۰ مانند Dumb and Dumber و There’s Something About Mary—تلاشی است برای بازآفرینی روح کمدی نوجوانانه آمریکایی با حال و هوای آن دوران. اما برخلاف گذشته که آثار او و برادرش در مرزهای طنز بی‌پروا حرکت می‌کردند، این‌بار با فیلمی مواجهیم که بیشتر شبیه نسخه‌ کم‌جان و بیش از حد تمیز همان دوران است؛ فیلمی که نه جسارت گذشته را دارد و نه نبوغ کمیک آن سال‌ها را و تنها سرمایه‌اش، بازیگران جوان خوش‌انرژی‌اش هستند.

«کلاس رانندگی» که در جشنواره تورنتو ۲۰۲۵ به نمایش درآمده، روی کاغذ همه اجزای لازم برای یک کمدی جاده‌ای نوجوانانه را دارد، اما در اجرا با روایتی محافظه‌کارانه، شوخی‌های از‌مدافتاده، و پرداختی کلیشه‌ای به روابط کاراکترها، نه تنها جان تازه‌ای به ژانر نمی‌بخشد، بلکه گاهی بیشتر شبیه تمرینی در بازتولید قالب‌های فرسوده است تا یک اثر مستقل و ماندگار.

مرکز روایت فیلم، جرمی (سم نیولا)، پسری دبیرستانی و عاشق سینماست که با فیلم کوتاهش جایزه‌ای کوچک برده و همواره با دوربین دستی‌اش لحظات «سینمایی» زندگی را ثبت می‌کند. او دل در گروی دوست‌دخترش، سامانتا (لیله پیت)، دارد که به تازگی وارد دانشگاهی در چپل‌هیل، کارولینای شمالی شده است. ترس از اینکه سامانتا در دنیای جدیدش او را فراموش کند، باعث می‌شود جرمی تصمیم بگیرد در اقدامی ناگهانی، یکی از خودروهای آموزش رانندگی را بدزدد و راهی سفری سه‌ساعته شود تا «عشقش» را بازپس بگیرد.

همراهان ناخواسته‌ی او، سه همکلاسی کاملاً متفاوت هستند:

• آپارنا (موهانا کریشنان)؛ شاگرد اول سختگیر و قانون‌مدار،
• یوشی (ایدن لاپرت)؛ نوجوانی بی‌خیال و کمی خلافکار،
• اِوی (سوفی تلگادیس)؛ تیپ دختر پرانرژی و نیمه‌طنزپرداز با استایلی عجیب که مستقیماً از دهه ۹۰ بیرون آمده است.

این چهار نفر، به رغم مخالفت‌های اولیه، همراه هم راهی مسیر می‌شوند. آنچه قرار است یک سفر پرحادثه و غیرمنتظره باشد، به مجموعه‌ای از برخوردهای پراکنده و اغلب بی‌اثر بدل می‌گردد: دیدار با یک دزد با دندان‌های سفید بیش از حد، توقف در یک کامیون حمل لباس خز، مواجهه با یک سگ سن‌برنارد سوار بر ماشین کروکی و… . حوادثی که روی کاغذ پتانسیل خنده دارند، اما در عمل یا قابل پیش‌بینی‌اند یا بی‌رمق.

با وجود فیلمنامه‌ای که به‌سختی از کلیشه فاصله می‌گیرد، بازیگران جوان فیلم نقطه قوت آن هستند:

• سم نیولا، با حضور کاریزماتیک و بازی طبیعی، موفق می‌شود تا حدی روح و جان به جرمی بدهد و او را از یک کلیشه‌ی صرف نجات دهد.
• موهانا کریشنان، ایدن لاپرت و سوفی تلگادیس نیز هر یک توانسته‌اند انرژی و شخصیت متمایزی به نقش‌های نسبتاً ساده‌شان بدهند و تعامل دوستانه و واقعی میان این چهار نفر از معدود لحظات زنده و خوشایند فیلم است.

در مقابل، بزرگسالان فیلم کار چندانی از پیش نمی‌برند: مولی شانون در نقش مدیر مدرسه و کمیل نانجیانی در نقش معلم جایگزین مصدوم، هر دو با کاراکترهایی کم‌جان و شوخی‌هایی ضعیف، بازی‌شان در حد تلاش صادقانه باقی می‌ماند و در داستان محو می‌شود.

بابی فارلی که در گذشته استاد ضرب‌آهنگ‌سازی و شوخی‌های ساختارشکن بود، این‌بار با لحنی بیش از حد مطمئن و محافظه‌کار حرکت می‌کند. طنز فیلم از شوکه‌کردن یا نوآوری فاصله گرفته و به سطح «شیرین» و «بی‌خطر» رسیده است. ارجاعات وام‌گرفته از کمدی‌های نوجوانانه دهه ۸۰ و ۹۰ (از The Breakfast Club گرفته تا American Pie) نه تنها آزادی عمل به فیلم نداده، بلکه آن را در حس و حالی یخ‌زده و قدیمی گیر انداخته است.

ریتم کند، عدم تنوع شوخی‌ها و وابستگی بیش از حد به تصادف‌های جاده‌ای بی‌مزه، باعث می‌شود ۹۸ دقیقه فیلم طولانی‌تر از آنچه هست به نظر برسد. تلاش‌هایی برای افزودن لحظات «احساس‌برانگیز» در پایان نیز بیشتر به شعار شباهت دارند تا نقطه اوج دراماتیک.

نقاط قوت

• بازی روان و باورپذیر بازیگران جوان و شیمی قوی بین آنها.
• نیت خیر و فضای دوستانه‌ای که مانع از تبدیل فیلم به تجربه‌ای کاملاً ناخوشایند می‌شود.
• معدود لحظات شوخ‌طبعی یا جزئیات شخصی که پتانسیل بیشتری داشتند.

نقاط ضعف

• فیلمنامه کلیشه‌ای و عاری از ایده‌های تازه در ژانر کمدی جاده‌ای نوجوانانه.
• شوخی‌های سطحی و رویدادهای فرعی بی‌اثر و کش‌دار.
• کارگردانی محافظه‌کار که اجازه نمی‌دهد فیلم به مرزهای طنز یا هیجان نزدیک شود.
• استفاده بیش از حد از ارجاعات نوستالژیک بدون بازآفرینی خلاقانه.

«کلاس رانندگی» نمونه‌ای است از تلاش برای بهره‌برداری از نوستالژی کمدی‌های نوجوانانه، بدون آنکه بتواند به روح سرکش و خلاقیت آثار اصلی نزدیک شود. هرچند حضور بازیگران جوان و کاراکترهای دوست‌داشتنی‌شان قدری از کمبود انرژی و شوخی را جبران می‌کند، اما در نهایت با فیلمی سرگرم‌کننده اما فراموش‌شدنی روبه‌رو هستیم؛ فیلمی که بیش از آنکه در جاده‌ای پرماجرا باشد، در مسیری امن و قابل پیش‌بینی حرکت می‌کند — مسیری که مقصدش را از همان چند متر اول می‌دانیم.