گرم شدن روابط هند و چین در سایه سردی روابط هند و آمریکا
در شرایطی که روابط هند و آمریکا تحت ریاستجمهوری دونالد ترامپ با اعمال تعرفههای سنگین و سیاستهای تجاری سختگیرانه به سردی گراییده، روابط دو همسایه آسیایی، هند و چین، به سمت بهبود و نزدیکی پیش میرود. وزیر خارجه چین، وانگ یی، این هفته برای نخستین بار پس از بیش از سه سال به دهلی نو سفر کرده و با آجیت دووال، مشاور امنیت ملی هند، و سوبرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند دیدار خواهد کرد. موضوع اصلی مذاکرات احتمال کاهش تعداد نیروهای نظامی در منطقه مرزی مورد مناقشه هیمالیا است؛ اقدامی که میتواند گامی مهم در بهبود روابط هند و چین پس از درگیری مرزی مرگبار سال ۲۰۲۰ باشد.
این نزدیکی میان دو کشور در حالی رخ میدهد که دولت ترامپ، هند را به دلیل خرید نفت روسیه هدف تحریمهای تعرفهای قرار داده و تعرفههای ثانویه تا ۵۰ درصد را برای کالاهای هندی اعمال کرده است، در حالی که چین، بزرگترین خریدار نفت روسیه، از این تحریمها مستثنی شده است. پیتر ناوارو، مشاور تجاری ترامپ، خرید نفت روسیه توسط هند را «فرصتطلبانه و بسیار مخرب» توصیف کرده و از هند خواسته است اگر میخواهد شریک استراتژیک آمریکا باشد، رفتار متقابل نشان دهد.
این سیاستهای تحریمی و فشارهای تجاری باعث شدهاند اعتماد بین هند و آمریکا کاهش یابد و دوستی نزدیک نارندرا مودی، نخستوزیر هند، با ترامپ تضعیف شود. همچنین آمریکا در سال جاری روابط خود را با پاکستان نیز بهبود بخشیده که این مسئله با واکنش منفی در هند روبرو شده است، کشوری که پاکستان را رقیب و تهدیدی جدی میداند.
کارشناسان معتقدند که انتظار آمریکا برای اینکه هند به طور کامل بازار خود را به روی شرکتهای آمریکایی باز کرده و روابطش را با روسیه قطع کند، غیرواقعی بوده است. از سوی دیگر، هند نیز نباید انتظار داشته باشد که حمایت استراتژیک آمریکا از آن بدون محدودیت ادامه یابد یا واشنگتن روابط خود با پاکستان را به خاطر هند قربانی کند.
در مقابل، بهبود روابط هند و چین که شامل ازسرگیری پروازهای مستقیم مسافری پس از پنج سال و سفرهای دیپلماتیک اخیر است، به دلیل هزینههای بالای سیاسی، اقتصادی و نظامی ادامه تنشها، اتفاق افتاده است. این نزدیکی همچنین ناشی از درک دو کشور از اهمیت روابط اقتصادی دوجانبه در دنیایی با روندهای حفاظتگرایانه فزاینده است.
رویکرد ترامپ در اعمال تعرفهها و فشار بر هند، به نظر میرسد بخشی از استراتژی آمریکا برای فشار آوردن به هند جهت همسویی استراتژیک و اقتصادی و بهرهبرداری از بازار بزرگ هند در مذاکرات با چین باشد. اما هند با حفظ موضع خود در خرید نفت روسیه و برنامههای دیدار با روسیه و چین نشان داده که قصد ندارد تحت فشار واشنگتن تسلیم شود.
کارشناسان هشدار میدهند که بهبود روابط هند و چین ممکن است در کوتاهمدت منجر به تنشهایی با دولت ترامپ شود، اما در بلندمدت باعث میشود که آمریکا برای حفظ هند به عنوان شریک کلیدی خود تلاش بیشتری کند. این روند همچنین نشاندهنده افزایش چندقطبی شدن نظام بینالملل و کاهش نقش مطلق آمریکا در آن است، که هند به عنوان یک بازیگر مستقل و با روابط متنوعتر با چین، روسیه و اتحادیه اروپا نقش مهمی در این تحول ایفا خواهد کرد.
