ثروتمندترین خاندانهای سلطنتی جهان؛ چرا بریتانیا در صدر نیست؟
اگر از خیلیها بپرسید ثروتمندترین خاندان سلطنتی جهان کدام است، احتمالاً اولین پاسخشان خاندان سلطنتی بریتانیا خواهد بود؛ خانوادهای که بهخاطر کاخ باکینگهام، مراسم باشکوه، جواهرات سلطنتی و حضور دائمی در رسانهها، شهرتی جهانی دارد. اما در بسیاری از برآوردهای مالی، خاندان سلطنتی بریتانیا حتی در میان ۱۰ خاندان سلطنتی ثروتمند جهان هم قرار نمیگیرد.
دلیل اصلی این موضوع ساده است: شهرت با ثروت شخصی یکی نیست. بخش بزرگی از داراییهایی که مردم به سلطنت بریتانیا نسبت میدهند، در واقع دارایی شخصی پادشاه یا خانواده او محسوب نمیشود.
چرا بریتانیا در صدر فهرست نیست؟
در بریتانیا داراییهایی مانند Crown Estate (املاک عمومی حاکم)، کاخها و بسیاری از املاک سلطنتی، مالکیت شخصی پادشاه نیستند. برای مثال، Crown Estate مجموعهای عظیم از املاک، زمینها، داراییهای دریایی و تجاری است که ارزش آن در سالهای اخیر دهها میلیارد پوند برآورد شده، اما درآمد آن مستقیماً به خزانهداری بریتانیا میرود و سپس بخشی از آن از طریق سازوکاری به نام Sovereign Grant برای هزینههای رسمی سلطنت پرداخت میشود.
به همین دلیل، نمیتوان ارزش Crown Estate را بهعنوان ثروت شخصی شاه چارلز یا خاندان سلطنتی بریتانیا حساب کرد. ثروت شخصی پادشاه بریتانیا در رسانههای مالی مختلف معمولاً بسیار کمتر از ثروت خاندانهای سلطنتی نفتخیز خاورمیانه یا برخی سلطنتهای آسیایی برآورد میشود.
ثروت سلطنتی چگونه محاسبه میشود؟
رتبهبندی ثروتمندترین خاندانهای سلطنتی همیشه دقیق و قطعی نیست؛ چون بسیاری از این خانوادهها گزارش مالی عمومی و شفاف منتشر نمیکنند. برخی برآوردها ثروت شخصی، املاک خانوادگی، سهام، شرکتهای وابسته، آثار هنری، زمینها و سرمایهگذاریها را حساب میکنند. برخی دیگر نیز بهاشتباه داراییهای دولتی یا صندوقهای ثروت ملی را با ثروت خانوادگی یکی میگیرند.
بنابراین اعداد موجود بیشتر برآورد رسانهای هستند، نه آمار رسمی حسابرسیشده. با این حال، تقریباً در همه فهرستها، نام خاندانهای سلطنتی خاورمیانه و شرق آسیا در رتبههای بالا دیده میشود.
خاندان سعودی؛ صدرنشین فهرستها
در بسیاری از برآوردهای بینالمللی، خاندان سلطنتی عربستان سعودی در صدر قرار دارد. ثروت این خاندان در برخی منابع حدود ۱.۴ تریلیون دلار تخمین زده شده است؛ عددی عظیم که ریشه آن به درآمدهای نفتی، سرمایهگذاریهای گسترده و جایگاه استراتژیک عربستان در اقتصاد انرژی جهان برمیگردد.
البته باید توجه داشت که ثروت خاندان سعودی با ساختار سیاسی و اقتصادی عربستان، شرکت نفتی آرامکو و صندوق سرمایهگذاری عمومی این کشور درهمتنیده است. برای نمونه، شرکت Saudi Aramco (آرامکو) یکی از ارزشمندترین شرکتهای جهان است و صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان، یعنی PIF، صدها میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت دارد. اما همه این داراییها را نمیتوان بهصورت مستقیم ثروت شخصی اعضای خاندان سلطنتی دانست.
خاندانهای ثروتمند خاورمیانه
بعد از عربستان، نام خاندانهای سلطنتی کشورهای ثروتمند خلیج فارس بارها در فهرستها دیده میشود؛ از جمله:
- خاندان آل صباح در کویت
- خاندان آل نهیان در ابوظبی
- خاندان آل مکتوم در دبی
- خاندان آل ثانی در قطر
این خانوادهها در کشورهایی حکومت میکنند که اقتصادشان طی دهههای گذشته بر پایه نفت، گاز، سرمایهگذاریهای جهانی، املاک لوکس، بانکداری و صندوقهای ثروت ملی رشد کرده است. برای مثال، ابوظبی مالک یکی از بزرگترین صندوقهای ثروت ملی جهان است و قطر نیز از طریق درآمد گاز طبیعی و سرمایهگذاریهای بینالمللی، حضور اقتصادی بزرگی در جهان دارد.
البته همان نکته مهم اینجا هم برقرار است: باید میان ثروت دولت، ثروت صندوقهای ملی و ثروت شخصی خاندان سلطنتی تفاوت گذاشت.
سلطان برونئی؛ نماد تجمل سلطنتی
یکی از چهرههای مشهور این فهرست، سلطان حسنالبلقیه، سلطان برونئی است. او سالهاست بهعنوان یکی از ثروتمندترین پادشاهان جهان شناخته میشود. ثروت او در برخی برآوردها حدود ۲۸ تا ۳۰ میلیارد دلار تخمین زده شده است.
سلطان برونئی به زندگی فوقالعاده مجلل شهرت دارد. کاخ او، ایستانا نورالایمان، یکی از بزرگترین کاخهای مسکونی جهان است و گفته میشود بیش از ۱۷۰۰ اتاق دارد. همچنین درباره مجموعه خودروهای لوکس او روایتهای زیادی وجود دارد؛ برخی منابع تعداد خودروهای این مجموعه را حدود ۷ هزار دستگاه اعلام کردهاند، هرچند جزئیات دقیق آن بهصورت رسمی تأیید عمومی نشده است.
تایلند؛ ثروت در زمین و سهام
یکی دیگر از خاندانهای بسیار ثروتمند جهان، خاندان سلطنتی تایلند است. بخش مهمی از ثروت مرتبط با سلطنت تایلند به داراییهای وسیع Crown Property Bureau مربوط میشود؛ نهادی که مالک زمینهای ارزشمند، املاک تجاری و سهام در شرکتهای بزرگ تایلندی بوده است.
ارزش داراییهای سلطنتی تایلند در برخی منابع بین ۳۰ تا ۶۰ میلیارد دلار برآورد شده است. بخش قابل توجهی از این داراییها شامل زمینهای بسیار گرانقیمت در بانکوک و سهام شرکتهایی مانند Siam Cement Group و Siam Commercial Bank است.
دو خاندان کوچک اروپایی در فهرست
جالب است که در کنار سلطنتهای ثروتمند خاورمیانه و آسیا، گاهی نام دو خاندان کوچک اروپایی نیز در فهرست دیده میشود: خاندان لیختناشتاین و خاندان گریمالدی موناکو.
خاندان لیختناشتاین برخلاف بسیاری از سلطنتهای اروپایی، مالکیت خصوصی قابل توجهی دارد. ثروت این خاندان معمولاً با بانک خصوصی LGT Group، املاک، آثار هنری و سرمایهگذاریهای خانوادگی مرتبط دانسته میشود و در برخی منابع چندین میلیارد دلار برآورد شده است.
خاندان گریمالدی موناکو نیز اگرچه از نظر ثروت با خاندانهای نفتی قابل مقایسه نیست، اما بهدلیل املاک، جایگاه نمادین موناکو، داراییهای خانوادگی و اقتصاد لوکس این شاهزادهنشین، در برخی فهرستهای سلطنتی جای میگیرد.
در نهایت، خاندان سلطنتی بریتانیا شاید مشهورترین خاندان سلطنتی جهان باشد، اما مشهور بودن الزاماً به معنی ثروتمندترین بودن نیست. در بسیاری از رتبهبندیها، خاندانهای سلطنتی عربستان، کویت، قطر، ابوظبی، دبی، تایلند و برونئی ثروت بیشتری دارند. دلیل اصلی هم به منابع عظیم انرژی، سرمایهگذاریهای دولتی و خانوادگی، زمینهای ارزشمند و ساختارهای اقتصادی خاص این کشورها برمیگردد.
در نهایت، باید این فهرستها را با احتیاط خواند؛ چون مرز میان ثروت شخصی خاندان سلطنتی، داراییهای حکومتی و ثروت ملی همیشه شفاف نیست. اما یک نکته روشن است: تاج و تخت بریتانیا شاید معروفترین باشد، اما از نظر ثروت، قدرت واقعی در بسیاری از فهرستها جای دیگری قرار دارد.
