سقوط پرهزینه فیلم مستقل «The Climb»؛ پروژهای با کارا دلوین، برج شارد و فناوری تولید مجازی چگونه با بدهی ۳۴۰ هزار پوندی فروپاشید؟
بحران مالی و تولیدی «The Climb»، اختلاف تهیهکنندگان و سرمایهگذاران، بدهی به عوامل و تلاش برای احیای پروژه در آمریکا
فیلم مستقل بریتانیایی «The Climb» قرار بود یکی از پروژههای جاهطلبانه سینمای مستقل اروپا باشد؛ فیلمی با محوریت یک اعتراض زیستمحیطی، الهامگرفته از ماجرایی واقعی، با حضور اولیه کارا دلوین و استفاده از فناوری پیشرفته تولید مجازی. اما پروژهای که قرار بود برج شارد لندن را به مرکز یک درام پرتنش و سینمایی تبدیل کند، پیش از رسیدن به مرحله فیلمبرداری اصلی، سقوطی پرهزینه را تجربه کرد؛ سقوطی که بیش از ۳۰۰ هزار پوند، معادل حدود ۴۰۰ هزار دلار، دستمزد و فاکتور پرداختنشده برای عوامل، فریلنسرها و تأمینکنندگان باقی گذاشت.
برج شارد، آسمانخراش شاخص لندن، در سالهای اخیر به یکی از لوکیشنهای جذاب سینماگران تبدیل شده است. جان واتس صحنههای اوجگیرنده «Spider-Man: Far from Home» را در اطراف این برج طراحی کرد و کریستوفر مککواری در «Mission: Impossible – Fallout» نماهای متعددی از شارد را روی پرده برد. قرار بود «The Climb» نیز همین برج را به قلب روایی خود تبدیل کند؛ فیلمی درباره یک معترض شجاع محیطزیستی که برای اعتراض به حفاری نفت در قطب شمال، از بلندترین ساختمان اروپای غربی بالا میرود.
اما تصاویر هوایی پرهزینه و نفسگیر از لندن که حدود سه روز برای ثبت آنها زمان صرف شد، در نهایت نه مقدمهای برای یک فیلم موفق، بلکه استعارهای تلخ از سقوط آزاد خود پروژه شدند.
«The Climb» چه بود و چرا اهمیت داشت؟
«The Climb» نخستینبار در فوریه ۲۰۲۲ توسط کمپانی بتا سینما (Beta Cinema) در بازار فیلم اروپا (European Film Market) معرفی شد. در آن زمان اعلام شد کارا دلوین، بازیگر «Carnival Row»، قرار است نقش یک کوهنورد و معترض جسور را بازی کند که در اعتراض به حفاری نفت در قطب شمال، از برج شارد بالا میرود.
داستان فیلم از ماجرای واقعی شش فعال زن سازمان صلح سبز (Greenpeace) الهام گرفته بود که در سال ۲۰۱۳ از برج شارد بالا رفتند. همین پیوند با یک رویداد واقعی زیستمحیطی، در کنار لوکیشن شاخص لندن و حضور یک چهره شناختهشده مانند کارا دلوین، باعث شد پروژه در همان مرحله معرفی با توجه قابلتوجهی روبهرو شود.
فیلمنامه را هیلی ایستون استریت، کارگردان «Something in the Water»، نوشته بود و قرار بود خودش نیز فیلم را کارگردانی کند. ایستون استریت سابقهای قابلتوجه در حوزه جلوههای بصری داشت و بهعنوان مدیر هنری جلوههای ویژه در پروژههایی از جمله «Star Wars: The Force Awakens» فعالیت کرده بود. او برای این گزارش حاضر به اظهارنظر نشد.
در مرحله معرفی، بتا سینما فیلم را در چند بازار اروپایی پیشفروش کرد. کارا دلوین مهمترین عامل جذب پروژه بود و در کنار او نامهایی مانند هانا جان-کامن و هیرو فاینس تیفین نیز در فهرست بازیگران دیده میشدند.
وعده تولید مجازی؛ رویای سینمایی با بودجه محدود
یکی از نکات برجسته در معرفی «The Climb» استفاده از فناوری تولید مجازی بود؛ روشی که در آن صحنههای زنده مقابل نمایشگرهای الایدی بزرگ فیلمبرداری میشوند و تصاویر دیجیتال بهعنوان پسزمینه عمل میکنند. هدف این بود که با بودجهای نسبتاً محدود، تجربهای سینمایی و پرمقیاس خلق شود؛ تجربهای که بتواند حس ارتفاع، خطر و حضور روی برج شارد را بدون نیاز به فیلمبرداری گسترده و پرخطر در ارتفاع واقعی منتقل کند.
برای اجرای این بخش، استودیوی دایمنشن (Dimension Studio)، شرکت بریتانیایی فعال در حوزه تولید مجازی، وارد پروژه شد. این شرکت را استیو جلی و شریک تجاری وقت او، استیو گریفیث، اداره میکردند. جلی و گریفیث همچنین از طریق شرکت دیگر خود، سینگولریتی اینترتینمنت (Singularity Entertainment)، با تهیهکننده پروژه یعنی شرکت اکلیپس فیلمز (Eclipse Films) توافقی برای تأمین مالی فیلم ۱۵ میلیون پوندی داشتند.
دفتر این دو استیو در خیابان گریت پورتلند لندن قرار داشت؛ دفتری مشترک با غول جلوههای بصری دیانایجی (DNEG). بعدها شرکت زیگموند فیلم (Sigmund Film)، شرکت واسط ویژهای که قرار بود تولید «The Climb» از طریق آن انجام شود، نیز در همین فضا مستقر شد.
یکی از اعضای گروه تولید درباره فضای دفتر گفته است: «وقتی وارد آن دفترها میشدی، تصاویر جیمز باند و فیلمهای عظیم اکشن به چشم میآمد. بلافاصله فکر میکردی: احساس امنیت میکنم.»
همین حس اعتماد اولیه بعدها برای بخشی از عوامل به منبعی از خشم و ناامیدی تبدیل شد.
آغاز سریع پیشتولید؛ تغییر بازیگر اصلی و سفر به رم
شرکت زیگموند فیلم در سپتامبر ۲۰۲۴ تأسیس شد و کارهای آمادهسازی «The Climb» خیلی سریع آغاز شد. اما از زمان معرفی اولیه پروژه در سال ۲۰۲۲ تا شروع جدی پیشتولید، دو سال گذشته بود و برنامه کاری کارا دلوین دیگر با پروژه هماهنگ نبود. بنابراین سازندگان سراغ بازیگر دیگری رفتند: ایوانا ساخنو، بازیگر «Ahsoka» و «M3GAN 2.0».
طراحان صحنه استخدام شدند و برای بازدید فنی از امکانات الایدی دایمنشن در استودیوهای چینهچیتا (Cinecittà Studios) به رم اعزام شدند؛ جایی که یک نمایشگر ۲۵ متری، صحنهای بزرگ و چرخان را دربرمیگرفت. قرار بود این امکانات برای خلق پسزمینههای مجازی لندن و برج شارد به کار گرفته شود.
همزمان، دو شرکت ایریال فیلم کمپانی (The Aerial Film Company) و هلیکوپتر گرلز (The Helicopter Girls) برای ثبت تصاویر هوایی از لندن و برج شارد به آسمان فرستاده شدند. دریافت مجوزهای چنین پروازهایی در لندن کار سادهای نیست و همین تصاویر قرار بود در تولید مجازی بهعنوان پسزمینه صحنههای اصلی استفاده شوند.
حتی طراحان برای فیلم یک شبکه خبری جعلی لندنی نیز طراحی کرده بودند؛ نشانهای دیگر از اینکه پروژه از نظر اجرایی وارد مرحلهای جدی شده بود.
اما این شتاب تولید، خیلی زود متوقف شد.
توقف ناگهانی؛ پولی که هرگز نرسید
با وجود همه نشانههایی که از حرکت جدی پروژه حکایت داشت، تأمین مالی «The Climb» هرگز محقق نشد. کار آمادهسازی متوقف شد و تا ژانویه ۲۰۲۵، زمانی که حقوق فیلم منقضی شد، کل پروژه فروپاشید. پروژهای که تازه در حال صعود به سمت پرده سینما بود، بهسرعت سقوط کرد.
درباره اینکه دقیقاً چه اتفاقی افتاد، روایتهای متناقضی وجود دارد. هر طرف بخشی از مسئولیت را متوجه دیگری میداند. اعضای گروه تولید معتقدند تقصیر باید بین تهیهکنندگان و سرمایهگذاران تقسیم شود و برخی از آنان ماجرا را یک نمونه هشداردهنده برای سینمای مستقل توصیف میکنند.
یکی از منابع گفته است «The Climb» شاید زمین خورده باشد، اما هنوز کاملاً از بین نرفته است. به گفته منابع، هیلی ایستون استریت امیدوار است یک تهیهکننده آمریکایی بتواند به پروژه کمک کند تا از این گره حقوقی و مالی عبور کند؛ گرهی که باعث شد افراد زیادی بدون دریافت پول باقی بمانند.
روایت سینگولریتی و دایمنشن؛ «شرایط لازم هرگز کامل نشد»
در پاسخهای مکتوب به پرسشها، استیو جلی، مدیر سینگولریتی و دایمنشن، اعلام کرده است که اکلیپس فیلمز هرگز «شرایط مقدماتی» یا همان تعهدات لازم پیش از آزادسازی سرمایه را کامل نکرد. منظور از این شرایط، مجموعه اقداماتی است که تهیهکننده باید پیش از دریافت سرمایه انجام دهد؛ از جمله نهایی کردن بودجه و بازیگران.
جلی همچنین گفته است سینگولریتی و دایمنشن در تصمیم برای آغاز پیشتولید مورد مشورت قرار نگرفتند و «هیچ اطلاعی» نداشتند که تولید در حال خرج کردن پولی است که در اختیار ندارد؛ هرچند اعضای گروه تولید در دفترهای مرتبط با این شرکتها مستقر بودند.
او در پاسخ خود اضافه کرده است: «سینگولریتی و دایمنشن با حسن نیت عمل کردند و هر آنچه اکلیپس مستحق دریافت آن بود، در اختیارش گذاشتند.»
بر اساس این روایت، مسئولیت پرداخت دستمزد عوامل برعهده تهیهکننده بوده و سرمایهگذار تا زمانی که شروط توافق کامل نمیشد، تعهدی برای آزادسازی سرمایه نداشته است.
روایت اکلیپس؛ «سینگولریتی متعهد به تأمین کامل بودجه شده بود»
در سوی دیگر، اندرو برگ، مدیرعامل اکلیپس فیلمز، روایت متفاوتی ارائه کرده است. او در ایمیلی که در دسامبر ۲۰۲۴ برای اعضای گروهی که پول خود را دریافت نکرده بودند فرستاد، نوشت سینگولریتی متعهد شده بود فیلم را «بهطور کامل تأمین مالی» کند و یک «برگه شرایط معامله» نیز امضا شده بود.
برگ در همان ایمیل درباره روند تعامل با سینگولریتی و دایمنشن نوشت: «این ماجرا به شکل باورنکردنی کشدار و مضحک شده است.»
او همچنین تأکید کرد که سینگولریتی در «هر مرحله» از راهاندازی تولید دخیل بوده است؛ از جمله در ایجاد شرکت زیگموند فیلم و افتتاح حساب بانکی آن. بر اساس دیدگاه برگ، تحقق «شرایط مقدماتی» تلاشی جمعی بوده و سینگولریتی نیز همراه پروژه حرکت کرده است.
ددلاین گزارش داده شواهدی دیده که نشان میدهد سینگولریتی به اکلیپس برای دریافت وام پیشتولید کمک کرده است. همچنین سینگولریتی در ارتباطات مربوط به بودجه دخیل بوده؛ بهویژه از آن جهت که دایمنشن قرار بود فناوری تولید مجازی را تأمین کند. طبق یک برنامه هزینهکرد پیشنویس که ددلاین دیده، فناوری تولید مجازی به همراه جلوههای بصری قرار بود بیش از ۶ میلیون پوند هزینه داشته باشد.
عوامل چه میگویند؟ «اگر پول ندارید، گروه استخدام نکنید»
اعضای گروه تولید، هم تهیهکننده و هم سرمایهگذار را مسئول میدانند. یکی از فریلنسرهای پروژه گفته است: «هرگز کوچکترین شکی وجود نداشت که سینگولریتی و دایمنشن تمام مدت میدانستند چه خبر است.»
یکی دیگر از افراد خلاق درگیر پروژه نیز گفته است: «اکلیپس فیلمز ما را تقریباً از روی هوس و با وعده پول راه انداخت، فقط با این امید که همهچیز جور شود… آنها تصمیم گرفتند همهچیز را به خطر بیندازند.»
این جملات نشان میدهد خشم اصلی عوامل، نه فقط از شکست پروژه، بلکه از آغاز پیشتولید بدون اطمینان کامل از تأمین مالی است. در سینمای مستقل، بهویژه در دورهای که بازار تولید با فشارهای اقتصادی، کاهش سرمایهگذاری و افزایش هزینهها مواجه است، چنین تصمیمهایی میتواند زندگی حرفهای و مالی فریلنسرها را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از کسانی که پول خود را دریافت نکرده، فضای حاکم بر عوامل را اینگونه خلاصه کرده است: «هرقدر میخواهید بازیهای تأمین مالی فیلم خود را انجام دهید، اما اگر پول ندارید، گروه استخدام نکنید؛ این واقعاً زشت است و باید افشا شوید. همین چیزهاست که این صنعت را اینقدر بیثبات میکند.»
حقوق فیلم، تلاش برای تمدید و پیشنهادی که رد شد
اکلیپس به مدت شش سال حقوق «The Climb» را در اختیار داشت و در ابتدا قصد داشت فیلم را اوایل سال ۲۰۲۳ فیلمبرداری کند. اما تا ژانویه ۲۰۲۵، حقوق فیلم دوباره به هیلی ایستون استریت بازگشت.
تلاشهایی برای تمدید حقوق انجام شد، اما اعتماد میان طرفها از بین رفته بود؛ چون بدهیهای عوامل و تأمینکنندگان پرداخت نشده بود و تأمین مالی نیز تضمین نداشت. گفته میشود خود ایستون استریت نیز ماهها بدون دستمزد روی پروژه کار کرده بود.
در مارس ۲۰۲۵، سینگولریتی پیشنهادی ارائه کرد: پرداخت ۳۰ درصد از مطالبات گروه «The Climb» و انتقال باقیمانده در نخستین روز فیلمبرداری اصلی؛ اما به شرط آنکه ایستون استریت حقوق فیلم را واگذار کند. این پیشنهاد از سوی طلبکاران رد شد. برخی از آنان معتقد بودند ایستون استریت در عمل تحت فشار قرار گرفته و حقوق فیلم به نوعی گروگان بدهیها شده است.
انحلال زیگموند فیلم و بدهی ۳۴۰ هزار پوندی
شرکت زیگموند فیلم تابستان گذشته منحل شد و طبق گزارش ورشکستگی، ۳۴۰ هزار و ۱۹ پوند به عوامل و تأمینکنندگان بدهکار ماند. از این رقم، ۶۱ هزار پوند مربوط به ایریال فیلم کمپانی بود؛ شرکتی که تصاویر هوایی چشمگیر از برج شارد را ثبت کرده بود.
برای برخی فریلنسرها، طلبها به دهها هزار پوند میرسید؛ آن هم در مقطعی که سینمای مستقل از نظر مالی در وضعیت بسیار شکنندهای قرار داشت. این بدهیها فقط عدد و رقم نیستند؛ برای عوامل مستقل، چنین مبالغی میتواند تفاوت میان ادامه کار حرفهای و بحران شخصی باشد.
بتا سینما نیز از بازندگان این ماجرا بود. این شرکت فروش بینالمللی، پول و منابع خود را صرف بستهبندی، بازاریابی و پیشفروش فیلم کرده بود. پیشفروشها نهایی نشد، بنابراین خریداران پولی از دست ندادند، اما یک منبع گفته بتا از اینکه نتوانست فیلم نهایی را به شرکای خود تحویل دهد، ناامید شده است. بتا سینما از اظهارنظر خودداری کرده است.
عذرخواهی اکلیپس و پاسخ سینگولریتی
اندرو برگ، تهیهکننده اکلیپس فیلمز، در ایمیل دسامبر ۲۰۲۴ خود نوشت که از روند اتفاقات «بهشدت متأسف» است. گزارش ورشکستگی نشان میدهد خود اکلیپس نیز ضرر کرده و نزدیک به ۸۰ هزار پوند طلبکار بوده است. برگ که از سوابق قبلیاش میتوان به فیلم «Finding Your Feet» با بازی ایملدا استانتون در سال ۲۰۱۷ اشاره کرد، برای این گزارش حاضر به اظهارنظر نشد.
استیو جلی از طرف سینگولریتی گفت: «دایمنشن و سینگولریتی، بهویژه برای تکتک اعضای گروه و همه تأمینکنندگانی که پول از دست دادهاند، همدردی دارند. وقتی وضعیت روشن شد، همه طرفها تلاش کردند برای حل مسائل کمک کنند، حتی اگر این مسائل ساخته ما نبودند. تهیهکننده مسئول پرداخت پول گروه است.»
جلی همچنین گفته است از تجربه «The Climb» درسهایی گرفته شده است. به گفته او، دایمنشن اکنون فقط زمانی کارهای پیشتولید را میپذیرد که شرایط قراردادی توافقشده وجود داشته باشد. سینگولریتی نیز از تهیهکنندگان میخواهد پیش از هر گفتوگویی درباره تأمین مالی، درباره تعهدات مالی خود شفافیت ارائه کنند.
پروژه دیگر سینگولریتی؛ «White Mars» با لوک نیوتن و لوسی هیل
سینگولریتی پروژه شناختهشده دیگری نیز در دست دارد: فیلم علمیتخیلی «White Mars» با بازی لوک نیوتن، بازیگر «Bridgerton»، و لوسی هیل، بازیگر «Pretty Little Liars». این فیلم نیز از فناوری تولید مجازی دایمنشن استفاده کرده است.
«White Mars» اکنون در مرحله پستولید قرار دارد و انتظار میرود به نمایش برسد، اما طبق گفته یک منبع آشنا با روند تولید، این پروژه نیز بدون دشواری نبوده است. این منبع گفته است: «آن فیلم هم پروژه بسیار پیچیدهای بود. فناوری دایمنشن آنقدر پیشرفته است که شبیه ساخت یک فیلم سنتی نیست و مقدار زیادی آزمون و خطا وجود داشت.»
این نکته نشان میدهد چالشهای «The Climb» فقط به مسئله پول محدود نبوده و در سطح فنی و اجرایی نیز پروژهای با این نوع فناوری، نیازمند هماهنگی، شفافیت و مدیریت بسیار دقیق بوده است.
آیا «The Climb» دوباره ساخته میشود؟
با وجود سقوط سنگین پروژه، «The Climb» هنوز کاملاً مرده نیست. هیلی ایستون استریت حقوق فیلم را در اختیار دارد و پروژه را در آمریکا توسعه میدهد. گفته میشود در جشنواره فیلم کن، گفتوگوهای اولیهای با سرمایهگذاران احتمالی انجام شده است.
با این حال، حتی اگر «The Climb» روزی دوباره از خاکستر برخیزد و ساخته شود، بعید است کسانی که در نسخه فروپاشیده پروژه پول از دست دادند، بهطور کامل جبران شوند. همین مسئله وجه تلخ ماجراست: یک پروژه سینمایی ممکن است دوباره جان بگیرد، اما اعتماد از دسترفته عوامل مستقل بهسادگی بازنمیگردد.
یک هشدار جدی برای سینمای مستقل
ماجرای «The Climb» نمونهای روشن از خطرات ساخت فیلم مستقل در شرایطی است که تأمین مالی، قراردادها، فناوریهای جدید و برنامهریزی تولید بهدرستی همزمان نمیشوند. پروژهای که با وعده یک فیلم هیجانانگیز درباره اعتراض زیستمحیطی، حضور کارا دلوین، لوکیشن برج شارد و فناوری تولید مجازی معرفی شد، در نهایت با بدهی صدها هزار پوندی، انحلال شرکت تولیدی و خشم عوامل به پایان رسید.
اختلاف روایتها میان اکلیپس فیلمز، سینگولریتی و دایمنشن هنوز باقی است. یک طرف میگوید شرایط لازم برای آزادسازی پول هرگز کامل نشد؛ طرف دیگر میگوید سرمایهگذار در همه مراحل راهاندازی پروژه دخیل بود و وعده تأمین کامل بودجه داده بود. اما برای عوامل و تأمینکنندگان، نتیجه نهایی روشن است: کار کردند، هزینه کردند و پولشان را نگرفتند.
«The Climb» قرار بود داستان صعود باشد؛ صعود یک معترض به بالای برج شارد، صعود یک فیلم مستقل به بازار جهانی و صعود فناوری تولید مجازی به سطحی تازه در سینمای بریتانیا. اما فعلاً بیشتر به داستان سقوط تبدیل شده است؛ سقوطی که شاید روزی با احیای پروژه در آمریکا جبران هنری پیدا کند، اما زخم مالی آن برای بسیاری از عوامل همچنان باز خواهد ماند.
