فراتر از «غرور و تعصب»؛ نگاهی جامع به تمام آثار جین آستن از نوجوانی تا واپسین سال‌ها

بیشتر خوانندگان، جین آستن را با شش رمان مشهور و کامل‌شده‌اش می‌شناسند؛ آثاری که جایگاه او را به‌عنوان یکی از ستون‌های ادبیات انگلیسی تثبیت کرده‌اند. اما طرفداران جدی‌تر آستن (و تعدادشان کم نیست) می‌دانند که کارنامه او بسیار گسترده‌تر از این شش رمان است. آستن از نوجوانی شروع به نوشتن کرد و در همان سال‌ها، متن‌های کوتاه و طنزآمیزی نوشت که پیش‌درآمدی روشن بر صدایی بود که بعدها در شاهکارهایش به کمال رسید.

او همچنین هزاران نامه نوشت؛ نامه‌هایی که گفته می‌شود برداشت‌های تیزبینانه‌اش از آداب اجتماعی اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم، به‌ویژه درباره جایگاه زنان، در آن‌ها به‌روشنی دیده می‌شده است. لحن نیش‌دار و شوخ‌طبعانه که در رمان‌هایش می‌شناسیم، در همان تعداد محدود نامه‌های باقی‌مانده (حدود ۱۶۰ نامه از میان نزدیک به ۳۰۰۰ نامه) هم دیده می‌شود. با این حال، خواهرش کاساندرا بیشتر این نامه‌ها را سوزاند و انگیزه او هرگز به‌طور قطعی روشن نشد.

با وجود این فقدان‌ها، بیش از دو قرن پس از مرگ آستن، قهرمانان زن او—الینور دشوود، آن الیوت، اما وودهاوس و البته الیزابت بنت—همچنان در فرهنگ عامه زنده‌اند؛ حضوری که با بازخوانی‌ها و اقتباس‌های معاصر مانند Clueless، Bridget Jones’ Diary و Bride and Prejudice قدرتی تازه گرفته است.

در ادامه، مروری بر تمام آثار جین آستن داریم؛ از نخستین دست‌نوشته‌های نوجوانی تا رمان‌هایی که پس از مرگش در سال ۱۸۱۷ و در ۴۱سالگی منتشر شدند.

Love and Friendship

یکی از اولین آثار شناخته‌شده و باقی‌مانده جین آستن، Love and Friendship است؛ یا همان Love and Freindship با املای اشتباه عمدی که خود آستن در نسخه خطی اولیه به کار برد. این اثر حدود سال ۱۷۹۰، زمانی که آستن تنها ۱۴ سال داشت، نوشته شد و امروز در مجموعه دست‌نوشته‌های نوجوانی او (juvenilia) نگهداری می‌شود.

این داستان کوتاه نامه‌نگارانه، هجویه‌ای تند و اغراق‌آمیز از رمان‌های عاشقانه مد آن دوران است. قهرمان آن، لورا، در نامه‌هایی به دوست جوانش ماریان، زندگی‌ای پر از خواستگاری‌های ناگهانی، غش‌کردن‌های نمایشی، فرارهای عاشقانه، دیدارهای بعید و سقوط‌های مالی را روایت می‌کند. اثری که نشان می‌دهد حتی در نوجوانی، چقدر نگاه انتقادی و شوخ‌طبع آستن شکل گرفته بود.

The Beautifull Cassandra

The Beautifull Cassandra یکی دیگر از متن‌های کوتاه طنزآمیز دوران نوجوانی آستن است که حدود سال ۱۷۹۳ نوشته شد. عنوان این اثر نیز با املایی بازیگوشانه نوشته شده و آشکارا ادای دینی است به خواهر بزرگ‌ترش، کاساندرا.

داستان درباره دختری جسور است که با برداشتن یک کلاه تازه از مغازه مادرش، به خیابان‌های لندن می‌زند: بستنی می‌خورد بدون اینکه پول بدهد، کالسکه‌ای را تصاحب می‌کند و چند ساعت بعد، بی‌هیچ احساس گناهی به خانه بازمی‌گردد. این اعتمادبه‌نفس بی‌اعتنا به نظم اجتماعی، یکی از نشانه‌های زودهنگام علاقه آستن به شکستن قواعد نانوشته جامعه است.

Lesley Castle

Lesley Castle اثری ناتمام است که آستن آن را در نوجوانی آغاز کرد. داستان به شکل نامه‌هایی میان دو زن جوان، مارگارت لزلی و شارلوت لاترل، روایت می‌شود و پر است از شایعه‌ها، نامزدی‌های به‌هم‌خورده، فرارهای عاشقانه، ازدواج‌های دوباره و آشوب‌های خانوادگی.

اگرچه این اثر هرگز کامل نشد، اما پلی مهم میان نوشته‌های نوجوانانه آستن و کمدی‌های اجتماعی پخته‌تر او به شمار می‌رود. حتی در همین مرحله، دقت او در مشاهده زندگی روزمره و روابط انسانی چشمگیر است.

Lady Susan

Lady Susan حدود سال ۱۷۹۴ نوشته شد، اما تا ۱۸۷۱ منتشر نشد. این اثر یکی از نخستین نوشته‌های کامل آستن است و از نظر تاریخی اهمیت ویژه‌ای دارد، چرا که تنها نسخه کامل باقی‌مانده از یکی از آثار اوست؛ تقریباً بدون اصلاح یا خط‌خوردگی.

این نوولا که کاملاً به شکل نامه‌نگاری روایت می‌شود، زنی بیوه، زیبا و به‌شدت حسابگر را دنبال می‌کند که استاد دستکاری روانی است. لیدی سوزان هم‌زمان در پی تأمین آینده خود و دختر جوانش، فردریکا، است و در این مسیر، مردان مختلفی را وارد بازی پیچیده‌اش می‌کند. شخصیتی که از بی‌پرواترین و غیراخلاقی‌ترین قهرمانان زن آستن به‌شمار می‌رود.

The Watsons

پیش از آن‌که اما وودهاوس خلق شود، اما واتسون وجود داشت. The Watsons رمانی ناتمام است که آستن حدود سال ۱۸۰۳ و در دوران اقامتش در بث آغاز کرد؛ دوره‌ای که از نظر روحی برای او دشوار بود. احتمالاً مرگ پدرش در سال ۱۸۰۵ باعث شد نوشتن این اثر را رها کند.

داستان درباره اما واتسون است که پس از پایان حمایت عمه ثروتمندش، به خانه خانواده کم‌درآمد خود بازمی‌گردد و وارد دنیایی پر از رقابت‌های عاشقانه و اجتماعی می‌شود. آستن هرگز توضیحی درباره پایان داستان باقی نگذاشت، و همین ناتمامی، عطش خوانندگان را دوچندان کرده است.

Sense and Sensibility

نخستین رمان منتشرشده جین آستن، Sense and Sensibility، در سال ۱۸۱۱ و به‌صورت ناشناس با امضای «نوشته‌شده توسط یک بانو» منتشر شد. این رمان که در ابتدا Elinor and Marianne نام داشت، داستان دو خواهر با دو منش کاملاً متفاوت است.

الینور، محتاط و منطقی، در برابر ماریان، احساساتی و رمانتیک، قرار می‌گیرد. روایت تغییرات، ناکامی‌ها و بلوغ عاطفی آن‌ها، با استقبال فراوانی روبه‌رو شد و کتاب در همان سال‌های نخست به موفقیتی چشمگیر رسید.

Pride and Prejudice

Pride and Prejudice که بسیاری آن را مهم‌ترین اثر آستن می‌دانند، در سال ۱۸۱۳ منتشر شد. داستان خانواده بنت و پنج دخترشان، با تمرکز بر الیزابت بنت و رابطه پرکشش او با فیتزویلیام دارسی، به یکی از محبوب‌ترین روایت‌های عاشقانه تاریخ ادبیات بدل شد.

این رمان، الگوی جاودانه داستان‌های «دشمنان که عاشق می‌شوند» را بنا گذاشت و همچنان الهام‌بخش اقتباس‌های سینمایی و ادبی بی‌شماری است.

Mansfield Park

منتشرشده در سال ۱۸۱۴، Mansfield Park نسبت به دیگر آثار آستن، لحنی جدی‌تر دارد. داستان فنی پرایس، دختری کم‌برخوردار که به خانه خویشاوندان ثروتمندش فرستاده می‌شود، به بررسی اخلاق، طبقه اجتماعی و مسئولیت فردی می‌پردازد. این رمان با گذر زمان بیش از پیش مورد بازخوانی قرار گرفت و امروز از پیچیده‌ترین و چندلایه‌ترین آثار آستن محسوب می‌شود.

Emma

Emma که در سال ۱۸۱۵ منتشر شد، داستان دختری ثروتمند و خودرأی است که تصور می‌کند در همسریابی استعداد ویژه‌ای دارد. اما وودهاوس، با تمام اعتمادبه‌نفسش، بارها دچار اشتباه می‌شود و در نهایت، در مسیر شناخت خود و عشق واقعی قرار می‌گیرد. این آخرین رمانی بود که آستن در زمان حیاتش منتشر کرد.

Persuasion

آخرین رمان کامل آستن، Persuasion، داستان دومین شانس عشق است. آن الیوت، زنی ۲۷ساله که سال‌ها پیش تحت فشار خانواده نامزدش را رها کرده، دوباره با فردریک ونتورث روبه‌رو می‌شود؛ مردی که حالا جایگاه اجتماعی و مالی بالاتری دارد. فضای این رمان پخته‌تر، ملایم‌تر و اندوهناک‌تر از آثار پیشین است و بسیاری آن را شخصی‌ترین اثر آستن می‌دانند.

Northanger Abbey

اگرچه Northanger Abbey پس از مرگ آستن در سال ۱۸۱۷ منتشر شد، اما در واقع جزو نخستین رمان‌هایی است که او کامل کرده بود. داستان کاترین مورلند، دختری ساده‌دل شیفته رمان‌های گوتیک، به شکلی هوشمندانه این ژانر محبوب را به سخره می‌گیرد. این اثر ترکیبی از طنز، بلوغ فکری و نقد خیال‌پردازی افراطی است.

Sanditon

Sanditon واپسین اثر جین آستن است؛ رمانی ناتمام که هنگام نگارشش در سال ۱۸۱۷، بیماری او رو به وخامت گذاشت. داستان درباره شارلوت هی‌وود و شهری ساحلی است که جاه‌طلبانه در حال تبدیل‌شدن به مقصدی درمانی و تفریحی است.

این اثر لحنی تلخ‌تر دارد و کنایه‌ای آشکار به مُدهای درمانی و وسواس‌های سلامتی عصر ریجنسی می‌زند. بسیاری Sanditon را تأملی تازه و جسورانه بر مرگ، زوال و خودفریبی انسان می‌دانند؛ پایانی متفاوت برای کارنامه نویسنده‌ای که همچنان، قرن‌ها بعد، زنده خوانده می‌شود.