مستند «The One About Matthew Perry»؛ یادآوری میراث ستاره «Friends» فراتر از اعتیاد و اندوه

مرگ متیو پری در سال ۲۰۲۳، در ۵۴سالگی، برای بسیاری شوک‌آور بود؛ به‌ویژه برای طرفدارانی که تازه با ابعاد دردناک مبارزه او با اعتیاد آشنا شده بودند. حالا مستند «The One About Matthew Perry» از نتفلیکس (Netflix)، فرصتی برای یاد کردن از این ستاره محبوب «Friends» فراهم می‌کند؛ نه فقط از دریچه رنج‌هایش، بلکه با توجه به شادی و محبتی که در زندگی دیگران به جا گذاشت.

در برنامه ویژه تجدید دیدار بازیگران «Friends» در سال ۲۰۲۱، تصویری از پری دیدیم که برای بسیاری از مخاطبان با چهره آشنای او تفاوت داشت. یک سال بعد، کتاب خاطرات صریحش، «Friends, Lovers, and the Big Terrible Thing»، منتشر شد و عمق درگیری او با اعتیاد را آشکار کرد؛ روایتی که خواندن بخش‌هایی از آن واقعا دشوار بود. سال بعد، پری دیگر در میان ما نبود.

این پایان، برای کسی که نسل‌های مختلف مخاطبان تلویزیون را خندانده بود، تلخ‌تر از آن بود که به‌آسانی پذیرفته شود. کسانی که با «Friends» بزرگ شده‌اند، بخشی از نگاه طنزآمیز پری را با خود دارند؛ همان شوخ‌طبعی خاصی که حتی بعد از پایان سریال هم در ذهنشان زنده ماند. برای چنین مخاطبانی، اتفاقات سال‌های آخر زندگی او گاهی شبیه واقعیتی غریب بود؛ انگار داستان در مسیری پیش می‌رفت که هیچ‌کس نمی‌خواست باورش کند.

اندوه فقط از دست دادن پری نبود. روایت شجاعانه او از سال‌ها رنج، سایه‌ای هم بر خاطره جمعی ما از شخصیت دوست‌داشتنی و کمدی‌اش انداخته بود. البته بیان آن تجربه‌ها اهمیت داشت و صداقت او ارزشمند بود؛ اما شنیدن اینکه پشت آن همه خنده چه می‌گذشته، آسان نبود. «The One About Matthew Perry» نیز از دشواری‌های زندگی او چشم نمی‌پوشد، ولی در کنار آن، تاثیرش بر خانواده، دوستان و طرفدارانش را به یاد می‌آورد.

با وجود شهرت جهانی و محبوبیت گسترده، سهم پری در کمدی شاید هنوز آن‌طور که باید دیده نشده باشد. سبک بازی او اغلب به آهنگ خاص بیان دیالوگ‌هایش خلاصه می‌شود؛ لحنی که پس از پایان «Friends» خودش به نشانه‌ای آشنا تبدیل شد. اما تاثیر او در نقش چندلر بینگ بسیار فراتر بود. پری، مانند دیگر چهره‌های مهم کمدی آن دوران، در شکل‌گیری ذائقه طنز یک نسل نقش داشت.

درگذشت او علاوه بر غم، حسی مبهم از پایان یک دوره را هم همراه داشت؛ حسی که صرفا به ابعاد جنایی پرونده مرگش محدود نمی‌شد. بسیاری از عناصر فرهنگی دورانی که پری در آن به شهرت رسید، در دهه ۲۰۲۰ در حال تغییر یا محو شدن‌اند. جهان آشنای دوران رشد نسل هزاره دیگر به همان شکل وجود ندارد و فضای فرهنگی امروز پراکنده‌تر شده است. هم‌زمان، افشاگری‌ها درباره برخی چهره‌ها و نهادهای آن سال‌ها، نگاه نوستالژیک به گذشته را پیچیده‌تر کرده‌اند.

مستند «Quiet on Set: The Dark Side of Kids TV» نمونه‌ای از همین تغییر نگاه بود؛ اثری که نشان داد پشت ظاهر شاد بخشی از تلویزیون دوران کودکی، واقعیت‌های تلخی پنهان بوده است. مری رابرتسون، کارگردان «The One About Matthew Perry» که «Quiet on Set: The Dark Side of Kids TV» را همراه با اما شوارتز کارگردانی کرده بود، این بار یادآوری می‌کند که میراث پری را نمی‌توان تنها با رنج‌هایش تعریف کرد.

پری همیشه تصویری معاشرتی و پرانرژی از خود نشان می‌داد و شاید همین موضوع، آگاهی از مشکلاتش را دردناک‌تر می‌کرد. کتاب خاطرات او، با وجود شوخ‌طبعی و صداقتی تحسین‌برانگیز، بیش از هر چیز حس عبور از تجربه‌هایی طاقت‌فرسا را منتقل می‌کرد. مستند تازه در کنار آن روایت شخصی می‌ایستد و وجه دیگری را روشن می‌کند: هرقدر زندگی برای پری سخت بود، حضورش برای آدم‌های بسیاری شادی به همراه داشت.

قوی‌ترین لحظه‌های مستند، خاطرات خانواده و دوستان اوست. در کتاب، همه‌چیز را با صدای خود پری می‌شنیدیم؛ اینجا کسانی از او حرف می‌زنند که دوستش داشتند. همین تغییر زاویه دید، گرمایی به روایت می‌دهد که خاطرات شخصی او به‌تنهایی نمی‌توانست منتقل کند. شنیدن اینکه پری چقدر دیگران را خوشحال می‌کرد، ادای احترامی صمیمانه به انسانی است که پشت چهره مشهورش قرار داشت.

تماشای «The One About Matthew Perry» در بعضی لحظه‌ها همچنان دشوار است، اما این اثر بیش از آنکه فقط درباره فقدان باشد، بزرگداشتی برای زندگی اوست؛ پاسخی به تیرگی‌ای که سال‌های آخرش را احاطه کرده بود. برای طرفداران، مستند یادآور می‌شود آن گرمایی که با حضور پری از صفحه تلویزیون احساس می‌کردند، واقعی بود. پس از چند سال شنیدن روایت‌های تلخ، دوباره دیدن این بخش از میراث او هم لازم است و هم تسلی‌بخش.