پایان هفت‌روزه کیتی زکریا در کاخ سفید؛ سخنگوی جدید ترامپ حتی به هفته دوم نرسید
کیتی زکریا، سخنگوی مطبوعاتی جدید کاخ سفید، کمتر از یک هفته پس از آغاز به کار، از سمت خود کنار رفته است. روزنامه نیویورک تایمز (The New York Times) این خبر را به نقل از افراد آگاه گزارش کرد. یک منبع مطلع نیز به فاکس نیوز دیجیتال (Fox News Digital) تایید کرد که زکریا تنها هفت روز پس از انتصاب، این سمت را ترک می‌کند. یک مقام ارشد کاخ سفید هم به شبکه فاکس نیوز (Fox News) گفته است زکریا در حال «خروج تدریجی» از این نقش است.
این خبر تنها چند ساعت پس از آن منتشر شد که دونالد ترامپ روز جمعه در چمن جنوبی کاخ سفید، آشکارا از زکریا خواست درباره ماندن در این سمت تجدیدنظر کند. ترامپ به خبرنگاران گفت: «به کیتی گفتم اگه نمی‌خوای، مجبور نیستی این کار رو بکنی.» او افزود رسانه‌ها در نخستین هفته کاری زکریا «خیلی بد باهاش رفتار کردن» و ادامه داد: «بهش گفتم راستش اگه جای تو بودم، تجدیدنظر می‌کردم.»
ترامپ در همین اظهارات کوتاه اعتراف کرد: «شاید این کار براش مناسب نیست.» وقتی خبرنگاران پرسیدند آیا این حرف‌ها یعنی زکریا اخراج شده است، رئیس‌جمهور حرفش را پس گرفت و گفت: «نه، نه. می‌خوام زندگی خوبی داشته باشه.» او افزود: «رسانه‌ها حسابی بهش تاختن.» ترامپ همچنین گفت ممکن است زکریا به سمت دیگری در کاخ سفید منتقل شود: «داریم درباره یه کاری صحبت می‌کنیم.»
ماجرای خروج زکریا در شرایطی رقم خورد که این هفته پرسش‌های زیادی درباره بزرگ‌نمایی در سوابق حرفه‌ای او مطرح شده بود. زکریا خود را وکیل معرفی کرده بود و ترامپ نیز هنگام اعلام انتصابش، او را «وکیل» خوانده بود. اما روز سه‌شنبه، وقتی خبرنگاری از او پرسید در آزمون کانون وکلای کدام ایالت قبول شده، پاسخ داد: «وقتی رفتم چین.» همین پاسخ عجیب، یکی از دست‌مایه‌های اصلی جیمی کیمل در مونولوگ همان شبش بود.
زکریا که دانش‌آموخته دانشکده حقوق دانشگاه پپردین (Pepperdine University) است، بعدها تایید کرد در آزمون کانون وکلای ایالت کالیفرنیا شرکت کرده اما قبول نشده است. آزمون کانون وکلای کالیفرنیا از دشوارترین آزمون‌های وکالت در آمریکا به شمار می‌رود و نرخ قبولی آن معمولاً از میانگین کشوری پایین‌تر است. در آمریکا هیچ‌کس بدون قبولی در این آزمون و دریافت مجوز از یک ایالت، اجازه وکالت ندارد.
زکریا روز پنجشنبه در گفت‌وگو با جک پوسوبیک، مجری شبکه ریل امریکاز ویس (Real America’s Voice) که از رسانه‌های راست‌گرای آمریکاست، گفت: «من هیچ‌وقت خودم رو به‌عنوان کسی که وکیل دادگستریه معرفی نکردم.» او در این دفاع به تفاوتی اشاره داشت که در زبان انگلیسی میان دو واژه lawyer و attorney at law مطرح می‌شود. برخی واژه نخست را برای هر کسی که تحصیلات حقوقی دارد به کار می‌برند، اما «اتورنی» به کسی گفته می‌شود که مجوز رسمی وکالت دارد و می‌تواند در دادگاه از موکل دفاع کند. با این حال در زبان روزمره آمریکایی‌ها، این دو واژه تقریباً به یک معنا به کار می‌روند.
همین استدلال، مورد انتقاد شان هنیتی، مجری سرشناس فاکس نیوز و از حامیان قدیمی ترامپ، قرار گرفت. او در برنامه «Hannity» زکریا را به خاطر بزرگ‌نمایی در سوابقش و نحوه برگزاری نخستین نشست خبری‌اش زیر سوال برد و گفت: «چرا وارد این تعریف طولانی و کش‌دار درباره فرق lawyer و attorney می‌شی؟ چون فکر نمی‌کنم بیشتر مردم فرق خاصی بینشون ببینن. چرا خیلی ساده نگفتی من هیچ‌وقت وکالت نکردم؟»
زکریا در همین برنامه پذیرفت که در آزمون کانون وکلا قبول نشده و هرگز مجوز وکالت در آمریکا نگرفته است. او توضیح داد: «از قبل برای آزمون کانون وکلا ثبت‌نام کرده بودم و تقریباً همون تابستون می‌دونستم که قراره برم چین زندگی کنم و نتیجه آزمون دیگه اهمیتی نداره. سر جلسه رفتم چون نمی‌خواستم وضعیتم انصراف ثبت بشه.» زکریا پیش‌تر به مدت سه سال به‌عنوان مشاور حقوقی بیرونی گروه بانک جهانی در چین کار کرده بود.
او درباره نخستین نشست خبری‌اش نیز گفت: «احساسم اینه که با زمان آماده‌سازی خیلی کم، واقعاً پا پیش گذاشتم و مسئولیت رو قبول کردم. با توجه به اینکه شاید کمتر از هشت ساعت بود سر کار بودم و صبح همون روز کتابچه نشست خبری رو گرفته بودم، حس می‌کنم تمام تلاشم رو کردم، شان، تا اون روز برای مردم آمریکا کارم رو درست انجام بدم.» زکریا در اصل از اصطلاح step up to the plate استفاده کرد که از بیس‌بال وارد زبان روزمره آمریکایی‌ها شده است. این اصطلاح به لحظه‌ای اشاره دارد که بازیکن برای ضربه زدن پشت خط می‌ایستد و در معنای کنایی یعنی «قبول مسئولیت در لحظه حساس».
ترامپ روز ۹ اکتبر زکریا را به این سمت منصوب کرد و او چند روز بعد، در ۱۳ اکتبر، برای نخستین نشست خبری‌اش پشت تریبون سالن نشست‌های خبری جیمز اس. بریدی در کاخ سفید ایستاد. این سالن به نام جیمز بریدی، سخنگوی رونالد ریگان، نام‌گذاری شده است که در سال ۱۹۸۱ و در جریان سوقصد به جان ریگان به‌شدت زخمی شد. نشست خبری زکریا تنها ۱۴ دقیقه طول کشید و او فقط به پرسش سه خبرنگار پاسخ داد.
این نشست با چند لغزش زبانی هم همراه بود. مشهورترین آن‌ها لحظه‌ای بود که زکریا هنگام صحبت درباره خانواده‌اش، به‌اشتباه همسرش را «رئیس‌جمهورم» خواند و بعد حرفش را اصلاح کرد. کوتاهی این نشست نیز در مقایسه با سخنگویان پیشین ترامپ بیشتر به چشم آمد. نخستین نشست خبری کارولین لیویت، سلف زکریا، نزدیک به ۴۷ دقیقه طول کشید و نخستین نشست شان اسپایسر حدود ۷۹ دقیقه بود. نخستین نشست سارا هاکبی سندرز، که امروز فرماندار ایالت آرکانزاس است، نیز در سال ۲۰۱۷ حدود ۲۳ دقیقه به طول انجامید.
اوایل همین هفته، یک مقام کاخ سفید به شبکه ام‌اس ناو (MS NOW)، که پیش‌تر با نام ام‌اس‌ان‌بی‌سی شناخته می‌شد، گفته بود دوره کاری زکریا ممکن است حتی از آنتونی اسکاراموچی هم کوتاه‌تر شود. اسکاراموچی در ژوئیه ۲۰۱۷ مدیر ارتباطات کاخ سفید شد و تنها ۱۰ روز بعد کنار گذاشته شد. برکناری او پس از انتشار مصاحبه‌ای جنجالی و پر از الفاظ رکیک با مجله نیویورکر (The New Yorker) و هم‌زمان با آغاز به کار جان کلی به‌عنوان رئیس دفتر کاخ سفید اتفاق افتاد. دوره کاری اسکاراموچی آن‌قدر کوتاه بود که در فضای مجازی آمریکا، «یک اسکاراموچی» به واحدی طنزآمیز برای اندازه‌گیری ۱۰ روز تبدیل شد.
آن مقام کاخ سفید که نامش فاش نشد، گفته بود: «ایستادن پشت تریبون سخته، ولی اون بد شروع کرد. باید خیلی سریع خیلی بهتر بشه، وگرنه رکورد اسکاراموچی رو می‌شکنه.»
خود اسکاراموچی هم پس از انتشار خبر برکناری زکریا، با طعنه گفت: «رکوردها برای شکسته شدن ساخته شدن.» او افزود: «ولی از درد و رنج دیگران هیچ لذتی نمی‌برم.»
این در حالی است که کاخ سفید روز چهارشنبه، در پاسخ به پرسش فاکس نیوز دیجیتال درباره مقایسه زکریا با اسکاراموچی، همچنان از او حمایت کرده بود. استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، گفته بود: «کیتی عضو فوق‌العاده و بی‌نظیری برای تیمه. صلاحیتش منحصربه‌فرده و خیلی باهوش و تیزه تا مردم آمریکا رو درباره همه کارهای بزرگی که رئیس‌جمهور ترامپ و دولتش انجام دادن آگاه کنه. اون به‌عنوان سخنگو کارش رو فوق‌العاده انجام می‌ده.»
اما تلاش‌های رسانه‌ای زکریا در همین هفته برای رفع ابهام درباره سوابق حقوقی‌اش نتیجه نداد. او روز جمعه، بی‌آنکه فرصت دیگری برای ایستادن پشت تریبون پیدا کند، از این سمت کنار گذاشته شد. حتی حساب رسمی سخنگوی کاخ سفید در شبکه ایکس (X) با نام کاربری PressSec@ که پیش‌تر لیویت آن را اداره می‌کرد و بعد به دفتر مطبوعاتی کاخ سفید سپرده شد، هرگز به زکریا منتقل نشد و از ۷ اکتبر تاکنون هیچ پستی منتشر نکرده است.
زکریا پیش از ورود به کاخ سفید، مشاور ارشد ارتباطات گروه رسانه و فناوری ترامپ (Trump Media & Technology Group) بود، شرکتی که شبکه اجتماعی تروث سوشال (Truth Social) متعلق به رئیس‌جمهور را اداره می‌کند. او اوایل امسال نیز به‌عنوان معاون دستیار وزیر در امور رسانه‌ای و سخنگوی وزارت امنیت داخلی آمریکا فعالیت کرده بود. حضور او در آن سمت هم تنها شش هفته طول کشید و خودش دلیل استعفا را دشواری رفت‌وآمد میان کالیفرنیا و واشنگتن عنوان کرده بود.
سقوط سریع کیتی زکریا نشان می‌دهد سخنگویی کاخ سفید فقط به وفاداری سیاسی و حضور پررنگ در رسانه‌های همسو نیاز ندارد. این سمت از نزدیک‌ترین و بی‌رحمانه‌ترین نقاط تماس دولت با رسانه‌هاست و کوچک‌ترین ابهام در سوابق یا لغزش در اجرا، فوراً زیر ذره‌بین می‌رود. جالب اینجاست که سخت‌ترین پرسش‌ها درباره صداقت زکریا، نه فقط از سوی رسانه‌های منتقد، بلکه از زبان شان هنیتی، یکی از وفادارترین چهره‌های رسانه‌ای جریان ترامپ، مطرح شد. ترامپ هم با لحنی ملایم و با تاکید بر اینکه «می‌خواد زندگی خوبی داشته باشه»، تلاش کرد این خروج را بیشتر نتیجه فشار رسانه‌ها جلوه دهد تا اخراج. با این حال، زکریا حالا رکورد کوتاه‌ترین دوره حضور در یکی از مهم‌ترین مناصب رسانه‌ای کاخ سفید را از آن خود کرده است و پرسش اصلی این است که ترامپ این بار چه کسی را برای ایستادن پشت تریبون اتاق جیمز بریدی انتخاب می‌کند.
