آیا گوشی تلفن همراه رابطه‌تان را تحت تاثیر قرار داده است؟ شاید وقت آن رسیده گوشی را زمین بگذارید
در سال ۲۰۱۱، تنها ۳۵ درصد از بزرگسالان ایالات متحده تلفن هوشمند داشتند. این رقم تا سال ۲۰۲۳ به شکل چشمگیری افزایش یافت و به ۹۰ درصد رسید. گسترش استفاده از تلفن‌های همراه و پیشرفت فناوری باعث شده است وابستگی مردم به این دستگاه‌ها بیشتر شود. امروزه از تلفن‌های هوشمند برای تقریبا همه کارها، از پیدا کردن مسیر و جست‌وجوی اطلاعات گرفته تا برقراری ارتباط با دیگران، استفاده می‌شود.
با این حال، برخی افراد چنان درگیر تلفن هوشمند خود می‌شوند که اطرافیانشان را نادیده می‌گیرند. این رفتار که در زبان انگلیسی «فبینگ» (Phubbing) نام دارد، از ترکیب دو واژه «تلفن» (Phone) و «نادیده گرفتن یا تحقیر کردن» (Snubbing) ساخته شده است.
فبینگ در نگاه اول ممکن است رفتاری بی‌ضرر به نظر برسد، اما می‌تواند پیامدهای جدی برای روابط داشته باشد. ماندن طولانی‌مدت پای صفحه‌نمایش ممکن است باعث شود شریک عاطفی شما احساس بی‌احترامی، بی‌اهمیتی یا نادیده گرفته شدن کند. اگر احساس می‌کنید گوشی همراه در رابطه‌تان بیش از اندازه جا گرفته است، شاید وقت آن باشد که آن را زمین بگذارید و حضور بیشتری در لحظه داشته باشید.
ریچل گلدبرگ، درمانگر و موسس یک موسسه درمانی، درباره فبینگ می‌گوید:
«در اصل، فبینگ زمانی اتفاق می‌افتد که فردی در یک موقعیت اجتماعی قرار دارد، در حالی که تمرکز او به جای اینکه روی اطرافیانش باشد، روی تلفن هوشمندش است. زمانی که کسی در حال فبینگ است، توجه او به جای برقراری تعاملات رودررو با افراد حاضر، معطوف به گوشی اوست.»
فبینگ تنها به مشغول بودن با گوشی خلاصه نمی‌شود، بلکه می‌تواند پیامدهای واقعی برای روابط داشته باشد. بر اساس تحقیقات، این رفتار بر صمیمیت و نزدیکی میان زوج‌ها تاثیر منفی می‌گذارد و می‌تواند موجب افزایش احساس انزوا، تنهایی و مشکلات مرتبط با سلامت روان شود.
تصور کنید برای صرف ناهار با یکی از دوستانتان قرار گذاشته‌اید، اما او به جای مشارکت در گفت‌وگو، بیشتر زمان خود را با تلفن همراهش می‌گذراند. این اتفاق در بسیاری از روابط دوستانه، عاشقانه و خانوادگی رخ می‌دهد. طبق نتایج یک نظرسنجی کوچک، تقریبا نیمی از بزرگسالان آمریکایی گفته‌اند که از سوی همسر یا شریک عاطفی خود با فبینگ مواجه شده‌اند. فردی که نادیده گرفته می‌شود، معمولا به دلیل کم‌توجهی شریک عاطفی‌اش احساس دلخوری، ناامنی یا حتی حسادت می‌کند.
کولین مارشال، درمانگر و مدیر ارشد بالینی در موسسه «دو صندلی»، توضیح می‌دهد:
«کم‌توجهی به شریک عاطفی، مانند فبینگ، می‌تواند منجر به کاهش رضایت از رابطه شود. اگر نشان ندهید که شریک عاطفی‌تان برای شما مهم است، او احساس دوری و جدایی از شما خواهد کرد و این امر منجر به کاهش صمیمیت و عاطفه می‌شود.»
فبینگ می‌تواند اعتماد میان زوج‌ها را کاهش دهد و بر ارتباط رودررو تاثیر بگذارد. مارشال دراین‌باره می‌گوید:
«اگر روی گوشی خود تمرکز کنید، این پیام را منتقل می‌کنید که هر چه می‌خوانید یا تماشا می‌کنید، مهم‌تر از فردی است که جلوی شما نشسته است. اگر این کار را به‌طور منظم و مکرر انجام دهید، می‌تواند به رابطه لطمه بزند.»
البته فبینگ فقط در روابط عاشقانه رخ نمی‌دهد. والدین ممکن است هنگام صحبت با فرزندان خود درگیر گوشی باشند، خواهر و برادرها ممکن است یکدیگر را نادیده بگیرند و حتی این رفتار در محیط کار، میان مدیر و کارمند، نیز دیده می‌شود.
فراموش‌کاری گوشی همراه می‌تواند بر سلامت روان هر دو طرف تاثیر بگذارد؛ هم فردی که مورد فبینگ قرار می‌گیرد و هم فردی که دیگران را با گوشی خود نادیده می‌گیرد. تحقیقات نشان می‌دهند که هر دو گروه ممکن است به دلیل این رفتار، اضطراب، افسردگی و احساس تنهایی بیشتری را تجربه کنند.
افرادی که زمان زیادی را با تلفن هوشمند خود می‌گذرانند، معمولا فرصت کمتری برای تعامل مستقیم با دیگران دارند. اگرچه برخی افراد، ارتباط‌های خود در شبکه‌های اجتماعی یا از طریق پیامک را روابطی واقعی و دوستانه می‌دانند، این نوع ارتباط‌ها معمولا یکی از عناصر مهم روابط انسانی، یعنی صمیمیت، را به‌طور کامل تامین نمی‌کنند.
گلدبرگ درباره تاثیر فبینگ بر سلامت روان می‌گوید:
«فبینگ می‌تواند منجر به احساس گناه، جدایی و کاهش صمیمیت شود. تمایل مداوم به چک کردن گوشی‌هایمان می‌تواند باعث شود که توانایی برقراری ارتباط صمیمی و آسیب‌پذیر با عزیزانمان را از دست بدهیم. این موضوع می‌تواند به مرور زمان منجر به افزایش اضطراب، احساس خجالت و افسردگی شود.»
استفاده از تلفن‌های هوشمند می‌تواند جنبه‌ای اعتیادآور نیز داشته باشد. گنی فینکل، درمانگر و مددکار اجتماعی دارای مجوز، معتقد است تلفن‌های هوشمند ممکن است احساس ارتباط را ایجاد کنند، اما نمی‌توانند جایگزین ارتباط رودررو شوند. دریافت پاداش‌های کوتاه‌مدت، مانند لایک یا دنبال‌کننده جدید، می‌تواند فرد را به‌طور مداوم به سمت گوشی بکشاند و در نهایت به روابط او و ارتباطش با دنیای واقعی آسیب بزند.
چک کردن تلفن همراه به‌خودی‌خود رفتار نادرستی نیست و تقریبا همه افراد گاهی این کار را انجام می‌دهند. فینکل دراین‌باره می‌گوید:
«فبینگ می‌تواند بی‌خطر باشد، مثلا زمانی که می‌بینید همسرتان در حین شام به نتایج بازی تیم مورد علاقه‌اش نگاه می‌کند. با این حال، فبینگ می‌تواند زمانی سمی شود که یک نفر تا جایی از گوشی خود استفاده کند که شریک عاطفی‌اش احساس نادیده گرفته شدن یا ناامنی در رابطه پیدا کند.»
برای تشخیص اینکه آیا در رابطه خود درگیر فبینگ هستید یا قربانی آن شده‌اید، به نشانه‌های زیر توجه کنید:
گوشی همیشه همراه فرد است: شخصی که با او وقت می‌گذرانید، همیشه تلفن همراهش را در دست دارد یا آن را در نزدیک‌ترین فاصله ممکن قرار می‌دهد؛ حتی زمانی که گفت‌وگوی مهمی با او دارید.
دائما از شما می‌خواهد صبر کنید: اگر شریک عاطفی‌تان هنگام پیام دادن یا مرور محتوای گوشی، مرتب به شما می‌گوید «کمی صبر کن»، ممکن است گوشی برای او اولویت بالاتری از گفت‌وگوی شما پیدا کرده باشد. گلدبرگ دراین‌باره می‌گوید:
«وقتی کسی دائماً در حالی که فرد دیگری سعی دارد توجه او را جلب کند، می‌گوید «کمی صبر کن»، این پیام را می‌رساند که گوشی او اولویت بالاتری دارد.»
با هر اعلان حواسش پرت می‌شود: اگر فرد با دریافت هر اعلان مضطرب یا حواس‌پرت می‌شود و بلافاصله توجه خود را از گفت‌وگو به سمت تلفن همراه می‌برد، احتمالا میزان وابستگی او به گوشی افزایش یافته است.
ارتباط از راه دور را ترجیح می‌دهد: ممکن است فرد به جای صحبت مستقیم، ترجیح دهد با پیامک یا شبکه‌های اجتماعی ارتباط برقرار کند. بعضی افراد از تعامل مجازی احساس راحتی بیشتری دارند و به همین دلیل، گفت‌وگوی حضوری را به تعویق می‌اندازند یا از آن اجتناب می‌کنند.
در برابر صحبت درباره استفاده از گوشی حالت دفاعی می‌گیرد: گلدبرگ می‌گوید:
«دفاعی شدن یا بی‌اعتنایی کردن زمانی که با فرد در مورد استفاده از گوشی صحبت می‌شود، می‌تواند نشان‌دهنده وابستگی به گوشی شبیه به اعتیاد و فقدان آگاهی یا انگیزه برای بهبود رابطه باشد.»
اگر نگران استفاده خود از گوشی هستید یا احساس می‌کنید شریک عاطفی‌تان بیش از اندازه با تلفن همراهش درگیر است، چند اقدام ساده می‌تواند به کاهش فبینگ کمک کند.
نخست، میزان استفاده از گوشی را مدیریت کنید. برای مثال، هنگام بیرون رفتن با دوستان یا صرف غذا در کنار همسر، صدای اعلان‌ها را خاموش کنید و گوشی را داخل کیف یا جیب خود بگذارید. همین تغییر ساده می‌تواند تمرکز شما را از صفحه‌نمایش به فردی که در کنارتان حضور دارد، برگرداند.
همچنین می‌توانید زمان‌های مشخصی را به استفاده از تلفن همراه اختصاص دهید و در زمان گفت‌وگو، تماشای فیلم یا صرف غذا، قانون «بدون گوشی» را در نظر بگیرید. این قانون زمانی موثرتر خواهد بود که برای همه افراد حاضر یکسان اجرا شود و به شکل تنبیه یا کنترل شریک عاطفی به کار نرود.
اگر تعیین محدودیت برای استفاده از صفحه‌نمایش دشوار است، کمک گرفتن از یک درمانگر نیز می‌تواند مفید باشد. مارشال دراین‌باره توصیه می‌کند:
«آنچه که درمان می‌تواند انجام دهد، کمک به شما در شناسایی اهدافتان است، اینکه چرا این اهداف برای شما مهم هستند و مهم‌تر اینکه درگیر شدن با گوشی‌تان را برای شما تسهیل می‌کند، به شما کمک می‌کند تا محرک‌ها یا موانعی را که در رسیدن به اهدافتان ایجاد می‌شوند، شناسایی کنید و استراتژی‌هایی را برای کمک به غلبه بر آن موانع بیابید.»
در گام بعد، بهتر است دلایل پشت رفتار فبینگ را بررسی کنید. آیا زمانی که مضطرب هستید یا در موقعیت ناخوشایندی قرار می‌گیرید، بیشتر به سراغ گوشی می‌روید؟ آیا بعد از یک روز سخت کاری، تلفن همراه راهی برای فرار از خستگی و فشار روانی است؟ آیا هنگام مواجهه با موضوعی ناراحت‌کننده، به جای گفت‌وگو با شریک عاطفی‌تان، خود را با گوشی سرگرم می‌کنید؟
بررسی دقیق‌تر این رفتار به شما کمک می‌کند محرک‌های اصلی فبینگ را بشناسید و برای تغییر آن برنامه داشته باشید. در بعضی موارد، استفاده افراطی از گوشی تنها یک عادت ساده نیست و ممکن است با اضطراب، افسردگی، احساس ناامنی یا مشکلات ارتباطی عمیق‌تر ارتباط داشته باشد.
تلفن‌های هوشمند زندگی را آسان‌تر کرده‌اند و بسیاری از افراد احساس می‌کنند بدون آن‌ها نمی‌توانند امور روزمره خود را پیش ببرند. با این حال، گوشی همراه هرگز نمی‌تواند جایگزین کامل ارتباط حضوری و صمیمیت انسانی شود. گاهی تنها کاری که رابطه شما به آن نیاز دارد، این است که گوشی را برای مدتی کنار بگذارید، به فرد مقابل نگاه کنید و واقعا به حرف‌هایش گوش دهید.
