احترام بیقید و شرط (نگاه مثبت بدون قید و شرط) در روانشناسی
احترام بیقید و شرط (نگاه مثبت بدون قید و شرط) اصطلاحی است که توسط روانشناس انسانگرا، کارل راجرز، برای توصیف تکنیکی به کار رفته در رویکرد غیر directive (غیر دستوری) او در درمان مراجعهمحور، به کار برده میشود.
به گفتهی راجرز، احترام بیقید و شرط شامل نشان دادنِ حمایت و پذیرش کامل فردیست، فارغ از اینکه آن فرد چه بگوید یا چه کار کند.
درمانگر، فارغ از اینکه مراجعهکننده احساسات و رفتارهای “خوب” یا “بد” را ابراز کند، از او حمایت و پذیرش میکند و هیچ شرطی برای این پذیرش قائل نیست. به این معنا که فرقی نمیکند مراجعهکننده در حال ابراز خشم، غم، شادی یا رضایت باشد، درمانگر از او حمایت میکند.
این مقاله به بررسی معنای احترام بیقید و شرط، تأثیراتی که میتواند داشته باشد و چگونگی استفاده از آن در درمان برای ایجاد تغییر مثبت میپردازد. با فرامدیا همراه باشید …
احترام بیقید و شرط (نگاه مثبت بدون قید و شرط) چیست؟
احترام بیقید و شرط به معنای «مراقبت از مراجعهکننده است، اما نه به شیوهای مالکانه یا صرفاً برای ارضای نیازهای درمانگر.» این توضیحی است که کارل راجرز در مقالهی سال ۱۹۵۷ خود در مجلهی «روانشناسی مشاوره» ارائه داده است. او ادامه میدهد: «احترام بیقید و شرط به معنای مراقبت از مراجعهکننده بهعنوان فردی مستقل است، با اجازهی داشتن احساسات و تجربیات خاص خودش.»
راجرز معتقد بود که نشان دادن احترامِ بیقید و شرط به مراجعهکنندگان برای درمانگران ضروری است. او همچنین بیان میکرد که افرادی که در زندگی خود از چنین پذیرشی از سوی دیگران برخوردار نیستند، در نهایت ممکن است به باورهای منفی دربارهی خودشان برسند.
هنگامی که افراد، چه یک درمانگر یا هر فرد دیگری از شبکهی حمایتی فرد، احترام بیقید و شرط را ارائه میدهند، نقشی اساسی در پرورش و رشد آن فرد ایفا میکنند. این نوع احترام به افراد میفهماند که حتی در مواجهه با اشتباهات و شکستهایشان، مورد لطف و پذیرش قرار میگیرند.
به اعتقاد راجرز، نتیجهی این امر آن است که افراد قادر میشوند خودِ واقعیشان باشند و عمیقترین ترسها یا رازهای خود را بدون ترس از عدم پذیرش، آشکار کنند.
احترام بیقید و شرط نشانگر یک رابطهی سالم است، از جمله در روابط عاشقانه، بین دوستان و اعضای خانواده. این نوع احترام به افراد این آسودگی و آزادی را میدهد که بدون ترس از طرد شدن یا از دست دادن عشق دیگران، به طور کامل خودشان باشند.
نگاهی کلی به این نظریه
کارل راجرز نگرش پذیرش کامل نسبت به فرد دیگری را احترام بیقید و شرط مینامید. او معتقد بود که این نگرش جزء ضروری فرایند درمان است و میتواند زندگی افرادی که با مشکلات روانی روبرو هستند را بهبود بخشد.
احترام بیقید و شرط و ارزشگذاری به خود
راجرز معتقد بود که افراد هم به احساس ارزشمندی درونی (خودارزشی) و هم به دریافت احترام مثبت از دیگران نیاز دارند. اینکه افراد چگونه در مورد خودشان فکر میکنند و خودشان را چقدر باارزش میدانند، نقش مهمی در بهزیستی آنها ایفا میکند.
افرادی که حس قویتری از خودارزشی دارند، اعتماد به نفس بیشتری داشته و برای رسیدن به اهدافشان و حرکت به سمت خودشکوفایی، انگیزهی بیشتری دارند. چرا که آنها باور دارند که قادر به دستیابی به اهداف خود هستند.
در سالهای اولیهی زندگی، کودکان امیدوارند که مورد محبت و پذیرش والدین و سایر اعضای خانواده قرار بگیرند، که این امر به احساس اعتماد به نفس و خودارزشی آنها کمک میکند. احترام بیقید و شرط از سوی مراقبین در سالهای اولیهی زندگی میتواند به شکلگیری احساس خودارزشی در افراد همزمان با افزایش سن کمک کند.
با افزایش سن، احترامِ دیگران نقش پررنگتری در شکلگیری خوداِنگارهی فرد ایفا میکند. این احترام شامل احترام دوستان، اعضای خانواده، شرکای عاطفی و سایر افرادی است که حلقهی اجتماعی فرد را تشکیل میدهند.
تأثیر فقدان احترام بیقید و شرط
راجرز معتقد بود که زمانی که افراد، احترام مثبت مشروط را تجربه میکنند، به این معنا که تایید صرفاً به اعمال فرد بستگی دارد، ممکن است ناهماهنگی (incongruence) رخ دهد. ناهماهنگی زمانی اتفاق میافتد که تصور فرد از خودِ ایدهآلش با تجربیات او در زندگیِ واقعی همخوانی نداشته باشد.
افراد همسو (congruent) دارای همپوشانی زیادی بین خودانگاره و تصورشان از خود ایدهآل هستند. در مقابل، افراد ناهمسو همپوشانی کمی بین خودانگاره و خود ایدهآل خود دارند.
راجرز همچنین بر این باور بود که دریافت احترام بیقید و شرط میتواند به افراد کمک کند تا بار دیگر همسو شوند. درمانگران با ارائهی احترام بیقید و شرط به مراجعهکنندگان خود، میتوانند به آنها کمک کنند تا همسوتر شده و به سلامت روانی بهتری دست یابند.
چگونه احترام بیقید و شرط عمل میکند؟
آیا واقعاً برای درمانگران ممکن است که به هر مراجعهکنندهای احترام بیقید و شرط ارائه دهند؟ بسیاری بر این باورند که پاسخ منفی است. با این حال، برخی کارشناسان ادعا میکنند که برای درمانگران تلاش برای احساس چنین احترامی نسبت به مراجعهکنندگانشان ممکن است.
همچنین ذکر این نکته مهم است که چنین پذیرشی به معنای سهلانگاری یا تأیید همهی رفتارها نیست. ناتالی راجرز، دختر کارل راجرز، بعدها توضیح داد که پدرش معتقد بود در حالی که هر فکر و احساسی قابل قبول است، اما همه رفتارها قابل قبول نیستند.
چالشهای نشان دادن احترام بیقید و شرط
در حالی که احترام بیقید و شرط ستونِ اصلی درمان مراجعهمحور است، اما به کار بستن آن همیشه آسان نیست. تصور کنید که یک درمانگر با یک مجرم جنسی کار میکند. سامرز-فلاناگان در کتاب خود با عنوان «نظریههای مشاوره و رواندرمانی در بستر و عمل»، به متخصصان در مواجهه با چنین موقعیتهای دشواری توصیههایی ارائه میدهد.
نویسندگان این کتاب به جای تمرکز بر رفتارهای خودِ فرد، پیشنهاد میکنند که به دنبال یافتنِ احترامِ مثبت برایِ رنج و ترسهایی باشید که چنین رفتارهایی ممکن است نشاندهندهی آنها باشد.
آنها اشاره میکنند که «راجرز به طور قاطع بر این باور بود که هر فردی با ظرفیت رشد به شیوهای مثبت و دوستداشتنی متولد میشود. هنگامی که درمان مراجعهمحور انجام میدهید، شما به فرصت بعدی آنها، شاید آخرین فرصتشان، برای مورد استقبال، درک و پذیرش قرار گرفتن تبدیل میشوید. پذیرش شما ممکن است شرایط لازم برای تغییر را ایجاد کند.»
یک فرا تحلیل در سال ۲۰۱۸ نشان داد که احترام بیقید و شرط با بهبود نتایج درمان مرتبط است.
جمع بندی
احترام بیقید و شرط، که در روانشناسی با عنوان “نگاه مثبت بدون قید و شرط” شناخته میشود، بخش مهمی از درمان است و میتواند صداقت و رشد را تقویت کند. همچنین میتواند خارج از بستر درمان، به عنوان بنیانی مهم برای ایجاد اعتماد و صمیمیت در روابط نزدیک عمل کند.
شما میتوانید با پذیرش تجربیات افراد و تایید احساساتشان، به آنها احترام بیقید و شرط نشان دهید.
