ایالات متحده آمریکا فقط کشوری با آسمانخراشها، هالیوود، کاخ سفید، فستفود و انتخابات پر سر و صدا نیست. پشت تصویر آشنایی که از آمریکا در ذهن داریم، انبوهی از واقعیتهای عجیب، بامزه، تکاندهنده و گاهی باورنکردنی پنهان شده است؛ از شهری در آلاسکا که تقریبا همه ساکنانش زیر یک سقف زندگی میکنند تا آتشی در معدن پنسیلوانیا که بیش از ۶۰ سال است خاموش نشده.
به مناسبت ۲۵۰ سالگی آمریکا مجموعهای از همین دانستنیها را گرد هم آوردهایم؛ فهرستی شلوغ و رنگارنگ که در آن تاریخ، سیاست، فرهنگ عامه، جغرافیا، غذا، سینما، فاجعههای ملی و حتی شایعات قدیمی کنار هم قرار میگیرند. در ادامه، این اطلاعات پراکنده را در قالب یک روایت منسجم مرور میکنیم؛ روایتی از آمریکایی که گاهی باشکوه، گاهی عجیب، گاهی خندهدار و گاهی بسیار تلخ است.
از تولد آمریکا تا بحث بر سر روز واقعی استقلال
بیشتر مردم آمریکا روز چهارم ژوییه را به عنوان روز استقلال جشن میگیرند، چون اعلامیه استقلال در ۴ ژوییه ۱۷۷۶ منتشر شد. اما نکته جالب اینجاست که قطعنامه لی برای استقلال دو روز زودتر، یعنی در ۲ ژوییه، تصویب شده بود. به همین دلیل، برخی معتقد بودند شاید روز دوم ژوییه باید به تعطیلی ملی آمریکا تبدیل میشد.
آمریکاییها از سال ۱۷۷۷ چهارم ژوییه را با آتشبازی جشن گرفتهاند؛ سنتی که هنوز هم یکی از نمادهای مهم این روز است. جالبتر اینکه اولین اعلامیه رسمی شکرگزاری آمریکا نیز در سال ۱۷۸۹ از سوی جورج واشنگتن (George Washington) صادر شد، اما سنت برگزاری روز شکرگزاری در چهارمین پنجشنبه نوامبر بعدها و در دوران ریاستجمهوری آبراهام لینکلن (Abraham Lincoln) در سال ۱۸۶۳ تثبیت شد.
روسای جمهور آمریکا؛ از کشتیگیر شدن لینکلن تا تمساحهای کاخ سفید
تاریخ ریاستجمهوری آمریکا پر از داستانهایی است که گاهی بیشتر شبیه حاشیههای یک سریال سیاسیاند. مثلا آبراهام لینکلن در ۲۱ سالگی قهرمان کشتی شهرستان خود شد و در سال ۱۹۹۲ به تالار مشاهیر ملی کشتی آمریکا راه یافت. از طرف دیگر، او همان روزی که ترور شد، قانونی را برای ایجاد سرویس مخفی آمریکا امضا کرد؛ نهادی که بعدها حفاظت از رئیسجمهور را بر عهده گرفت.
جورج واشنگتن هم برخلاف یک باور مشهور، دندانهای چوبی نداشت. دندانهای مصنوعی او از فلز، عاج و حتی دندان انسان ساخته شده بود. بر اساس برخی پژوهشهای تاریخی، بخشی از این دندانها از افراد برده گرفته شده بود؛ نکتهای که وجه تاریکتری به یکی از اسطورههای محبوب تاریخ آمریکا میدهد.
در میان روسای جمهور عجیبتر، جان کویینسی آدامز (John Quincy Adams) و هربرت هوور (Herbert Hoover) جایگاه ویژهای دارند؛ چون گفته میشود آدامز یک تمساح و هوور دو تمساح در کاخ سفید نگهداری میکردند. اولیسس اس. گرانت (Ulysses S. Grant) نیز تنها رئیسجمهور آمریکا است که هنگام حضور در قدرت بازداشت شد؛ جرمش هم سرعت غیرمجاز با درشکه بود.
از سوی دیگر، جرالد فورد (Gerald Ford) تنها کسی است که آمریکاییها نه برای ریاستجمهوری و نه برای معاونت ریاستجمهوری مستقیما به او رای ندادند. او پیش از ورود به سیاست، مدل تبلیغاتی هم بود. ریچارد نیکسون (Richard Nixon) ظاهرا به پنیر کاتیج با سس کچاپ علاقه داشت و جورج اچ. دبلیو. بوش (George H. W. Bush) زمانی به انتخاب کلینت ایستوود (Clint Eastwood) به عنوان معاون رئیسجمهور فکر کرده بود.
ریاستجمهوری؛ شغلی خطرناکتر از آنچه فکر میکنید
دربسیاری از موارد از واژه POTUS استفاده میشود؛ این واژه مخفف President of the United States به معنی رئیسجمهور ایالات متحده است. این سمت در تاریخ آمریکا شغلی پرخطر بوده است. چهار رئیسجمهور هنگام حضور در قدرت به دلایل طبیعی درگذشتند و چهار رئیسجمهور دیگر ترور شدند. علاوه بر این، دستکم ۱۵ رئیسجمهور با تلاش برای ترور یا نقشههای ترور مرتبط بودهاند.
زکری تیلور (Zachary Taylor) تنها ۱۶ ماه پس از آغاز ریاستجمهوریاش درگذشت. مورخان هنوز درباره علت دقیق مرگ او اختلاف نظر دارند، اما یکی از روایتها میگوید خوردن گیلاس و شیر یخزده در جشن چهارم ژوییه، چند روز پیش از مرگش، ممکن است در بیماری معده او نقش داشته باشد. البته این موضوع قطعی نیست و همچنان در حد بحث تاریخی باقی مانده است.
آمریکا و پروژههای سیاسی عجیب؛ از «ایالات متحده زمین» تا کشور خیالی در فلوریدا
در سال ۱۸۹۳، لوکاس ام. میلر (Lucas M. Miller)، نماینده کنگره، پیشنهاد کرد نام کشور به «ایالات متحده زمین» تغییر کند. این پیشنهاد هرگز به جایی نرسید، اما نشان میدهد تاریخ سیاسی آمریکا فقط با تصمیمهای بزرگ و جدی ساخته نشده؛ گاهی ایدههای عجیب هم در آن مطرح شدهاند.
یکی دیگر از نمونههای عجیب، تلاش ویلیام آگوستوس بولز (William Augustus Bowles) در سال ۱۷۹۹ برای ایجاد کشوری مستقل در فلوریدا با نام «ایالت ماسکوگی» بود. او خود را مدیرکل و فرمانده کل معرفی کرد، اما حکومتش در سال ۱۸۰۳ با دستگیریاش پایان یافت.
آلاسکا، تگزاس و کالیفرنیا؛ ایالتهایی که از کشورها بزرگترند
آمریکا کشوری است که جغرافیایش به اندازه سیاستش عجیب و متنوع است. آلاسکا در سال ۱۸۶۷ از روسیه به قیمت ۷.۲ میلیون دلار خریداری شد؛ رقمی که امروز تقریبا معادل ۱۵۰ میلیون دلار برآورد میشود. این ایالت آنقدر بزرگ است که تگزاس، کالیفرنیا و مونتانا بهراحتی در آن جا میشوند. آلاسکا همچنین بیش از مجموع همه ایالتهای دیگر آمریکا خط ساحلی دارد.
تگزاس اگر کشوری مستقل بود، از نظر تولید ناخالص داخلی در میان ۱۰ اقتصاد بزرگ جهان قرار میگرفت. از نظر مساحت نیز از هر کشور اروپایی بزرگتر است. کالیفرنیا هم در سال ۲۰۲۵ بهتنهایی پنجمین اقتصاد بزرگ جهان گزارش شده بود و از نظر تنوع زیستی، متنوعترین ایالت آمریکا به شمار میرود.
مجسمه آزادی، زنگ آزادی و تناقضهای نمادهای ملی
مجسمه آزادی با اینکه یکی از نمادهای نیویورک است، از نظر موقعیت جغرافیایی به خط ساحلی نیوجرسی نزدیکتر است. این مجسمه در ابتدا حتی به عنوان فانوس دریایی استفاده میشد. نکته کمتر شنیدهشده این است که خالق مجسمه آزادی ابتدا ایده ساخت یک مجسمه عظیم را برای کانال سوئز در مصر مطرح کرده بود.
زنگ آزادی هم فقط به خاطر ترک معروفش شناخته نمیشود. روی این زنگ، نام Pennsylvania با یک n کمتر نوشته شده است. البته نکته جالب اینجاست که همین املای قدیمی در قانون اساسی آمریکا هم دیده میشود و در زمان خود لزوما خطا به حساب نمیآمده است.
شهرهایی که انگار از داستان بیرون آمدهاند
در آلاسکا شهری به نام ویتیر (Whittier) وجود دارد که به «شهر زیر یک سقف» مشهور است، چون تقریبا همه ساکنان آن در برجهای بگیچ (Begich Towers) زندگی میکنند.
در نبراسکا، شهر مونووی (Monowi) تنها یک ساکن دارد: السی ایلر (Elsie Eiler). او همزمان شهردار، کتابدار، متصدی بار و عملا ادارهکننده شهر است. این نمونه، یکی از عجیبترین تصویرها از زندگی شهری در آمریکا را نشان میدهد؛ جایی که مفهوم «شهر» فقط به جمعیت وابسته نیست، بلکه به هویت و تداوم اجتماعی هم مربوط میشود.
سنترالیا (Centralia) در پنسیلوانیا نیز داستانی تیرهتر دارد. آتش معدن این منطقه در سال ۱۹۶۲ آغاز شد و هنوز پس از بیش از ۶۰ سال در زیر زمین میسوزد.
ساختمانها و سازههایی با ویژگیهای غیرمنتظره
ساختمان امپایر استیت (Empire State Building) آنقدر بزرگ است که کد پستی اختصاصی خود را دارد: ۱۰۱۱۸٫ فرودگاه بینالمللی دنور نیز دو برابر جزیره منهتن وسعت دارد.
سد هوور (Hoover Dam) به قدری بتن در خود جای داده که با آن میتوان یک بزرگراه دو بانده میان سانفرانسیسکو و نیویورک ساخت. در واشنگتن نیز کلیسای جامع ملی واشنگتن (Washington National Cathedral) یک مجسمه سنگی گروتسک از دارث ویدر (Darth Vader)، شخصیت مشهور «جنگ ستارگان» (Star Wars)، دارد.
دیوان عالی آمریکا هم یک زمین بسکتبال در ساختمان خود دارد که با شوخی به آن «بالاترین دادگاه کشور» میگویند؛ چون درست بالای سالن دادگاه قرار گرفته است.
طبیعت آمریکا؛ از غار بیپایان تا دریاچهای عمیقتر از آسمانخراش
غار ماموت در کنتاکی طولانیترین سامانه غاری کشفشده در جهان است. دریاچه کریتر در اورگن آنقدر عمیق است که میتواند برج وان ورلد ترید سنتر (One World Trade Center) را در خود جای دهد.
دریاچه سوپریور به اندازهای آب دارد که اگر روی سراسر آمریکای شمالی و جنوبی پخش شود، میتواند سطحی به عمق حدود یک فوت ایجاد کند. دریاچههای بزرگ نیز حدود ۲۰ درصد آب شیرین سطحی جهان را در خود جای دادهاند و بزرگترین سامانه آب شیرین سطحی زمین به شمار میروند.
هاوایی نیز میزبان کیلاوئا (Kilauea)، یکی از فعالترین آتشفشانهای جهان است. در پارک ملی اورگلیدز (Everglades National Park) هم تنها جایی روی زمین وجود دارد که تمساحها و کروکودیلهای وحشی در کنار هم زندگی میکنند.
پارکها، مسیرها و سرزمینهای حفاظتشده
یلواستون (Yellowstone) در سال ۱۸۷۲ به نخستین پارک ملی جهان تبدیل شد. آمریکا امروز ۶۳ پارک ملی رسمی و صدها منطقه حفاظتشده فدرال دارد. علاوه بر آن، تقریبا ۲۵۰۰ پارک ایالتی در همه ۵۰ ایالت آمریکا پراکندهاند.
آبشار نیاگارا نیز نخستین پارک ایالتی آمریکا به شمار میرود که در سال ۱۸۸۵ تاسیس شد. مسیر آپالاچی (Appalachian Trail) از ۱۴ ایالت عبور میکند و یکی از مشهورترین مسیرهای پیادهروی طولانی در جهان است.
جالب است بدانید برخی پارکهای ملی آمریکا به سگها عنوان نمادین «بارک رنجر» میدهند؛ بازی زبانی بامزهای با واژه park ranger، یعنی محیطبان پارک.
غذاهای آمریکایی؛ از پیتزای هاوایی تا ۳۵۰ برش پیتزا در ثانیه
آمریکاییها عاشق پیتزا هستند؛ آنها حدود ۳۵۰ برش پیتزا در هر ثانیه میخورند. با این حال، پیتزای هاوایی نه در هاوایی اختراع شد و نه حتی در آمریکا. سام پانوپولوس (Sam Panopoulos)، مهاجر یونانیتبار، در سال ۱۹۶۲ در چتم انتاریو کانادا آناناس را روی پیتزا امتحان کرد.
آمریکاییها همچنین سالانه حدود ۲۰ میلیارد هاتداگ مصرف میکنند. در آمریکا بیش از ۱۵ سبک منطقهای پیتزا وجود دارد؛ از پیتزای نیویورکی گرفته تا سبک شیکاگو.
کالیفرنیا بزرگترین تولیدکننده لبنیات آمریکا است؛ نکتهای که شاید برای کسانی که ویسکانسین را ایالت پنیر میدانند، غافلگیرکننده باشد. آمریکا قهوه را تقریبا فقط در هاوایی و مقدار کمی در کالیفرنیا کشت میکند.
خوراکیها و اختراعهایی که مسیر عجیبی داشتند
خمیر بازی پلیدو (Play-Doh) ابتدا در سینسیناتی اوهایو به عنوان پاککننده کاغذدیواری فروخته میشد و بعدها به اسباببازی محبوب کودکان تبدیل شد.
اسمورز (S’mores)، خوراکی معروف کمپینگ با بیسکویت، شکلات و مارشمالو، به لورتا اسکات کرو (Loretta Scott Crew)، رهبر گروه پیشاهنگی دختران، نسبت داده میشود. این خوراکی در ابتدا s’more نامیده میشد.
آبنبات چوبی را جورج اسمیت (George Smith) از نیوهیون کانتیکت در سال ۱۹۰۸ اختراع کرد. نخ دندان نیز اختراع لوی اسپیر پارملی (Levi Spear Parmly)، دندانپزشک نیواورلئانی، بود.
توینکی سرخشده هم با اینکه بهشدت آمریکایی به نظر میرسد، توسط کریستوفر سل (Christopher Sell) اهل راگبی انگلستان در اوایل دهه ۲۰۰۰ به آمریکا آورده شد.
پول، بدهی و اقتصاد روزمره
بر اساس یک مطالعه OnePoll، یک آمریکایی متوسط بیش از ۵۴ هزار دلار بدهی دارد. همچنین از سال ۲۰۱۱ برآورد شده که حدود دو سوم اسکناسهای ۱۰۰ دلاری آمریکا خارج از این کشور قرار دارند.
پیش از آنکه تصویر جورج واشنگتن روی اسکناس یک دلاری قرار بگیرد، سالمون پی. چیس (Salmon P. Chase)، وزیر خزانهداری، تصویر خود را روی این اسکناس گذاشت تا جایگاه عمومیاش را تقویت کند. آمریکا حتی اسکناس ۱۰ هزار دلاری هم چاپ کرده که روی آن تصویر همین وزیر خزانهداری دیده میشد.
برخی سکههای پنجسنتی مدرن آمریکا نیز از نظر ارزش فلز، در صورت ذوب شدن، بیش از ارزش اسمی خود میارزند؛ هرچند ذوب کردن سکهها برای استفاده از فلز آنها مسالهای قانونی و اقتصادی پیچیده دارد.
زبان، تاریخ و عادتهای روزمرهای که آمریکا را متفاوت میکند
برخلاف تصور رایج، ایالات متحده در سطح ملی زبان رسمی ندارد، هرچند برخی ایالتها انگلیسی را به عنوان زبان رسمی خود معرفی کردهاند. اسپانیایی دومین زبان پرکاربرد در آمریکا است.
آمریکا یکی از معدود کشورهایی است که در نوشتن تاریخ، قالب ماه/روز/سال را به کار میبرد. همچنین یکی از حدود ۱۰ کشوری است که همچنان بهطور گسترده از فارنهایت به جای سلسیوس استفاده میکند.
در بیشتر ایالتها برای اجاره خودرو باید حداقل ۱۸ سال داشت، اما افراد زیر ۲۵ سال معمولا با هزینهها و محدودیتهای بیشتری روبهرو میشوند. در آمریکا میتوان در ۱۸ سالگی رای داد و به ارتش پیوست، اما خرید قانونی الکل تا ۲۱ سالگی ممکن نیست.
فوتبال یا ساکر؟ یک تفاوت فرهنگی ساده اما مهم
در بیشتر دنیا، football همان فوتبال است؛ اما در آمریکا، فوتبال را معمولا soccer مینامند و football به فوتبال آمریکایی اشاره دارد. همین تفاوت زبانی در فیلمها و سریالها هم بارها به شوخی گرفته شده است.
و البته به سریال «۲۴» (۲۴) هم اشاره میشود؛ سریالی که در آن مقام ریاستجمهوری عملا مثل درِ گردان است و در طول ۹ فصل، ۱۱ نفر مختلف این جایگاه را در داستان تجربه میکنند.
فرهنگ عامه؛ از هالیوود تا کاپیتان آمریکا
هالیوود پیش از غرق شدن تایتانیک هم فیلم میساخت. یکی از نخستین فیلمهای ساختهشده در آمریکا، مجموعه فیلمهای صامت «مانکیشاینز» (Monkey Shines) دانسته میشود.
جو سایمون (Joe Simon) ابتدا به این فکر کرده بود که نام کاپیتان آمریکا (Captain America) را «سوپر آمریکایی» بگذارد، اما چون ابرقهرمانهای زیادی با واژه super وجود داشتند، از این ایده گذشت.
تابلوی هالیوود نیز صندوق خیریه و نهاد غیرانتفاعی محافظ خود را دارد؛ نهادی که در سال ۱۹۷۸، همان سال بازسازی تابلو، شکل گرفت.
ادبیات، موسیقی و آثار هنری با داستانهای خاص
رمان «قدرت همدلی» (The Power of Sympathy) که در سال ۱۷۸۹ منتشر شد، به عنوان نخستین رمان آمریکایی شناخته میشود؛ اثری اخلاقی و احساسی که در زمان خود موضوعی بحثبرانگیز داشت.
جان استاینبک (John Steinbeck)، نویسنده «خوشههای خشم» (The Grapes of Wrath)، به مشهور شدن جاده ۶۶ با لقب «جاده مادر» کمک کرد. نمایش برادوی «قتلهای موس» (Moose Murders) نیز یکی از بدنامترین شکستهای تاریخ تئاتر آمریکا است؛ چون در ۲۲ فوریه ۱۹۸۳ در تئاتر یوجین اونیل افتتاح شد و همان روز هم بسته شد.
ترانه «اولد من ریور» (Ol’ Man River) نخستین بار در موزیکال برادوی «شو بوت» (Show Boat) در سال ۱۹۲۷ اجرا شد و بعدها به یکی از مشهورترین ترانههای آمریکایی تبدیل شد.
اختراع اینترنت، هواپیما و پرواز به ماه
آرپانت (ARPANET)، پروژهای نظامی در دوران جنگ سرد، پایههای اینترنت مدرن را شکل داد. نخستین پیام آرپانت در ۲۹ اکتبر ۱۹۶۹ از دانشگاه کالیفرنیا، لسآنجلس به استنفورد فرستاده شد.
برادران رایت، یعنی اورویل رایت (Orville Wright) و ویلبر رایت (Wilbur Wright)، هواپیما را اختراع کردند، در حالی که هیچکدام به دانشگاه نرفته بودند. از سوی دیگر، فقط ۱۲ انسان روی ماه قدم گذاشتهاند و همه آنها فضانوردان آمریکایی بودهاند.
پگی ویتسون (Peggy Whitson) نیز بیش از هر آمریکایی دیگری در فضا بوده است؛ دستاوردی مهم در تاریخ فضانوردی آمریکا.
پروژههای عجیب دولتی و نظامی
در دوران جنگ سرد، آمریکا بهطور جدی به منفجر کردن یک بمب هستهای روی ماه فکر کرد؛ پروژهای که با نام پروژه A119 شناخته میشد و در نهایت کنار گذاشته شد.
سازمان سیا نیز پروژهای به نام «اکوستیک کیتی» (Acoustic Kitty) داشت که هدفش تبدیل کردن یک گربه به ابزار شنود بود. ارتش آمریکا در جنگ جهانی دوم حتی ایده نصب بمبهای آتشزا روی خفاشها برای ایجاد آتشسوزی در شهرهای ژاپن را آزمایش کرد.
در همان جنگ، نیروی دریایی آمریکا کارخانههای شناور بستنی ساخت تا روحیه سربازان را بالا ببرد. این ترکیب عجیب از جنگ و بستنی، یکی از نمونههای خاص فرهنگ لجستیکی آمریکا است.
فاجعهها و رویدادهای تاریک در تاریخ آمریکا
در دوران انقلاب آمریکا، بیش از ۶ هزار آمریکایی در نبردها کشته شدند، اما برآورد میشود بیش از ۱۰ هزار زندانی آمریکایی در کشتیهای زندان به دلیل بیتوجهی و شرایط بد جان خود را از دست دادند.
در سال ۱۹۱۹، انفجار مخزن ملاس در بوستون باعث شد حدود ۲.۳ میلیون گالن ملاس با سرعتی نزدیک به ۳۵ مایل بر ساعت در شهر جاری شود. این حادثه که به «سیل ملاس بوستون» مشهور است، یکی از عجیبترین فجایع شهری آمریکا بود.
در سالهای ۱۸۱۱ و ۱۸۱۲، زمینلرزههای بزرگ نیومادرید باعث شدند رودخانه میسیسیپی برای مدتی بهطور موقت خلاف جهت جریان پیدا کند.
بمبهای هستهای افتاده، اما منفجرنشده
آمریکا در سال ۱۹۶۱ بهطور تصادفی یک بمب هستهای را روی کارولینای شمالی انداخت، اما خوشبختانه بمب منفجر نشد. در سال ۱۹۵۸ نیز یک بمب هستهای دیگر نزدیک ساوانا در جورجیا سقوط کرد.
این حوادث یادآور آن است که تاریخ جنگ سرد فقط رقابت ایدئولوژیک نبود؛ مجموعهای از اشتباهها، آزمایشها و خطرهایی بود که گاهی جهان را تا آستانه فاجعه پیش بردند.
نژادپرستی، بردهداری و زخمهای تاریخی
بخش مهمی از دانستنیهای آمریکا به تاریخ تلخ نژادپرستی و خشونت مربوط میشود. تصمیم درد اسکات (Dred Scott Decision) در دیوان عالی آمریکا اعلام کرد که سیاهپوستان نمیتوانند شهروند آمریکا باشند؛ تصمیمی که از مهمترین نقاط تاریک تاریخ حقوقی این کشور است.
کشتار نژادی تولسا (Tulsa Race Massacre) جامعهای موفق از سیاهپوستان را نابود کرد و نسلهایی از ثروت و امنیت اقتصادی را از میان برد. هزاران شهر در آمریکا نیز زمانی به عنوان «شهرهای غروب» شناخته میشدند؛ شهرهایی که به غیرسفیدپوستان هشدار میدادند پیش از غروب آنجا را ترک کنند یا با خشونت روبهرو شوند.
در جنگ جهانی دوم، دولت آمریکا بیش از ۱۰۰ هزار نفر از تبار ژاپنی را در اردوگاهها زندانی کرد. همچنین جابهجایی اجباری بومیان آمریکا در مسیر اشکها باعث مرگ هزاران نفر شد.
زنان اثرگذار؛ از حقوق بشر تا هوانوردی
النور روزولت (Eleanor Roosevelt) در تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر سازمان ملل نقش داشت. جین آدامز (Jane Addams) در سال ۱۹۳۱ نخستین زن آمریکایی شد که جایزه صلح نوبل را دریافت کرد.
فرانسیس پرکینز (Frances Perkins) نخستین زن عضو کابینه آمریکا بود و در ایجاد نظام تامین اجتماعی نقش داشت. مادام سی. جی. واکر (Madam C. J. Walker)، کارآفرین حوزه مراقبت از موی سیاهپوستان، به عنوان نخستین زن خودساخته میلیونر آمریکا شناخته میشود.
هریت تابمن (Harriet Tubman) نیز پس از فعالیت در شبکه راهآهن زیرزمینی، در جنگ داخلی آمریکا به عنوان جاسوس ارتش اتحادیه فعالیت کرد. آملیا ارهارت (Amelia Earhart) هم به شکلگیری یکی از نخستین گروههای مهم زنان خلبان در آمریکا کمک کرد.
رزا پارکس فقط یک مسافر خسته نبود
رزا پارکس (Rosa Parks) اغلب در روایتهای سادهشده به عنوان زنی معرفی میشود که چون خسته بود، صندلی اتوبوس را ترک نکرد. اما واقعیت عمیقتر است. او فعال باتجربه حقوق مدنی بود و درباره خشونت و بیعدالتی نژادی در آلاباما تحقیق میکرد. اقدام مشهور او در اتوبوس، بخشی از مبارزهای آگاهانه و طولانیتر بود، نه صرفا یک واکنش لحظهای.
بومیان آمریکا و میراثی که هنوز زنده است
دولت فدرال آمریکا بیش از ۵۷۰ قبیله بومی را به رسمیت میشناسد. طبق سرشماری ۲۰۲۰، شمار بیشتری از مردم خود را چروکی (Cherokee) معرفی کردند تا هر قبیله بومی دیگر در آمریکا.
کنفدراسیون ایروکوا (Iroquois Confederacy) نیز بهطور گسترده به عنوان یکی از منابع الهام قانون اساسی آمریکا مطرح میشود. البته میزان و شکل این تاثیر موضوعی تاریخی و محل بحث است، اما اصل ارتباط میان نظامهای بومی و اندیشه سیاسی آمریکا برای بسیاری از پژوهشگران مهم است.
از مایفلاور تا آمریکا نام گرفتن قاره
میلیونها آمریکایی امروز میتوانند تبار خود را به کشتی مایفلاور (Mayflower) برسانند. ساموست (Samoset) نخستین بومی آمریکایی بود که با زائران انگلیسی ارتباط برقرار کرد؛ گفته میشود او به انگلیسی به آنان خوشامد گفت و حتی درخواست آبجو کرد.
نام آمریکا از آمریگو وسپوچی (Amerigo Vespucci)، کاوشگر ایتالیایی، گرفته شده است. نکته جالب این است که نام America ابتدا برای آمریکای جنوبی به کار میرفت، نه آمریکای شمالی.
کریستف کلمب (Christopher Columbus) نیز برخلاف تصور رایج، هرگز پا به سرزمین اصلی آمریکای شمالی نگذاشت.
واقعیتهای عجیب درباره حیوانات آمریکا
خرس گریزلی کالیفرنیا در سال ۱۹۵۳ حیوان رسمی این ایالت شد، در حالی که این زیرگونه از خرس قهوهای از سال ۱۹۲۴ منقرض شده بود.
موستانگها نماد غرب آمریکا هستند، اما اسبها در اصل توسط اسپانیاییها به آمریکای شمالی آورده شدند. جمعیت بوفالوی آمریکایی نیز به دلیل شکار گسترده از دهها میلیون راس به چند صد راس سقوط کرد و تا آستانه انقراض پیش رفت.
در پرندگان نیز نکته جالبی وجود دارد: عقاب سرسفید ماده معمولا حدود یکسوم بزرگتر از نر است. در ویرجینیا، اسبچههای وحشی هر سال از یک کانال آبی شنا میکنند؛ سنتی که حدود یک قرن قدمت دارد.
کشاورزی، دام و عددهای عجیب
در برخی ایالتها تعداد گاوها از انسانها بیشتر است؛ از جمله آیداهو، آیووا، کانزاس، مونتانا، نبراسکا، داکوتای شمالی، اوکلاهما، داکوتای جنوبی و وایومینگ. در کنتاکی، بشکههای بوربون در حال رسیدن از جمعیت انسانها بیشترند.
کشاورزان آمریکایی سالانه حدود ۹۰ میلیون جریب ذرت میکارند؛ مساحتی تقریبا دو برابر اوکلاهما. کانزاس نیز بهطور متوسط آنقدر گندم تولید میکند که میتوان با آن میلیاردها قرص نان پخت.
در دلاور، در سال ۲۰۱۴ گزارش شد تعداد مرغها بیش از ۲۰۰ برابر جمعیت انسانی ایالت است.
شهرها، ایالتها و قانونهای بامزه
در میشیگان، اگر بخواهید «تکشاخ» شکار کنید، باید از دانشگاه ایالتی لیک سوپریور مجوز بگیرید؛ البته این بیشتر یک شوخی دانشگاهی و فرهنگی است تا قانون واقعی شکار.
نیومکزیکو یک سوال رسمی ایالتی دارد: «قرمز یا سبز؟» این سوال به نوع فلفل چیلی اشاره دارد. اوکلاهما تنها ایالتی است که وعده غذایی رسمی دارد و در آن خوراکهایی مثل گوشت خوک باربیکیو و پای پکان دیده میشود.
وایومینگ فقط دو پلهبرقی دارد که هر دو در شهر کسپر هستند. در لانگویو واشنگتن نیز پلی مخصوص سنجابها به نام ناتی ناروز (Nutty Narrows Bridge) ساخته شده است.
جادهها، خودروها و رانندگی
طبق گزارش فوربز ادوایزر (Forbes Advisor)، تگزاس ایالتی با بدترین رانندگان آمریکا معرفی شده، در حالی که بهترین رانندگان در واشنگتن دی.سی. گزارش شدهاند. البته این نوع رتبهبندیها به معیارهای آماری خاص وابستهاند و ممکن است در گزارشهای دیگر متفاوت باشند.
برای شرکت در مسابقات نسکار (NASCAR)، داشتن گواهینامه رانندگی ایالتی الزامی نیست. جاده ۶۶ اصلی از شیکاگو تا سانتا مونیکا امتداد داشت و نخستین بزرگراه آسفالتشده به سوی اقیانوس آرام بود.
در کالیفرنیا، یک بزرگراه طوری طراحی شده که اگر با سرعت مناسب از روی آن عبور کنید، ملودی «اورتور ویلیام تل» (William Tell Overture) شنیده میشود.
دانشگاهها، کتابخانهها و آموزش عالی
هاروارد در سال ۱۶۳۶ تاسیس شد و بیش از یک قرن از خود آمریکا قدیمیتر است. آمریکا آموزش عالی را به صنعتی عظیم تبدیل کرده و بیش از ۳۹۰۰ کالج و دانشگاه دارد.
کتابخانه کنگره با بیش از ۸۰۰ مایل قفسه کتاب، آنقدر گسترده است که اگر قفسههایش در منهتن چیده شوند، بیش از ۳۶ بار آن را پر میکنند. یکی از قدیمیترین کتابخانههای عمومی آمریکا نیز توسط کویکرها پیش از شکلگیری ایالات متحده تاسیس شد.
یکی از نخستین کتابهای چاپشده در آمریکا بعدها در مزایدهای بیش از ۱۴ میلیون دلار فروخته شد.
فکتهای عجیب و کوچک اما ماندگار
- لاسوگاس بیش از ۱۵۰ هزار اتاق هتل دارد؛ اگر هر شب در یکی بمانید، بیش از ۴۰۰ سال طول میکشد همه را تجربه کنید.
- تنها دو ایالت، آریزونا و هاوایی، ساعت تابستانی را رعایت نمیکنند.
- نیویورک سیتی با حدود ۸.۵ میلیون نفر جمعیت، از نزدیک به ۸۰ درصد ایالتهای آمریکا پرجمعیتتر است.
- در آتلانتا بیش از ۷۰ خیابان با شکلهایی از نام Peachtree وجود دارد.
- بیشتر چمدانهای بیصاحب خطوط هوایی در نهایت به یک فروشگاه فروش مجدد در آلاباما میرسند.
- یک جزیره نزدیک ساحل کارولینای جنوبی تقریبا بهطور کامل محل زندگی میمونهای رزوس است.
- در هاوایی، تماشای طلوع خورشید از بالای آتشفشان هالئاکالا (Haleakala) آنقدر محبوب شده که حالا نیاز به رزرو دارد.
نکتههایی درباره شایعهها و روایتهای تاییدنشده
با برخی دانستنیهای تاریخی در این فهرست باید با احتیاط برخورد شوند. مثلا داستان طراحی پرچم کنونی آمریکا با ۵۰ ستاره توسط رابرت جی. هفت (Robert G. Heft) در ۱۷ سالگی مشهور است و او گفته بود این طرح ابتدا پروژه مدرسهای بوده که بابتش نمره B- گرفته؛ اما مورخان درباره بخش نمره مدرسه تردیدهایی مطرح کردهاند.
یا روایت خرید منهتن توسط هلندیها از بومیان در برابر کالاهایی به ارزش حدود ۲۴ دلار، داستانی بسیار مشهور است، اما جزئیات تاریخی و مفهوم ارزش واقعی معامله پیچیدهتر از این روایت ساده است. بنابراین بهتر است این موارد را به عنوان روایتهای تاریخی مشهور، نه همیشه واقعیتهای کاملا قطعی، در نظر بگیریم.
آمریکا، سرزمین تضادهای عجیب
دانستنیهای آمریکا از جنس یک فهرست ساده نیستند؛ آنها تصویری از کشوری میسازند که در آن نوآوری و خشونت، آزادی و تبعیض، شوخی و فاجعه، فرهنگ عامه و تاریخ سیاسی در کنار هم قرار گرفتهاند. آمریکا هم سرزمین نخستین پارک ملی جهان است، هم سرزمین پروژههای هستهای عجیب؛ هم زادگاه اینترنت مدرن است، هم شاهد زخمهایی عمیق مثل بردهداری، کشتار نژادی و اردوگاههای بازداشت.
شاید راز جذابیت این کشور در همین تضادها باشد. آمریکا را نمیتوان فقط با هالیوود، مکدونالد، کاخ سفید یا مجسمه آزادی شناخت. گاهی برای شناخت واقعیتر آن باید به پل مخصوص سنجابها، شهر یکنفره، آتش زیرزمینی، پیتزای هاوایی کانادایی، و البته فصلهای تاریک تاریخش هم نگاه کرد.
توضیحهای ضروری
درباره اطلاعات بحثبرانگیز
برخی موارد تاریخی مانند علت مرگ زکری تیلور، داستان نمره پروژه پرچم رابرت جی. هفت یا روایت خرید منهتن، در منابع مختلف با جزئیات متفاوت نقل شدهاند. در این مقاله این موارد به عنوان روایتهای مشهور یا گزارشهای مطرحشده بیان شدهاند، نه حقیقت قطعی و بینیاز از بررسی.
توضیح اصطلاحات
- POTUS: مخفف President of the United States، یعنی رئیسجمهور ایالات متحده.
- ساعت تابستانی: تغییر ساعت رسمی در بخشی از سال برای استفاده بیشتر از روشنایی روز.
- شهرهای غروب: شهرهایی در تاریخ آمریکا که غیرسفیدپوستان را تهدید میکردند پیش از غروب آنجا را ترک کنند.
