نسرین جوادزاده و پاسخ مادرش؛ «این‌همه عجله برای چی بود؟»
گاهی یک پاسخ دیرهنگام، بیشتر از صد پیام فوری به کارمان می‌آید. برای نسرین جوادزاده، جواب آرام مادرش یادآور چیزی بود که در شتاب زندگی روزمره به‌سادگی فراموش می‌کنیم: در دسترس‌بودن، همیشه به معنای آماده پاسخ‌دادن نیست.
نسرین جوادزاده به صفحه گوشی نگاه کرد. دو روز از پیامی که در واتساپ برای مادرش فرستاده بود می‌گذشت و حالا پاسخ رسیده بود. برای کسی که به سرعت ارتباطات روزمره عادت کرده، چنین فاصله‌ای احتمالاً بیش از حد طولانی به نظر می‌رسید؛ پیامی فرستاده شده بود و انتظار داشت جوابش هم زود برسد.
در روایتی که از این بازیگر، نسرین بلافاصله گله می‌کند: «مامان، این کار با روح واتساپ جور درنمیاد!»
مادرش اما نه دستپاچه می‌شود و نه برای توضیح‌دادن عجله می‌کند. خیلی آرام می‌پرسد: «این‌همه عجله برای چی بود؟»
سوالی کوتاه که جهت گفت‌وگو را عوض می‌کند. تا آن لحظه، موضوع دیر جواب‌دادن مادر بود؛ حالا مسئله این بود که چرا پاسخ باید حتماً زود می‌رسید. آیا اتفاق مهمی افتاده بود؟ کاری معطل مانده بود؟ یا فقط سرعت پیام‌رسان، انتظار سرعت را هم با خودش آورده بود؟
پیام فوری، همیشه موضوع فوری نیست
در این روایت، نسرین متوجه می‌شود موضوع آن‌قدرها هم فوری نبوده است. گاهی همین فاصله کوچک میان انتظار ما و رفتار دیگری، چیزی را روشن می‌کند که در زندگی شلوغمان نمی‌بینیم: عادت کرده‌ایم امکان ارتباط سریع را با ضرورت پاسخ سریع اشتباه بگیریم.
واتساپ و دیگر پیام‌رسان‌ها فاصله فرستادن و دریافت‌کردن پیام را کوتاه کرده‌اند، اما قرار نیست زمان زندگی آدم‌ها را هم یکسان کنند. ممکن است ما آماده گفت‌وگو باشیم و طرف مقابل مشغول کار، استراحت یا صرفاً دور از گوشی باشد.
البته دیر رسیدن پاسخ، به‌خصوص از طرف کسی که دوستش داریم، می‌تواند نگران‌کننده یا دلگیرکننده باشد. این احساس واقعی است؛ اما هر تاخیری هم نشانه بی‌اعتنایی نیست. گاهی فقط دو نفر با دو ریتم متفاوت زندگی می‌کنند.
فشار پنهانِ همیشه پاسخ‌گو بودن
در پژوهش‌های روان‌شناسی کار، مفهومی با عنوان «فشار پاسخ‌گویی دیجیتال» یا تله‌پرشر بررسی شده است؛ اشتغال ذهنی و احساس اصرار برای پاسخ‌دادن سریع به پیام‌های کاری.
مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۵ در مجله روان‌شناسی سلامت شغلی منتشر شد، میان این فشار و مشکلاتی در بازیابی پس از کار، از جمله فرسودگی و کیفیت پایین‌تر خواب، ارتباط گزارش کرد. این پژوهش درباره ارتباطات کاری است، نه گفت‌وگوی خانوادگی نسرین و مادرش؛ بااین‌حال، به شناخت فشاری کمک می‌کند که ممکن است همراه پیام‌های روزمره تجربه کنیم: احساس اینکه باید بی‌درنگ پاسخ بدهیم یا پاسخ بگیریم.
راه‌حل هم قطع ارتباط یا بی‌توجهی به دیگران نیست. می‌توان برای موضوعات واقعاً فوری تماس گرفت، درباره زمان پاسخ‌گویی توافق کرد و برای پیام‌های معمولی کمی جای نفس‌کشیدن گذاشت.
پاسخ مادر نسرین، با همان سادگی، این تفاوت را یادآوری می‌کند. لازم نیست همه‌چیز را طوری زندگی کنیم که انگار باید چیزی را از دل آتش‌سوزی نجات بدهیم.
گاهی پیش از گلایه از دیر رسیدن یک جواب، بد نیست از خودمان بپرسیم: واقعاً این‌همه عجله برای چه بود؟
