پرونده ۱۰ میلیارد دلاری ترامپ علیه بی‌بی‌سی به دادگاه می‌رود؛ قاضی فدرال درخواست رد شکایت را نپذیرفت
یک قاضی فدرال آمریکا روز سه‌شنبه درخواست بی‌بی‌سی (BBC) برای رد شکایت افترای دونالد ترامپ را نپذیرفت. این شکایت به تدوین بخشی از سخنرانی ترامپ در روز ۶ ژانویه در یک مستند مربوط میشود؛ مستندی که کمی پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ آمریکا پخش شد. با این تصمیم، پرونده‌ای که ترامپ در آن ۱۰ میلیارد دلار غرامت خواسته است، وارد مرحله تازه‌ای میشود.
جفری کانتز، قاضی دادگاه ناحیه‌ای فدرال آمریکا، در رای خود اعلام کرد ترامپ به اندازه کافی ادعای «سوءنیت واقعی» را مطرح و مستند کرده است. این مفهوم یکی از سخت‌ترین موانع در پرونده‌های افترا در آمریکاست. بر اساس رای تاریخی دیوان عالی آمریکا در پرونده «نیویورک تایمز علیه سالیوان» در سال ۱۹۶۴، چهره‌های عمومی و سیاستمداران برای پیروزی در دعوای افترا فقط نباید نادرست بودن یک مطلب را ثابت کنند. آن‌ها باید نشان دهند رسانه با علم به نادرستی مطلب، یا با بی‌اعتنایی آشکار به درستی یا نادرستی آن، دست به انتشارش زده است. به همین دلیل، بسیاری از شکایت‌های سیاستمداران علیه رسانه‌ها در همان مراحل اولیه رد می‌شوند.
قاضی کانتز در بخشی از رای خود نوشت: «بی‌بی‌سی تایید کرده که ویدیویی را طوری تدوین کرده که به نظر برسد رئیس‌جمهور ترامپ جمله‌ای را گفته که هرگز نگفته است. این شبکه همچنین پذیرفته که تصمیم گرفته این ویدیو را در قالب یک مستند، تنها یک هفته پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ منتشر کند؛ یعنی درست در زمانی که بیشترین تاثیر را داشته باشد. بی‌بی‌سی برای اطمینان از دیده شدن مستند در فلوریدا، حتی به مفسران مستقر در آمریکا و فلوریدا ایمیل زده و نحوه تماشای آن را توضیح داده است.»
او در ادامه تاکید کرد: «اینکه رئیس‌جمهور ترامپ بتواند این ادعاها را ثابت کند و نشان دهد که متحمل خسارت شده یا نه، موضوعی است که باید در مرحله صدور حکم اختصاری یا در جریان محاکمه بررسی شود.»
این جمله قاضی اهمیت زیادی دارد. رای روز سه‌شنبه به معنای پیروزی ترامپ در پرونده نیست. در نظام قضایی آمریکا، دادگاه در مرحله رسیدگی به «درخواست رد دعوا» فقط بررسی می‌کند که آیا شکایت از نظر حقوقی قابلیت طرح دارد یا نه. در این مرحله ادعاهای شاکی فعلاً درست فرض می‌شوند. ارزیابی شواهد و اثبات خسارت به مراحل بعدی موکول میشود. یکی از این مراحل «حکم اختصاری» است که در آن قاضی می‌تواند بدون برگزاری محاکمه کامل و بر اساس مدارک موجود درباره پرونده تصمیم بگیرد.
قاضی کانتز ادعای افترا را حفظ کرد، اما بخش دیگری از شکایت ترامپ را که به نقض «قانون رویه‌های تجاری فریبکارانه و ناعادلانه فلوریدا» مربوط می‌شد، رد کرد. ترامپ در دسامبر ۲۰۲۵ این شکایت را در دادگاه فدرال میامی ثبت کرده بود.
محور اصلی این دعوا مستند «Trump: A Second Chance?» است که در قالب برنامه «Panorama» پخش شد. «Panorama» قدیمی‌ترین برنامه مستند خبری و تحلیلی بی‌بی‌سی است و از سال ۱۹۵۳ روی آنتن می‌رود. در این مستند، بخشی از سخنرانی ترامپ در ۶ ژانویه ۲۰۲۱ نمایش داده میشود که در آن ترامپ می‌گوید: «ما به سمت کنگره می‌رویم… و من آنجا کنار شما خواهم بود. و می‌جنگیم. با تمام وجود می‌جنگیم.» اما این جمله در واقع از کنار هم گذاشتن بخش‌های مختلف سخنرانی ساخته شده بود.
۶ ژانویه ۲۰۲۱ روزی است که هواداران ترامپ پس از سخنرانی او در واشنگتن، به سمت ساختمان کنگره آمریکا حرکت کردند. در آن روز کنگره در حال تایید رسمی پیروزی جو بایدن در انتخابات ۲۰۲۰ بود. به همین دلیل، هر جمله‌ای که نشان دهد ترامپ مستقیماً هوادارانش را به حرکت به سمت کنگره و «جنگیدن» تشویق کرده، بار سیاسی و حقوقی سنگینی دارد. منتقدان این تدوین به این نکته هم اشاره کرده بودند که در نسخه پخش‌شده، بخشی از سخنرانی که ترامپ در آن از هوادارانش خواسته بود «صلح‌آمیز و میهن‌پرستانه» صدایشان را به گوش دیگران برسانند، دیده نمی‌شد.
قاضی در رای خود درباره این تدوین نوشت: «ترامپ به‌درستی ادعا کرده که بی‌بی‌سی یک بخش دوازده‌ثانیه‌ای را برش داده و به هم چسبانده است؛ بخشی که بر پایه «تحریفی فریبنده و افتراآمیز» به اعتبار او آسیب زده است.» او افزود: «در نگاه اول، یک کلیپ دوازده‌ثانیه‌ای ممکن است بی‌اهمیت به نظر برسد. اما در چارچوب این شکایت، این دوازده ثانیه حاصل چسباندن دو بخش از سخنرانی است که نزدیک به پنجاه‌وپنج دقیقه با هم فاصله دارند.»
ترامپ مدعی است این مستند که شرکت اکتبر فیلمز (October Films) آن را تولید کرده، از طریق سرویس آی‌پلیر (iPlayer) و با استفاده از وی‌پی‌ان توسط «صدها نفر» در آمریکا تماشا شده است؛ آن هم در شرایطی که دسترسی به آن در خاک آمریکا مسدود بوده است. آی‌پلیر سرویس پخش آنلاین بی‌بی‌سی است که به طور معمول فقط برای کاربران داخل بریتانیا در دسترس قرار دارد و با فناوری موسوم به «محدودیت جغرافیایی»، کاربران خارج از این کشور را مسدود می‌کند. وکلای ترامپ بی‌بی‌سی را به تلاشی «گستاخانه» برای مداخله در انتخابات ۲۰۲۴ آمریکا متهم کرده‌اند؛ اتهامی که این رسانه آن را رد می‌کند.
ماجرای این تدوین در نوامبر ۲۰۲۵ و پس از افشای یادداشتی داخلی درباره استانداردهای تحریریه بی‌بی‌سی به رسوایی بزرگی برای این رسانه تبدیل شد. پیامدهای آن به بالاترین سطوح مدیریتی رسید. تیم دیوی، مدیرکل بی‌بی‌سی، و دبورا ترنس، مدیر بخش خبر این سازمان، از سمت خود کناره‌گیری کردند. بی‌بی‌سی رسماً عذرخواهی کرد و این اتفاق را یک «خطای قضاوت» خواند، اما حاضر به پرداخت هیچ غرامتی نشد.
یکی از استدلال‌های اصلی بی‌بی‌سی برای رد شکایت این بود که دادگاه فلوریدا «صلاحیت شخصی» برای رسیدگی به این پرونده را ندارد؛ چون مستند «Panorama» در فلوریدا پخش نشده بود. در نظام حقوقی آمریکا، یک دادگاه فقط زمانی می‌تواند به دعوایی علیه یک شخص یا شرکت رسیدگی کند که خوانده ارتباط کافی و معناداری با آن ایالت داشته باشد. این موضوع به‌ویژه برای رسانه‌های خارجی مثل بی‌بی‌سی اهمیت زیادی دارد.
قاضی کانتز این استدلال را هم نپذیرفت و نوشت: «ترامپ ارتباطات گسترده‌ای را مطرح کرده که بی‌بی‌سی را به ایالت فلوریدا پیوند می‌دهد. بی‌بی‌سی تلاش می‌کند این کار را عملیاتی کاملاً بی‌ارتباط با فلوریدا جلوه دهد. چنین چیزی ممکن نیست. ترامپ ساکن فلوریداست و این مستند تقریباً به طور کامل درباره ترامپ است. بخش‌هایی از آن در فلوریدا فیلمبرداری شده و بی‌بی‌سی فلوریدا را بخش مهمی از مستند معرفی کرده است. بنابراین «به نظر غیرصادقانه می‌رسد» که بی‌بی‌سی ادعا کند «نمی‌توانسته پیش‌بینی کند که به دادگاهی در فلوریدا کشانده شود».»
ترامپ این رای را یک «پیروزی بزرگ» خواند و بی‌بی‌سی را «سوءاستفاده‌گر وحشتناکی از حقیقت» توصیف کرد. او در شبکه اجتماعی تروث سوشال (Truth Social) نوشت: «ما به جنگیدن با همه کسایی که می‌خوان مردم آمریکا رو فریب بدن ادامه می‌دیم و شکستشون هم می‌دیم!»
در مقابل، سخنگوی بی‌بی‌سی در واکنش به این رای گفت: «از این تصمیم غافلگیر شدیم، اما به اختیار دادگاه احترام می‌ذاریم و می‌دونیم که پرونده حالا وارد مرحله بعدی می‌شه. ما همچنان به موضع خودمون اطمینان داریم و از مسیر قانونی درست به این پرونده پاسخ می‌دیم. تا وقتی رسیدگی ادامه داره، اظهارنظر بیشتر درست نیست.»
این رای هرچند حکم نهایی نیست، اما برای بی‌بی‌سی زنگ خطری جدی به شمار می‌رود. بخش قابل توجهی از استدلال قاضی بر اعتراف‌ها و عذرخواهی رسمی خود بی‌بی‌سی تکیه دارد؛ عذرخواهی‌ای که حالا می‌تواند در دادگاه علیه این رسانه به کار گرفته شود. با این حال، راه ترامپ تا دریافت غرامت هنوز طولانی و دشوار است. او باید ثابت کند تدوین این مستند عامدانه و با سوءنیت انجام شده و همچنین نشان دهد که این مستند، با وجود پخش محدود و غیرقانونی آن در آمریکا، خسارتی واقعی و قابل اندازه‌گیری به او وارد کرده است؛ آن هم در شرایطی که او همان انتخابات را برد. سرنوشت این پرونده فراتر از یک دعوای حقوقی میان یک رئیس‌جمهور و یک رسانه است. نتیجه آن می‌تواند به معیاری برای این پرسش تبدیل شود که رسانه‌های خارجی تا چه اندازه در برابر دادگاه‌های آمریکا پاسخگو هستند و مرز میان تدوین روزنامه‌نگارانه و تحریف کجاست.
