۶۵ سالگی «The Avengers»؛ سریال جاسوسی بریتانیایی که پیش از تیم مارول جهان را تسخیر کرد
دو سال پیش از آنکه تیمی به همین نام در کتابهای مصور مارول (Marvel) معرفی شود، سریال جاسوسی بریتانیایی «The Avengers» روی آنتن رفت و خیلی زود به یکی از بهترین مجموعههای تلویزیونی دهه ۱۹۶۰ تبدیل شد. این اثر کالت که جاسوسی را با علمیتخیلی درآمیخته بود، ۶۵ سال پیش با پخش نخستین قسمت خود به نام «Hot Snow» در ۷ ژانویه ۱۹۶۱، فعالیتش را در بریتانیا آغاز کرد.
«The Avengers» تا سال ۱۹۶۶ به تلویزیون آمریکا نرسید؛ زمانی که شبکه ایبیسی (ABC) پخش آن را بر عهده گرفت. بااینحال، بهمحض اینکه تماشاگران آمریکایی با سریال آشنا شدند، دیگر سیرشدن از ماجراهای عجیب و جذاب آن آسان نبود.
این مجموعه را سیدنی نیومن، فیلمنامهنویس کانادایی، خلق کرد؛ کسی که چند سال بعد در خلق «Doctor Who» نیز مشارکت داشت. «The Avengers» ماجراهای مامور مخفی جان استید با بازی پاتریک مکنی و همراهان مختلفش را دنبال میکرد؛ شخصیتهایی که با جنایتکاران مبارزه میکردند و وارد ماموریتهای جاسوسی پیچیده و گاه نامتعارف میشدند.
در ابتدا قرار بود استید بیشتر نقش همراه و دستیار دیوید اچ. کیل با بازی ایان هندری را داشته باشد. کیل پزشکی بود که پس از مشاهده مرگ نامزدش، به شخصیتی عدالتجو تبدیل میشد. بااینحال، جان استید محبوبیت بیشتری میان مخاطبان پیدا کرد و سازندگان نیز در واکنش به این استقبال، او را به شخصیت اصلی سریال تبدیل کردند.
فصلهای ابتدایی «The Avengers» فضای نسبتا واقعگرایانهای داشتند، اما مجموعه بهتدریج عناصر علمیتخیلی بیشتری را وارد داستان کرد. قهرمانان از ابزارهای پیشرفته استفاده میکردند و حتی به مصاف رباتها یا گیاهان قاتل میرفتند. این تغییر مسیر، هویت متمایزی به سریال بخشید و آن را از آثار جاسوسی معمول آن دوران جدا کرد.
در طول شش فصل، چند زن قدرتمند بهعنوان همکار جان استید وارد داستان شدند؛ از کتی گیل، انسانشناس ماجراجو با بازی آنر بلکمن گرفته تا اما پیل، متخصص هنرهای رزمی با بازی دایانا ریگ که بعدها هم بهعنوان یکی از دختران باند و هم ستاره «Game of Thrones» شناخته شد. تارا کینگ، مامور مخفی با بازی لیندا تورسن، یکی دیگر از همراهان مشهور استید بود.
«The Avengers» تقریبا بهاندازه صحنههای اکشن خود، بهخاطر پوشش و سبک ظاهری شخصیتها نیز شهرت داشت. جان استید با کلاه بولر متمایز و کتوشلوارهای سنتی اما خوشدوختش شناخته میشد؛ سبکی که از آن با عنوان نئو ادواردی یاد کردهاند. شکلگیری این ظاهر بیش از هر چیز مدیون پاتریک مکنی بود. استید در ابتدا بارانی میپوشید، اما مکنی سلیقه شخصی خود را وارد طراحی شخصیت کرد و او را به نسخهای کنایهآمیز از یک جنتلمن اصیل انگلیسی تبدیل ساخت.
مکنی در سال ۱۹۶۷ به تیوی نیوز (TV News) گفت: «استید تا حد زیادی خود من است. احساس میکنم دارم طبقه اجتماعی خودم را به سخره میگیرم.»
زنان سریال نیز لباسهای مدرن، سرهمیهای چسبان چرمی و دیگر طراحیهای پیشرو را به تن میکردند. البته این سرهمیها در واقع از چرم مصنوعی ساخته میشدند، زیرا چرم طبیعی برای اجرای صحنههای مبارزه تنبهتن بیش از اندازه دستوپاگیر بود. استفاده از چنین لباسهایی در ابتدا تصمیمی کاربردی به شمار میرفت، چون پیراهنها هنگام اجرای مبارزههای متعدد کتی گیل مزاحمت ایجاد میکردند. به همین دلیل، مایکل ویتاکر بهعنوان طراح وارد پروژه شد تا سرهمیهای مخصوص سریال را طراحی کند؛ تصمیمی که در نهایت بخشی از تاریخ مد تلویزیون را رقم زد.
اما پیل با بازی دایانا ریگ نیز تاثیر «The Avengers» بر مد دهه ۱۹۶۰ را ادامه داد. جان بیتس، طراح لباس، مجموعهای از پوششهای شخصیت پیل را طراحی کرد که بعدها بر مد آن دوران اثر گذاشت؛ از جمله دامنهای کوتاهی که او در سریال میپوشید.
برخی از اعضای گروه تولید در ابتدا از دیدن کوتاهی این دامنها وحشتزده شده بودند. ریگ بعدها به تیوی تایمز (TV Times) گفت: «موهایشان را میکشیدند و میگفتند: نمیتوانی چنین کاری کنی، غیرممکن است. من استدلال میکردم که باید رو به جلو نگاه کرد، نه به عقب؛ پوشیدن این دامنهای کوتاه هم یعنی نگاهکردن به آینده.»
پوشش جسورانه شخصیتها و میزان خشونت سریال، هنگام پخش در ایالات متحده دردسرهایی ایجاد کرد. استانداردهای شبکههای آمریکایی در دهه ۱۹۶۰ کمی محافظهکارانهتر از بریتانیا بود و ایبیسی ابتدا از پخش پنج قسمت «A Surfeit of H2O»، «Silent Dust»، «Quick-Quick Slow Death»، «Honey for the Prince» و «A Touch of Brimstone» خودداری کرد. در این میان، قسمت آخر بیش از بقیه جنجالبرانگیز شد.
در «A Touch of Brimstone»، جان استید و اما پیل درباره نسخهای امروزی از باشگاه آتش جهنم تحقیق میکنند؛ محفلی که اعضای آن نقشه ترور رهبران کشورهای خارجی را کشیدهاند. پیل برای ظاهرشدن در نقش «ملکه گناه»، لباسی بسیار باز به تن میکند که خود دایانا ریگ آن را طراحی کرده بود. این ظاهر با قلادهای میخدار کامل میشد و شخصیت مهمان داستان با بازی پیتر وینگارد نیز او را به شلاقزدن تهدید میکرد.
مجموع این عناصر برای مدیران وقت ایبیسی بیش از حد جسورانه بود. بااینحال، تمام قسمتهای حذفشده زمانی که «The Avengers» وارد چرخه بازپخش شد، دوباره در دسترس قرار گرفتند.
پخش سریال اصلی در سال ۱۹۶۹ به پایان رسید، اما مجموعه دنبالهای با نام «The New Avengers» و با حضور دوباره پاتریک مکنی، از سال ۱۹۷۶ روی آنتن رفت. این سریال در نزدیک به ۱۲۰ کشور پخش شد و نشان داد محبوبیت جان استید و جهان عجیب «The Avengers» به بریتانیا یا آمریکا محدود نمانده است.
هالیوود در سال ۱۹۹۸ نیز «The Avengers» را با بازی رالف فاینز در نقش جان استید و اوما تورمن در نقش اما پیل به فیلم سینمایی تبدیل کرد. اینبار مخاطبان و منتقدان به دلیلی کاملا متفاوت از محتوای اثر بهتزده شدند: فیلم بهشدت ضعیف بود. این اقتباس در راتن تومیتوز (Rotten Tomatoes) تنها امتیاز ۵ درصد را دارد و بیتردید یکی از بدترین فیلمهایی است که بر اساس یک سریال تلویزیونی ساخته شدهاند.
با وجود شکست نسخه سینمایی، سریال اصلی «The Avengers» پس از ۶۵ سال همچنان بهعنوان ترکیبی خلاقانه از جاسوسی، علمیتخیلی، طنز و مد شناخته میشود؛ مجموعهای که هم قهرمانان تلویزیونی متفاوتی آفرید و هم مدتها پیش از شهرت انتقامجویان مارول، این نام را در فرهنگ عامه ماندگار کرد.
