در کمتر از یک ثانیه پس از انفجار، موج شوک قدرتمندی با سرعت صوت حرکت کرد و پنجرهها و دیوارهای معمولی را به ترکشهای مرگبار تبدیل کرد. امروز نگاهی داریم به فناوریها و اختراعاتی که بشر را به مرز نابودی کشاندند؛ چه به دلیل پیامدهای ناخواسته، خطای انسانی یا صرفاً توان تخریبی عظیمشان.
۱۰. کلروفلوئوروکربنها و تخریب لایه اوزون
کلروفلوئوروکربنها (CFCs) که نخستین بار در سال ۱۹۲۸ توسط توماس میجلی جونیور ساخته شدند، ابتدا به عنوان ترکیباتی ایمن و چندکاره شناخته شدند و در اسپریها، یخچالها و فومها بسیار استفاده شدند. اما حقیقت تلخ این بود که این ترکیبات باعث تخریب لایه اوزون شدند؛ سپر حیاتی زمین در برابر اشعه فرابنفش. در دهه ۱۹۸۰، سوراخ عظیمی در لایه اوزون بر فراز قطب جنوب شکل گرفت و بدون معاهدات بینالمللی مانند پروتکل مونترال ۱۹۸۷، این موضوع میتوانست به فاجعهای زیستمحیطی و بهداشتی منجر شود. دانشمندان پیشبینی میکنند که سطح کلر در اتمسفر طی ۵۰ سال آینده به حالت طبیعی بازگردد.
۹. پروژه ثور؛ سلاح بمباران جنبشی
تصور کنید به جای انداختن بادکنک آب، میلهای به اندازه تیرک تلفن از مدار زمین با سرعت فراصوت رها شود. این مفهوم پروژه ثور (Project Thor) یا «میلههای خدا» بود؛ سلاحی انرژی جنبشی که نیازی به مواد منفجره نداشت و تنها با جرم و جاذبه کار میکرد. این میلهها که از تنگستن ساخته میشدند، انرژی معادل چندین تن تیانتی آزاد میکردند. این پروژه هرگز عملیاتی نشد اما یادآور خلاقیتهای ترسناک بشر در زمینه تخریب است.
۸. سنتز آزمایشگاهی ویروس H5N1 آنفولانزای مرغی
آنفولانزای مرغی (H5N1) معمولاً به سختی به انسان منتقل میشود اما در سال ۲۰۱۱، محققانی در هلند نسخهای جهشیافته از این ویروس را مهندسی ژنتیک کردند که قابلیت انتقال از طریق هوا بین پستانداران را داشت. این ویروس میتوانست باعث همهگیری جهانی با نرخ مرگ و میر بالاتر از کووید-۱۹ شود. طرفداران این تحقیقات، هدف را پیشگیری و شناخت بهتر بیماریها میدانند ولی منتقدان آن را کلیدی برای بیوتروریسم میدانند.
۷. فناوری ماهوارهای و خطر سندرم کسِلِر
از زمان پرتاب اسپوتنیک در ۱۹۵۷، اکتشافات فضایی رشد چشمگیری داشته است. اکنون زمین مملو از ماهوارهها و زبالههای فضایی است؛ اشیایی ساخته دست بشر که دیگر کاربرد ندارند. این زبالهها شامل ماهوارههای قدیمی، مراحل پرتاب موشکها و قطعات کوچک ناشی از برخوردها هستند. اگر این روند ادامه یابد، زنجیرهای از انفجارها و برخوردها به وجود میآید که مدار زمین را پر از آوار میکند و مأموریتهای فضایی، GPS، رصد هوا و اینترنت را غیرممکن میسازد. این پدیده به نام سندرم کسلر شناخته میشود.
۶. توسعه عامل نارنجی و مواد دفعکننده شیمیایی
عامل نارنجی، مخلوطی از علفکشها بود که ارتش آمریکا در جنگ ویتنام استفاده کرد تا پوشش جنگلی دشمن را از بین ببرد. اما این ماده حاوی دیوکسینهای سمی بود که باعث سرطان، نقصهای مادرزادی و آسیبهای ژنتیکی طولانیمدت در میلیونها نفر شد. هرچند پس از جنگ، آمریکا برای پاکسازی آن با ویتنام همکاری کرد. استفاده از ۲۰ میلیون گالن از این ماده در جنگلها و مزارع جنوب شرق آسیا، یکی از بزرگترین فجایع زیستمحیطی و انسانی مدرن را رقم زد. اکنون عامل نارنجی ممنوع شده است اما آثار مخرب آن همچنان باقی است.
۵. نشت آنتراکس اسپوردُفسک
در ۲ آوریل ۱۹۷۹، به دلیل گرفتگی فیلتر هوا در یک مرکز سلاحهای بیولوژیک شوروی در نزدیکی اسپوردُفسک، اسپورهای آنتراکس به هوا منتشر شدند. این اسپورهای کشنده باعث مرگ حداقل ۶۸ نفر شدند و احتمالاً تعداد واقعی بیشتر است. شوروی تا دهه ۱۹۹۰ وقوع این حادثه را انکار میکرد. این خطای کوچک در یک مرکز حساس میتوانست فاجعهای بزرگتر به همراه داشته باشد.
۴. ویروس آبله ویرایش ژنتیکیشده
در ۲۰۱۷، دانشمندانی در دانشگاه آلبرتا با استفاده از قطعات ژنتیکی سنتتیک، ویروسی نزدیک به آبله را بازسازی کردند. در قرن بیستم، نیم میلیارد نفر بر اثر آبله جان خود را از دست دادند. رهبر گروه تحقیق، دیوید ایوانز، هدف از این کار را نشان دادن قابلیتهای زیستشناسی سنتتیک و توسعه واکسنها یا درمانهای سرطان اعلام کرد. اما این نشان داد که ویروسهای خطرناک میتوانند به راحتی در آزمایشگاهها بازسازی شوند و این موضوع نگرانیهای جدیدی درباره استفادههای تروریستی از این فناوریها ایجاد کرده است.
۳. استانیسلاو پتروف و هشدار دروغین هستهای شوروی در ۱۹۸۳
در سپتامبر ۱۹۸۳، سیستم هشدار زودهنگام شوروی اعلام کرد که پنج موشک هستهای آمریکا در حال حمله هستند. استانیسلاو پتروف، افسر وظیفه، تصمیم گرفت این هشدار را گزارش نکند چون معتقد بود خطایی رخ داده است. او درست میگفت؛ بازتاب خورشید روی ابرها باعث خطا شده بود. این تصمیم پتروف از وقوع فاجعه هستهای جهانی جلوگیری کرد و نشان داد گاهی قضاوت درست یک انسان از فناوری پیشرفته مهمتر است.
۲. فاجعه چرنوبیل در ۱۹۸۶
یک آزمایش ایمنی معمولی در نیروگاه هستهای چرنوبیل به انفجاری وحشتناک منجر شد که مقدار زیادی مواد رادیواکتیو آزاد کرد. ده، صدها و شاید هزاران ها نفر در همان لحظه و روزهای ابتدایی کشته شدند و هزاران نفر در سالهای بعد به علت بیماریهای ناشی از تشعشع جان خود را از دست دادند. شهر پریپیات هم به طور کامل غیرقابل سکونت شد. این حادثه به دلیل طراحی ناقص، آموزش ناکافی و عدم شفافیت، تبدیل به کابوس هستهای شد و استانداردهای ایمنی هستهای جهانی را تغییر داد.
۱. بمب اتمی هیروشیما و ناگازاکی
هیچ فناوریای مانند بمب اتمی تصویر روشنی از نابودی کامل و مطلق نشان نداده است. در پایان جنگ جهانی دوم، آمریکا بمبهای اتمی را روی هیروشیما و ناگازاکی انداخت و بیش از ۲۰۰ هزار نفر را کشت. ابر قارچی شکل نمادی از قدرت هولناک این سلاحهاست. این بمبها جنگ را پایان دادند اما سالها ترس و رنج به جای گذاشتند. معاهده عدم اشاعه هستهای ۱۹۶۸ برای جلوگیری از گسترش این سلاحها و ترویج صلح جهانی امضا شد اما تهدید هستهای همچنان پابرجاست و ممکن است ناخواسته یا عمدی بشریت را به نابودی بکشاند.
کدام یک از این فناوریهای خطرناک شما را بیشتر شوکه کرد؟ آیا موارد دیگری هم به ذهنتان میرسد که ما از قلم انداخته باشیم؟ نظرات خود را در بخش کامنتها با ما در میان بگذارید و فراموش نکنید که این مطلب را با دوستانتان به اشتراک بگذارید …
